İranın Xarici İşlər Nazirliyinin müavini Kazım Qəribabadi bildirib ki, bu həftə ABŞ texniki qrupları ilə Qətərdə görüş nəzərdə tutulmayıb. Məsləhətləşmələr vasitəçi ölkələr üzərindən davam edir və ilk texniki görüş yalnız tarix və yer barədə razılıq əldə edildikdən sonra keçiriləcək. Əvvəlki xəbərlər isə görüşün bu həftə baş tutacağını iddia edirdi.

ABŞ və İran arasında Hörmüz boğazında baş verən qarşılıqlı hücumlar neft qiymətlərinin yüksəlməsinə səbəb olub. Brent markalı neft 72,03 dollara, WTI nefti isə 69,67 dollara çatıb. Analitiklər bazarda risklərin hələ də yüksək olduğunu bildirir, lakin iştirakçılar tədarükün bərpasının qlobal enerji balansına təsirini diqqətdə saxlayır. Təhlillərə görə, tədarükün yavaş bərpası qiymətlərdə əlavə yüksəliş riskini artırır və neft bazarında qeyri-müəyyənlik fonu davam edir.

ABŞ-da Amazon-un “Prime Day” kampaniyası zamanı onlayn alış-veriş xərcləri 26,4 milyard dolları keçib. Adobe Analytics-in məlumatına görə, bu göstərici ötən illə müqayisədə 9,3 faiz artım deməkdir. İstehlakçılar əsasən elektronika, məişət texnikası və gündəlik tələbat mallarına üstünlük veriblər. Lakin orta sifariş dəyəri 53,34 dollardan 47,66 dollara düşüb. Mütəxəssislər bunu inflyasiya və alıcılıq gücünün azalması ilə əlaqələndirirlər. Endirimlərin ötən illə oxşar səviyyədə qalması da diqqət çəkib. Bu tendensiyanın gələcək alış-veriş mövsümünə təsir edəcəyi gözlənilir. ABŞ istehlakçısının dəyişən davranışı bazarda yeni trendlər yaradır.

ABŞ-ın Alyaska ştatında məhkəmə Dan J. Sallivanın Respublikaçı senator Dan Sallivanla eyni ad-soyad daşımasına baxmayaraq seçki bülleteninə qaytarılması barədə qərar verib. Əvvəllər ştatın Seçkilər Departamenti onun namizədliyini seçicilərin çaşdırıla biləcəyi səbəbilə siyahıdan çıxarmışdı. Lakin məhkəmə bu qərarı ləğv edib və onun ilkin seçkilərdə iştirakına icazə verib. Dan J. Sallivan daha əvvəl Meşə Xidmətində və müəllim kimi çalışıb. Respublikaçılar Partiyası bu namizədliyin seçki prosesinə təsir edə biləcəyini bildirib. Hadisə Alyaskada siyasi gündəmin diqqət mərkəzinə çevrilib. İlkin seçkilər avqustun 18-də keçiriləcək. Məsələ hüquqi mübahisə yaradır.

Vaşinqtonda imzalanan İsrail–Livan çərçivə sazişi atəşkəsi Hizbullahın silahsızlaşdırılması ilə əlaqələndirir. ABŞ Dövlət Departamentinin açıqladığı sənədə əsasən, Livan ordusunun ölkə üzrə suveren nəzarəti bərpa etməsi mərhələli proses kimi nəzərdə tutulur. Bu proses qeyri-dövlət silahlı qrupların silahsızlaşdırılması ilə şərtləndirilir. Sənəd İsrailin Livandakı mövcud ərazilərdən dərhal çıxmasını tələb etmir, əksinə mərhələli geri çəkilmə mexanizmini nəzərdə tutur. İki “pilot zona”da təhlükəsizlik məsuliyyətinin Livan ordusuna verilməsi planlaşdırılır. Razılaşma regionda yeni siyasi və təhlükəsizlik balansı yarada bilər. Tərəflər arasında icra mexanizmi əsas müzakirə mövzusudur. Prosesin gələcək gedişi diqqətlə izlənir.

İsrailin müdafiə naziri İsrail Katz Cənubi Livanda yerləşən “təhlükəsizlik zonası”nda ordunun uzunmüddətli qalmağa hazırlaşdığını açıqlayıb. O bildirib ki, baş nazir və müdafiə nazirliyi İsrail ordusuna bu istiqamətdə göstəriş verib. Katzın sözlərinə görə, Hizbullah tam silahsızlaşdırılmadan İsrail ordusu Livanın cənubundan geri çəkilməyəcək. Bu açıqlama İsrail və Livan arasında ABŞ vasitəçiliyi ilə əldə olunan çərçivə razılaşmasından sonra verilib. Rəsmi Tel-Əviv razılaşmanı öz təhlükəsizlik şərtləri ilə əlaqələndirir. Livanın cənubundakı mövcud hərbi vəziyyətin davam edəcəyi bildirilir. Regionda gərginlik və qeyri-müəyyənlik qalmaqda davam edir. Diplomatik proseslər isə paralel şəkildə davam edir.

Venesuela müxalifət lideri Maria Korina Maçadonun ölkəyə qayıtmaq üçün ABŞ-dan yardım istəməsi Vaşinqtonda narazılıqla qarşılanıb. Ağ Ev rəsmisinin Reuters-ə verdiyi məlumata görə, Maçado son günlər ABŞ administrasiyasının müxtəlif qurumlarına və Konqres üzvlərinə müraciətlər edib. O, Venesuelada baş verən zəlzələlərdən sonra ölkəyə qayıtmaq niyyətini bildirib. ABŞ rəsmilərinin bu təşəbbüsə münasibətinin mənfi olduğu qeyd edilir. Məsələ ilə bağlı rəsmi açıqlama verilməyib. Venesueladakı humanitar vəziyyət isə beynəlxalq diqqət mərkəzində qalır. Siyasi gərginlik fonunda diplomatik təmaslar davam edir. Hadisənin inkişafı izlənilir.

İran ABŞ-ın həyata keçirdiyi hücumların anlaşma memorandumu çərçivəsində bir neçə maddənin pozulması olduğunu iddia edib. İnqilab Keşikçiləri Korpusu ABŞ-ın Hörmüz boğazı ilə bağlı 5-ci maddəni pozduğunu bildirərək, keçidlərin yalnız İranın koordinasiyası ilə mümkün olduğunu vurğulayıb. Xarici İşlər Nazirliyi isə ABŞ-ı 1-ci maddəni pozmaqda ittiham edərək, dərhal hərbi əməliyyatların dayandırılması öhdəliyinin yerinə yetirilmədiyini qeyd edib. Tərəflər arasında sənədin şərhi ilə bağlı ciddi fikir ayrılığı yaranıb. Hörmüz boğazı məsələsi əsas mübahisə mövzusu kimi ön plana çıxır. ABŞ və İran arasında gərginlik artmaqda davam edir. Razılaşmanın icrası ilə bağlı qeyri-müəyyənlik qalır.

ABŞ hökumətinin Anthropic şirkətinə “Fable 5” süni intellekt modelinə çıxışı bərpa etməyə yaxın olduğu bildirilir. Axios-un məlumatına görə, qərar Tramp administrasiyası tərəfindən nəzərdən keçirilir. Şirkət iyunun 12-də qəbul edilən ixrac nəzarəti qərarından sonra “Mythos 5” və “Fable 5” modellərinə girişi dayandırmışdı. Bu addım süni intellekt texnologiyalarının təhlükəsizlik riskləri ilə bağlı narahatlıqlar fonunda atılmışdı. Hazırda məsələ ilə bağlı rəsmi təsdiq yoxdur. Anthropic və Ağ Ev açıqlama verməkdən imtina edib. Qərarın qəbul edilməsi ABŞ-da AI siyasətinə təsir göstərə bilər. Proses texnologiya sektorunda diqqətlə izlənilir.

ABŞ Prezidenti Donald Trampın İranla bağlı müvəqqəti razılaşması ölkə daxilində siyasi narazılıq doğurub və onun reytinqinə mənfi təsir etdiyi bildirilir. Reuters-in 2024-cü il seçiciləri ilə apardığı müsahibələrə görə, Trampa səs verənlərin bir qismi razılaşmanı dəstəkləmir. Sazişin Hörmüz boğazının açılması, İran neftinə qarşı sanksiyaların müvəqqəti yumşaldılması və 300 milyard dollarlıq yenidənqurma fondu ilə bağlı olduğu qeyd edilir. Bu addım Respublikaçılar daxilində də mübahisələr yaradıb. Bəzi seçicilər hesab edir ki, razılaşma ABŞ-ın maraqlarına zidd ola bilər. Digərləri isə bölgədə sabitliyin təmin olunması üçün diplomatiyanı dəstəkləyir. Mövzu ABŞ-da gələcək seçkilər üçün mühüm siyasi faktor kimi qiymətləndirilir.

Avropa Komissiyasının sədri Ursula fon der Lyayen İsrail və Livan arasında imzalanmış çərçivə sazişini müsbət qarşılayıb. O, bu razılaşmanı regionda gərginliyin azaldılması istiqamətində mühüm addım kimi dəyərləndirib. Fon der Lyayen ABŞ-ın vasitəçilik roluna görə təşəkkürünü bildirib. Onun sözlərinə görə, Yaxın Şərqdə sabitlik Livandakı vəziyyətdən birbaşa asılıdır. O, əsas mərhələnin silahlı qeyri-dövlət qrupların silahsızlaşdırılması olduğunu vurğulayıb. Avropa İttifaqı Livanın suverenliyinin qorunmasını və ərazi bütövlüyünün təmin olunmasını dəstəkləyir. Eyni zamanda, köçkünlər üçün 100 milyon avro humanitar yardım ayrıldığı açıqlanıb. Açıqlama regionda diplomatik proseslərin intensivləşdiyi bir dövrdə verilib.

Hizbullahın Baş katibi Naim Qasım İsrail və Livan arasında Vaşinqtonda imzalanan ABŞ vasitəçiliyi ilə əldə olunmuş çərçivə sazişini kəskin tənqid edib. O, razılaşmanı “alçaldıcı və suverenliyin təslim edilməsi” kimi qiymətləndirib. Qasım Hizbullahın silahlı müqaviməti davam etdirəcəyini və mübarizədən geri çəkilməyəcəyini bildirib. Onun sözlərinə görə, İsrailin Livandan çıxarılmasının qruplaşmanın silahsızlaşdırılması ilə əlaqələndirilməsi qəbulolunmazdır və “qırmızı xətləri aşır”. Hizbullah lideri həmçinin Livan hökumətini İsrailin mövcudluğunu uzun müddət legitimləşdirməkdə ittiham edib. Bu bəyanat Vaşinqton razılaşmasından sonra regionda artan siyasi gərginlik fonunda verilib. Tərəflər arasında mövqelər kəskin şəkildə fərqlənməkdə davam edir. Diplomatik proseslərin gələcəyi isə hələ də qeyri-müəyyəndir.