İran Prezidenti Məsud Pezeşkian ABŞ ilə danışıqları müdafiə edib. O bildirib ki, ali rəhbər Müctəba Xamenei danışıqları qadağan etməyib. Pezeşkianın sözlərinə görə, əgər belə bir göstəriş olsaydı, hökumət buna mütləq əməl edərdi. Bu açıqlama ABŞ–İran anlaşma memorandumu ilə bağlı ölkə daxilində davam edən tənqidlər fonunda verilib. Müctəba Xameneinin razılaşmaya dair mövqeyi İranda geniş müzakirə olunur. Ali rəhbərin daha əvvəl memorandumla bağlı fərqli baxışa malik olduğunu deməsi mübahisələri artırıb. Tehran isə danışıqların davam etdiyini bildirir.
#ABŞ
İran xarici işlər nazirinin müavini Kazım Qəribabadi Dohada Qətər və Pakistan rəsmiləri ilə keçirilən görüşlərin başa çatdığını bildirib. Görüşlər ABŞ ilə İran arasında imzalanmış anlaşma memorandumunun icrası çərçivəsində aparılıb. Müzakirələrin əsas məqsədi memorandumun müddəalarının həyata keçirilməsi ilə bağlı məsələləri dəyərləndirmək olub. Görüşlərin nəticələri barədə hələlik ətraflı məlumat açıqlanmayıb. Qətər və Pakistan bu prosesdə vasitəçi rolunda çıxış edir. Tehran danışıqların texniki xarakter daşıdığını vurğulayır. Əlavə açıqlamaların daha sonra veriləcəyi bildirilir.
İran ABŞ ilə imzalanmış anlaşma memorandumunun icrasına nəzarət məqsədilə xüsusi əlaqə kanalının yaradılacağını açıqlayıb. İran xarici işlər nazirinin müavini Kazım Qəribabadinin sözlərinə görə, bu mexanizm memorandumun mümkün pozuntularının müzakirəsinə imkan verəcək. O, açıqlamanı Qətər vasitəçiləri ilə keçirilən görüşdən sonra verib. Qəribabadi bildirib ki, İranın dondurulmuş 6 milyard dollarlıq vəsaitinin bir hissəsi ölkənin ehtiyac duyduğu malların alınmasına sərf olunacaq. Məlumat İranın rəsmi IRNA agentliyi tərəfindən yayılıb. Danışıqlar ABŞ və İran arasında əldə olunmuş memorandumun icrası çərçivəsində davam edir. Tərəflər öhdəliklərin yerinə yetirilməsi mexanizmlərini müzakirə edirlər.
ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinə məxsus "Sea Hawk" tipli helikopter Ərəb dənizində təcili eniş edib. Hadisə zamanı dörd ekipaj üzvündən biri itkin düşüb. ABŞ Beşinci Donanmasının məlumatına görə, təcili eniş düşmən hücumu ilə əlaqəli olmayıb. Digər üç ekipaj üzvünün vəziyyəti stabildir və onlar "USS George H. W. Bush" gəmisindədirlər. Hazırda itkin düşən hərbçinin axtarışları davam edir. Hadisənin başvermə səbəbi araşdırılır. ABŞ hərbi qurumları əlavə məlumatın daha sonra açıqlanacağını bildiriblər.
ABŞ-ın Mərkəzi Komandanlığı Bəhreyndə Yaxın Şərq ölkələrinin hərbi nümayəndələrinin iştirakı ilə təhlükəsizlik dialoqu keçirib. Görüş Bəhreyn Müdafiə Qüvvələri ilə birgə təşkil olunub. Tədbirdə 12 ölkənin nümayəndələri regionda müdafiə əməkdaşlığının gücləndirilməsini müzakirə ediblər. CENTCOM-un komandanı admiral Bred Kuper müzakirələrin regional təhlükəsizlik və sabitliyə ümumi sadiqliyi göstərdiyini bildirib. Görüşdə Misir, İordaniya, Küveyt, Livan, Oman, Qətər, Səudiyyə Ərəbistanı, Suriya, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri və Yəmən də təmsil olunub. Təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsi əsas gündəm mövzularından olub. Regionda hərbi koordinasiyanın artırılması məsələləri də müzakirə edilib.
ABŞ-ın vitse-prezidenti Cey Di Vens İranla davam edən danışıqları müsbət qiymətləndirib. O bildirib ki, müzakirələr olduqca uğurla gedir və əldə olunan irəliləyişin davam etdirilməsi üçün iş aparılır. Vensin sözlərinə görə, Prezident Donald Tramp razılaşmaya nail olunması və danışıqların xoş niyyət prinsipi əsasında davam etdirilməsi barədə göstəriş verib. ABŞ rəsmisi İran rəhbərliyi daxilində yeni səhifə açmaq istəyən qüvvələrin olduğunu da qeyd edib. Vaşinqton danışıqlar prosesində müsbət dinamikanın qorunacağına ümid edir. ABŞ və İran arasında təmaslar əsasən texniki məsələlər ətrafında davam edir. Tərəflər mümkün razılaşmanın icrası ilə bağlı müzakirələri davam etdirirlər.
ABŞ-nin vitse-prezidenti Cey Di Vens İranın regionda sabitliyi poza biləcək addımlar atacağı təqdirdə Prezident Donald Trampın müxtəlif cavab variantlarına malik olduğunu bildirib. O qeyd edib ki, ABŞ nümayəndə heyəti Dohada İranla dolayı danışıqlar aparır. Danışıqlarda əsas diqqət Hörmüz boğazında gəmiçiliyin təhlükəsizliyinə yönəlib. Vens ABŞ-nin İrana zərbələrinin boğazda təhlükəsiz hərəkətin təmin edilməsi məqsədi daşıdığını iddia edib. İran isə nüvə silahı hazırladığı barədə ittihamları rədd edir və proqramının dinc xarakter daşıdığını bildirir. ABŞ və İran arasında danışıqlar davam edir. Tərəflər bölgədə gərginliyin azaldılması yollarını müzakirə edirlər.
İran xarici işlər nazirinin müavini Kazım Qəribabadi Dohada İran və ABŞ nümayəndə heyətləri arasında görüş keçirildiyi barədə məlumatları təkzib edib. O bildirib ki, İran nümayəndə heyəti yalnız Qətər və Pakistan nümayəndələri ilə üçtərəfli formatda danışıqlar aparıb. Qəribabadinin sözlərinə görə, müzakirələr ABŞ ilə imzalanmış anlaşma memorandumunun icrasına həsr olunub. Danışıqlarda əsas mövzular Livanla bağlı öhdəliklər və İranın dondurulmuş maliyyə vəsaitlərinin azad edilməsi olub. Məlumat yarı rəsmi Mehr agentliyi tərəfindən yayılıb. İran tərəfi ABŞ nümayəndələri ilə birbaşa görüşün keçirilmədiyini vurğulayıb. Danışıqlar texniki xarakter daşıyıb.
ABŞ-ın strateji neft ehtiyatları 1983-cü ildən bəri ən aşağı səviyyəyə enib. Enerji İnformasiyası Administrasiyasının məlumatına görə, iyunun 26-da başa çatan həftə ərzində ehtiyatlardan 5,5 milyon barel xam neft götürülüb. Bunun nəticəsində ehtiyatlarda qalan neftin həcmi 325,7 milyon barelə düşüb. Bu, 1983-cü ilin may ayından bəri qeydə alınan ən aşağı göstəricidir. ABŞ strateji neft ehtiyatlarını 1975-ci ildə ərəb neft embarqosundan sonra yaradıb. Həmin ehtiyatların maksimum tutumu təxminən 720 milyon bareldir. Mövcud azalma Vaşinqtonun enerji təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıqları yenidən gündəmə gətirib.
ABŞ və İsrailin İrana qarşı başladığı hərbi əməliyyatlardan sonra qlobal enerji sektorunda mühüm dəyişikliklər baş verib. ABŞ ilə İran arasında davam edən danışıqlar bazarlarda sabitliyə ümid yaratsa da, mütəxəssislər müharibənin enerji bazarında qalıcı izlər buraxdığını bildirirlər. Onların fikrincə, enerji təhlükəsizliyi, təchizat marşrutları və investisiya siyasətində yeni yanaşmalar formalaşıb. Bu dəyişikliklərin qısa müddətdə aradan qalxması gözlənilmir. Qlobal enerji bazarında yeni reallıqların yarandığı vurğulanır. Danışıqların nəticəsi gələcək inkişaf üçün həlledici hesab olunur. Enerji sektorunda uzunmüddətli transformasiyanın davam edəcəyi proqnozlaşdırılır.
ABŞ fond bazarında əsas indekslər ABŞ–İran münasibətlərində davam edən qeyri-müəyyənlik fonunda enişlə ticarətə başlayıb. Dow Jones 0,17 faiz, S&P 500 isə 0,27 faiz geriləyib. Ən böyük itki texnologiya sektorunu əhatə edən Nasdaq Composite indeksində qeydə alınıb. Analitiklər investorların ehtiyatlı mövqe tutmasını Vaşinqton və Tehran arasında aparılan danışıqların nəticəsi ilə bağlı qeyri-müəyyənliklə izah edirlər. Bazar iştirakçıları danışıqların gedişini diqqətlə izləyirlər. İndekslərdəki dəyişikliklər qlobal maliyyə bazarlarının həssaslığını bir daha nümayiş etdirib. İnvestorların diqqəti yaxın günlərdə veriləcək siyasi və iqtisadi açıqlamalara yönəlib.
Livan ABŞ-nin Yaxın Şərqdə gərginliyi azaltmaq səylərində əsas məsələlərdən birinə çevrilib. İsrail, Livan və ABŞ arasında imzalanmış üçtərəfli razılaşmadan sonra diqqət tərəflərin öhdəliklərinin icrasına yönəlib. Razılaşma beş mərhələli danışıqlardan sonra əldə olunub. Sərhəd məsələsi, Hizbullahın silahsızlaşdırılması və İsrailin təhlükəsizlik təminatları tələbi əsas fikir ayrılıqları olub. İsrail Hizbullahın sərhəd boyunca hərbi mövcudluğunu bərpa etməməsini istəyir. ABŞ isə “pilot zonalar”ın həyata keçirilməsini və yeni gərginliyin qarşısının alınmasını təmin etməyə çalışır. Hazırkı mərhələdə əsas sual razılaşmaların nə dərəcədə davamlı olacağıdır.