#ABŞ

Qətər Əmiri Şeyx Təmim bin Həməd Al Tani ABŞ nümayəndələri Stiv Uitkoff və Cared Kuşner ilə Dohada görüş keçirib. Görüşdə ABŞ ilə İran arasında davam edən danışıqların gedişi müzakirə olunub. Tərəflər diplomatik prosesdə əldə olunan irəliləyiş barədə fikir mübadiləsi aparıblar. Livandakı vəziyyət də görüşün əsas mövzularından biri olub. Görüş iştirakçıları ölkədə atəşkəsin möhkəmləndirilməsinin vacibliyini qeyd ediblər. Qətər bölgədə vasitəçilik səylərini davam etdirir. Danışıqların nəticələri ilə bağlı əlavə məlumat açıqlanmayıb.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp Qətər Əmiri Şeyx Təmim bin Həməd Al Saniyə yeni prezident təyyarəsinə görə təşəkkür edib. Tramp bildirib ki, Qətər Əmiri ABŞ-yə töhfə vermək istədiyini deyib. Onun sözlərinə görə, əvvəlki prezident təyyarəsinin yaşı 35 il idi. Yeni təyyarənin təxminən beş ay ərzində prezident standartlarına uyğunlaşdırılması nəzərdə tutulur. Tramp əsas diqqətin təhlükəsizlik tələblərinə yönələcəyini bildirib. Açıqlama İranla danışıqlar və digər mövzular barədə danışarkən verilib. ABŞ Prezidenti Qətər Əmirini yüksək qiymətləndirib.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranla aparılan danışıqlar barədə yeni açıqlama verib. O bildirib ki, Tehran danışıqlar prosesində xeyli irəliləyiş əldə edib. Tramp ötən həftə İrana sərt zərbə endirildiyini də qeyd edib. ABŞ Prezidentinin sözlərinə görə, İranın nüvə silahı əldə etməsinə icazə verilməyəcək. Vaşinqton bu məsələdə mövqeyinin dəyişmədiyini vurğulayır. Açıqlama ABŞ-İran danışıqları fonunda səsləndirilib. Tərəflər arasında diplomatik təmasların davam etdiyi bildirilir.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranla aparılan danışıqları müsbət qiymətləndirib. O bildirib ki, görüşlər çox yaxşı keçir və danışıqlar istənilən istiqamətdə davam edir. Tramp bu fikirləri Endryus Birləşmiş Hərbi Hava Bazasında jurnalistlərə açıqlamasında səsləndirib. ABŞ Prezidenti əlavə təfərrüatlar açıqlamayıb. Açıqlama Dohada davam edən diplomatik təmaslar fonunda verilib. Vaşinqton və Tehran arasında danışıqların nəticələri hələlik açıqlanmayıb. Tərəflərin yaxın günlərdə yeni bəyanatlar verməsi gözlənilir.

İran Prezidenti Məsud Pezeşkian bəzi maliyyə və valyuta məhdudiyyətlərinin yumşaldıldığını açıqlayıb. Onun sözlərinə görə, son razılaşmalar nəticəsində neft ixracı davam edir və iqtisadi əməkdaşlıq üçün yeni imkanlar yaranır. Pezeşkian bu dəyişikliklərin ölkə iqtisadiyyatına müsbət təsir göstərə biləcəyini bildirib. Bu il ABŞ–İsrail müharibəsi fonunda İran rialı ABŞ dolları qarşısında rekord dərəcədə ucuzlaşmışdı. İran 2018-ci ildən bəri ABŞ sanksiyalarının təsiri altında fəaliyyət göstərir. Donald Tramp həmin il nüvə sazişindən çıxaraq Tehrana qarşı yeni sanksiyalar tətbiq etmişdi. Hazırda ABŞ ilə İran arasında diplomatik təmaslar davam edir.

ABŞ ilə İran arasında Dohada davam edən danışıqlarda Tehranın əsas tələbləri açıqlanıb. Məlumata görə, Qətər və Pakistan vasitəçilik prosesinə texniki dəstək verir. İran anlaşma memorandumunun beş əsas müddəasının tam icrasını növbəti mərhələnin əsas şərti hesab edir. Tehran, həmçinin dondurulmuş vəsaitlərinin Mərkəzi Bankın istifadəsinə verilməsini tələb edir. Mənbənin sözlərinə görə, İran Hörmüz boğazında təhlükəsiz gəmiçiliyə təminat verməyə hazır olduğunu bildirir. Bununla yanaşı, ölkə Nüvə Silahının Yayılmaması Müqaviləsinə sadiqliyini və Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyi ilə əməkdaşlığı davam etdirdiyini vurğulayır. Danışıqların nəticəsi ilə bağlı hələlik rəsmi açıqlama verilməyib.

Almaniya Kansleri Fridrix Merts Yaxın Şərqin yenidən qurulması ilə bağlı mövqeyini açıqlayıb. O bildirib ki, bölgədə bərpa işlərinə başlanılması üçün əvvəlcə ABŞ ilə İran arasında hərbi qarşıdurma tam dayandırılmalıdır. Kanslerin sözlərinə görə, yalnız bundan sonra maliyyə dəstəyi və infrastrukturun yenidən qurulması məsələləri müzakirə edilə bilər. Fridrix Merts bu açıqlamanı Berlində keçirdiyi mətbuat konfransında verib. Məlumata görə, o, may ayında da ABŞ-nin İran siyasətini tənqid etmişdi. Həmin vaxt Almaniya ilə ABŞ arasında diplomatik fikir ayrılığı yaranmışdı. Almaniya bölgədə sabitliyin bərpasını əsas şərt kimi qiymətləndirir.

ABŞ-nin sabiq diplomatı Coi Hud İranın Körfəz ölkələrinə siyasi mesaj verməyə çalışdığını iddia edib. Onun sözlərinə görə, Tehran anlaşma memorandumunu Hörmüz boğazı üzərində təsir imkanlarının göstəricisi kimi təqdim edir. Hud hesab edir ki, memorandumun mətnində müxtəlif cür şərh oluna bilən ifadələr yer alır. O bildirib ki, İran qarşıdurmanı regional müstəviyə çıxarmağa çalışır. Sabiq diplomat Omanın ərazi sularında hücuma məruz qalan gəminin Qətər neftini daşıdığını xatırladıb. Onun fikrincə, bununla Qətər və Omana da təzyiq göstərilməsi hədəflənib. Hudun səsləndirdiyi fikirlər onun şəxsi siyasi qiymətləndirməsidir.

İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi İsrailin müdafiə naziri İsrail Katsın İranın ali rəhbəri Müctəba Xamenei barədə səsləndirdiyi fikirləri sərt tənqid edib. O bildirib ki, İran xalqına və ölkə rəhbərliyinə qarşı istənilən təhdidə dərhal cavab veriləcək. Əraqçi İslamabad anlaşma memorandumunun müddəalarının aydın olduğunu vurğulayıb. İsrail Kats isə daha əvvəl İranın nüvə silahı əldə etməsinə imkan verməyəcəklərini bildirmişdi. O, həmçinin Müctəba Xamenei ilə bağlı sərt ifadələr işlətmişdi. Tərəflər arasında qarşılıqlı ittihamlar regiondakı gərginliyin davam etdiyini göstərir. ABŞ ilə İran arasında diplomatik təmaslar fonunda ritorika daha da sərtləşib.

Beynəlxalq gəmiçilik təşkilatları Hörmüz boğazını hələ də müharibə zonası hesab edir. Bu qərar ötən həftə iki gəminin hücuma məruz qalmasından sonra qəbul olunub. Təşkilatlar bölgədə təhlükənin davam etdiyini və vəziyyətin dəyişkən olduğunu bildirirlər. Hörmüz boğazı ən azı iyulun 9-dək "müharibə əməliyyatları bölgəsi" statusunda qalacaq. Bu status dənizçilərin ikiqat əməkhaqqı almasını və əlavə təminatlardan istifadə etməsini nəzərdə tutur. Nəticədə gəmiçilik şirkətlərinin xərcləri artır. Fevralın 28-dən bəri bölgədə azı 14 dənizçi həlak olub, 40-dan çox gəmi hücuma məruz qalıb.

İran parlamentinin sədri Məhəmməd Baqir Qalibaf futbol üzrə 2026-cı il dünya çempionatında çıxış edən milli komandanı təbrik edib. O bildirib ki, komanda beynəlxalq arenada İranı layiqincə təmsil edib. Qalibafın sözlərinə görə, futbolçular hərtərəfli təzyiqlərə baxmayaraq mübarizəni davam etdirərək ölkənin həmrəyliyini və iradəsini nümayiş etdiriblər. İran rəsmiləri daha əvvəl komandanın ABŞ-də viza və yerləşdirmə ilə bağlı ciddi çətinliklərlə üzləşdiyini açıqlamışdılar. Tehran bu münasibəti siyasiləşdirilmiş yanaşma kimi qiymətləndirir. Dünya çempionatı ilə bağlı müzakirələr ölkədə davam edir. İran rəsmiləri komandanın çıxışını yüksək qiymətləndirirlər.

İsrailin müdafiə naziri İsrail Kats İrana qarşı yeni hərbi əməliyyat ehtimalını istisna etməyib. O bildirib ki, İsrail zərurət yaranacağı halda İrana üçüncü dəfə də zərbə endirə bilər. Kats bu açıqlamanı 2006-cı il Livan müharibəsinin qurbanlarının anım mərasimində verib. Onun sözlərinə görə, İsrail ordusu Livan, Suriya və Qəzzada təhlükəsizlik məqsədilə mövcudluğunu davam etdirəcək. Açıqlama ABŞ-nin İranla diplomatik təmasları davam etdirdiyi dövrdə səsləndirilib. Bu bəyanat regionda gərginliyin yenidən arta biləcəyi ilə bağlı narahatlıqları gücləndirib. Rəsmi Tehran hələlik bu açıqlamaya münasibət bildirməyib.