#ABŞ

ABŞ-ın keçmiş milli təhlükəsizlik müşaviri Con Bolton məxfi sənədlərlə bağlı cinayət işi üzrə günahını etiraf edib. O, federal məhkəmədə bir ittiham maddəsi üzrə təqsirini qəbul edərək peşman olduğunu bildirib. Razılaşmaya əsasən, prokurorluq onun beş ildən artıq həbs cəzası almasını tələb etməyəcək. Bundan əlavə, Bolton 2,25 milyon ABŞ dolları məbləğində cərimə ödəyəcək. Keçmiş müşavir əvvəlcə milli müdafiəyə aid çox məxfi məlumatların ötürülməsi və saxlanılması ilə bağlı 18 maddə üzrə ittiham olunmuşdu. İstintaq onun məxfi sənədləri elektron poçt vasitəsilə səlahiyyəti olmayan şəxslərə göndərdiyini iddia edir. Con Bolton son illərdə Donald Trampın siyasətini, xüsusilə İranla bağlı mövqeyini açıq şəkildə tənqid edən tanınmış simalardan biri olub. Məhkəmə işi ABŞ-da məxfi dövlət sənədlərinin qorunması ilə bağlı növbəti səs-küylü proseslərdən biri kimi qiymətləndirilir.

İsrail və Livan arasında münasibətlərdə mühüm mərhələ hesab edilə biləcək yeni razılaşmanın imzalanması gözlənilir. Yüksək vəzifəli İsrail rəsmilərinin bildirdiyinə görə, tərəflər Vaşinqtonda çərçivə sazişi imzalamağa hazırlaşırlar. Hələlik sənədin məzmunu və əhatə etdiyi məsələlər barədə rəsmi məlumat verilməyib. Razılaşmanın ABŞ-ın vasitəçiliyi ilə aparılan danışıqların nəticəsi olduğu ehtimal edilir. Son aylarda Livan və İsrail arasında təhlükəsizlik və sərhəd məsələləri ilə bağlı diplomatik təmaslar intensivləşib. Müşahidəçilər mümkün sazişin bölgədə gərginliyin azaldılmasına töhfə verə biləcəyini qeyd edirlər. Bununla belə, tərəflər sənədin detalları barədə hələlik açıqlama verməyiblər. Gözləntilərə görə, razılaşmanın imzalanmasından sonra daha geniş məlumat ictimaiyyətə təqdim ediləcək.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp rəqəmsal xidmət vergisi tətbiq edən ölkələrə qarşı sərt ticarət tədbirləri ilə çıxış edib. O bildirib ki, Amerika şirkətlərinə belə vergi tətbiq edən dövlətlərdən gətirilən bütün mallara 100 faizlik gömrük rüsumu qoyula bilər. Trampın sözlərinə görə, bu qərar ABŞ-la mövcud olan ticarət razılaşmalarından üstün tutulacaq. Açıqlama beynəlxalq ticarət münasibətlərində yeni gərginlik yarada bilər. Rəqəmsal xidmət vergisi əsasən iri texnologiya şirkətlərinin xarici bazarlardakı gəlirlərinə tətbiq olunur. Vaşinqton isə bu cür addımları Amerika şirkətlərinə qarşı ayrı-seçkilik kimi qiymətləndirir. Trampın bəyanatı ticarət tərəfdaşlarına xəbərdarlıq kimi dəyərləndirilir. Bu mövqenin yaxın günlərdə beynəlxalq iqtisadi gündəmdə geniş müzakirə olunacağı gözlənilir.

Livanın Səhiyyə Nazirliyi martın 2-dən etibarən İsrail hücumları nəticəsində 4 243 nəfərin həlak olduğunu, 12 186 nəfərin isə yaralandığını açıqlayıb. Rəsmi məlumata görə, ölkədə itkilərin sayı artmaqda davam edir. Eyni zamanda, İsrail rəsmiləri Livanın cənubundakı mövqelərini tərk etməyəcəklərini bəyan ediblər. Bu açıqlama İranın ABŞ-la əldə olunduğu bildirilən müvəqqəti atəşkəs razılaşmasının Livanı da əhatə etdiyini və İsrailin bölgədən çıxmalı olduğunu bildirməsindən sonra verilib. Tərəflərin mövqeləri bölgədə gərginliyin davam etdiyini göstərir. Livanda təhlükəsizlik və humanitar vəziyyət isə narahatlıq doğurmaqda davam edir. Beynəlxalq səviyyədə münaqişənin diplomatik yollarla həllinə çağırışlar səsləndirilir. Regionda vəziyyət diqqətlə izlənilir.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranı Hörmüz boğazında gəmilərə qarşı pilotsuz uçuş aparatlarından istifadə etməkdə ittiham edib. O bildirib ki, İranın buraxdığı dörd pilotsuz uçuş aparatından biri yük gəmisinə zərbə endirib, digər üçü isə ABŞ qüvvələri tərəfindən vurulub. Tramp bu hadisəni atəşkəs razılaşmasının pozulması kimi qiymətləndirib. Bununla yanaşı, o, paylaşımında hansı konkret insidenti nəzərdə tutduğunu açıqlamayıb. Bir gün əvvəl Oman sahillərində baş vermiş gəmi hücumu ilə bağlı ABŞ İranı məsul hesab etsə də, Tehran bu ittihamı qəbul etməyib. Hörmüz boğazında son günlər baş verən hadisələr beynəlxalq gəmiçiliyin təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıqları artırır. Regionda gərginlik fonunda qarşılıqlı ittihamlar davam edir. Hadisələrin müstəqil təsdiqi ilə bağlı hələlik rəsmi məlumat yoxdur.

Livan Xarici İşlər Nazirliyi ABŞ və Körfəz Əməkdaşlıq Şurasının birgə bəyanatında ölkə ilə bağlı yer alan müddəaları müsbət qiymətləndirib. Xarici işlər naziri Yusif Rəcci Körfəz Əməkdaşlıq Şurasının baş katibi Casim Əl-Budeyvi ilə telefon danışığında bu mövqeyi ifadə edib. Nazirlik ABŞ-ın vasitəçiliyi ilə Livan və İsrail arasında aparılan danışıqlara verilən dəstəyi yüksək qiymətləndirdiyini bildirib. Eyni zamanda, danışıqlar prosesinin digər məsələlərdən ayrı saxlanılmasının vacibliyi vurğulanıb. Açıqlamada Livanda silah tətbiq etmək səlahiyyətinin yalnız dövlətə məxsus olmasının zəruriliyi də dəstəklənib. Həmçinin dövlətə tabe olmayan silahlı qrupların tərksilah edilməsinə çağırış alqışlanıb. Rəsmi Beyrut bu yanaşmanın ölkənin suverenliyinin möhkəmlənməsinə töhfə verəcəyini hesab edir. Bəyanat regionda davam edən diplomatik proseslərin mühüm hissəsi kimi qiymətləndirilir.

Birləşmiş Ərəb Əmirliklərində sakinlərə göndərilən raket təhlükəsi xəbərdarlıqlarının texniki nasazlıqla bağlı olduğu açıqlanıb. Milli Fövqəladə Hallar, Böhran və Fəlakətlərin İdarə Olunması Qurumu bildirib ki, xəbərdarlıq sistemi üzrə yaranmış problem ixtisaslaşmış qruplar tərəfindən aradan qaldırılıb. Qurum baş verən narahatlığa görə sakinlərdən üzr istəyib. Hadisə regionda hərbi gərginliyin və təhlükəsizlik narahatlıqlarının yüksək olduğu bir dövrdə baş verib. Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri son vaxtlar raket xəbərdarlıqları və müdafiə sistemlərinin fəaliyyəti ilə bağlı ciddi təzyiq altında qalıb. Raket təhlükəsi ilə bağlı yanlış xəbərdarlıq əhali arasında təşvişə səbəb ola bilərdi. Rəsmi qurumlar vəziyyətin nəzarət altında olduğunu bildiriblər. Bu açıqlama ölkədə fövqəladə xəbərdarlıq sistemlərinin dəqiqliyinin vacibliyini yenidən gündəmə gətirib.

Pakistan ABŞ tərəfindən saxlanılan Lenore/Davina gəmisinin 22 iranlı ekipaj üzvünün azad edildiyini açıqlayıb. Pakistan Baş nazirinin müavini və xarici işlər naziri İshaq Dar bildirib ki, dənizçilər artıq Kəraçi şəhərinə gətiriliblər. Onun sözlərinə görə, Pakistan İrandakı diplomatik nümayəndəliklərlə birlikdə onların təhlükəsiz şəkildə vətənə qaytarılması üçün lazımi tədbirlər görür. Nazir qeyd edib ki, bu, son iki ay ərzində Pakistanın geri dönüşünə dəstək verdiyi dördüncü iranlı ekipaj qrupudur. Lenore/Davina gəmisinin ABŞ tərəfindən İranın dəniz ticarətinə tətbiq edilən məhdudiyyətlər çərçivəsində saxlanıldığı bildirilir. Pakistan humanitar məsələlərdə İranla əməkdaşlığı davam etdirdiyini vurğulayıb. Hadisə regionda dəniz daşımaları və sanksiyalarla bağlı müzakirələrin davam etdiyi bir dövrdə baş verib. Rəsmi açıqlamaya görə, ekipaj üzvlərinin tezliklə İrana qayıtması gözlənilir.

Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri ilə İran arasında yüksək səviyyəli diplomatik təmas baş tutub. Xarici işlər nazirləri Abdullah bin Zayed Əl Nəhyan və Abbas Əraqçi telefon danışığında regionda yaranmış vəziyyəti və təhlükəsizlik məsələlərini müzakirə ediblər. BƏƏ tərəfi bölgədə hərbi əməliyyatların dayandırılması və mövcud razılaşmaların bütün müddəalarına əməl edilməsinin vacibliyini vurğulayıb. Danışıq zamanı dövlətlərin suverenliyinə hörmət, beynəlxalq hüquqa riayət və Hörmüz boğazında beynəlxalq gəmiçiliyin təhlükəsizliyinin qorunması məsələləri də ön plana çıxıb. Abdulla bin Zayed Əl Nəhyan ABŞ ilə İran arasında davam edən danışıqların müsbət nəticələnəcəyinə ümid etdiyini bildirib. Onun sözlərinə görə, davamlı təhlükəsizlik və sabitliyə yalnız diplomatik yollarla nail olmaq mümkündür. BƏƏ rəsmisi məsuliyyətli dialoqun bütün regional böhranların həlli üçün əsas vasitə olduğunu vurğulayıb. Telefon danışığı regionda gərginliyin azaldılması istiqamətində aparılan diplomatik səylərin davam etdiyini göstərir.

İran Xarici İşlər Nazirliyi ölkənin təhlükəsizlik siyasəti ilə bağlı yeni açıqlama yayıb. Nazirliyin sözçüsü İsmayıl Bəqai bildirib ki, İran beynəlxalq hüquq çərçivəsində özünümüdafiə hüququna malikdir. O, Fars körfəzi sahilində yerləşən bəzi ölkələrin ABŞ-ın İrana qarşı hərbi əməliyyatlarındakı rolunu tənqid edib. Bəqainin sözlərinə görə, İranın hərbi potensialı yalnız ölkənin müdafiəsinə və regionda sabitliyin qorunmasına xidmət edir. Açıqlamada ABŞ və İsrailin İrana qarşı birgə hərbi əməliyyatları da sərt tənqid olunub. Eyni zamanda, İranın bölgədəki enerji obyektlərinə qarşı hücumlar həyata keçirdiyi barədə iddialara da toxunulub. Tehran regiondakı son hadisələr fonunda öz təhlükəsizlik maraqlarını qorumaqda qərarlı olduğunu vurğulayıb. Açıqlama İranla ABŞ və İsrail arasında davam edən gərgin ritorikanın növbəti nümunəsi kimi qiymətləndirilir.

İran Xarici İşlər Nazirliyi ABŞ və Körfəz Əməkdaşlıq Şurasının son birgə bəyanatına cavab olaraq bölgədə təhlükəsizlik məsələləri ilə bağlı mövqeyini açıqlayıb. Tehran sənədi müdaxilə xarakterli və təxribatçı adlandıraraq ABŞ-ın bölgədəki hərbi mövcudluğunu tənqid edib. Nazirlik bəyan edib ki, Hörmüz boğazının təhlükəsizliyi İran və Oman arasında mövcud razılaşmalar əsasında idarə olunur. Açıqlamada Körfəz ölkələrinə İrana qarşı hər hansı qanunsuz fəaliyyət üçün öz ərazilərindən istifadəyə imkan verməmək çağırışı da yer alıb. İran eyni zamanda Yaxın Şərqin nüvə silahından azad bölgəyə çevrilməsi təşəbbüsünü dəstəklədiyini vurğulayıb. Tehran hesab edir ki, bölgənin təhlükəsizliyi yalnız region dövlətlərinin birgə əməkdaşlığı ilə təmin oluna bilər. Xarici qüvvələrin müdaxiləsinin isə sabitliyi zəiflədən əsas amillərdən biri olduğu iddia edilib. İranın bəyanatı bölgədə artan geosiyasi gərginlik fonunda diqqət çəkən açıqlamalardan biri hesab olunur.

ABŞ-nin Vitse-prezidenti Cey di Vens Kaliforniyadak, ABŞ-nin daxili siyasi dairələri və tarixi skandalları ilə bağlı sensasion iddialarla çıxış edib. Müasir medianın və siyasi mühitin hiper-partizan və fraqmentləşmiş strukturuna diqqət çəkən Vens, "Əgər Uotergeyt skandalı sabah baş versəydi, bu sadəcə 12 saatlıq bir xəbər gündəmi olaraq qalardı. Bu hadisənin bir prezidentin istefasına yol aça biləcəyi düşüncəsi bu gün üçün sadəcə çılğınlıqdır" deyib.