İran müharibəsi Körfəz ölkələrini yeni təhlükəsizlik modelləri axtarmağa sövq edib. Mühənnəd Səllum ABŞ hərbi bazalarına əsaslanan mövcud təhlükəsizlik sisteminin müharibə şəraitində gözlənilən nəticəni vermədiyini bildirib. Bölgə dövlətləri bunun fonunda ikitərəfli və çoxtərəfli müdafiə əlaqələrini genişləndirməyə başlayıblar. Qətərin NATO və Türkiyə ilə, Küveytin isə Pakistanla əməkdaşlığı buna nümunə göstərilir. Səudiyyə Ərəbistanı, Türkiyə və Pakistan arasında üçtərəfli razılaşmanın olduğu da bildirilir. Bununla belə, yeni təhlükəsizlik modellərinin real böhran şəraitində səmərəliliyi hələ sınaqdan keçirilməyib. Müharibənin iqtisadi təsirləri Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, Küveyt, Bəhreyn və Qətərdə daha çox hiss olunub. Son hadisələr Körfəz dövlətlərinin təhlükəsizlik və müdafiə siyasətlərini yenidən nəzərdən keçirməsini sürətləndirir.

Qətərin Baş naziri Məhəmməd bin Əbdürrəhman bin Casim Al Taninin Tehran səfərində əsas məsələlərdən biri İranın Omanla razılaşmanı həyata keçirməyə nə dərəcədə hazır olduğunu müəyyənləşdirməkdir. Qətərli mütəxəssis Abdullah Bəndər əl-Üteybi səfərin İran tərəfinin mövqeyini qiymətləndirmək üçün mühüm imkan yaratdığını bildirib. Doha İranın Hörmüz boğazında sərbəst gəmiçiliyin təmin edilməsinə həqiqətən hazır olub-olmadığını öyrənməyə çalışır. Digər mühüm məsələ İran daxilində bu mövzuda vahid mövqenin mövcudluğudur. İran və Oman müvəqqəti gəmiçilik dəhlizinin yaradılması və minaların təmizlənməsi üzərində işləyirlər. Bununla yanaşı, İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu boğaza tam nəzarət etdiyini bildirib. Bu açıqlama İran daxilində razılaşmanın həyata keçirilməsi ilə bağlı mümkün fikir ayrılıqları məsələsini gündəmə gətirib. Qətərin diplomatik səyləri Hörmüz boğazında təhlükəsiz gəmiçiliyin bərpasına və bölgədə gərginliyin azaldılmasına yönəlib.

Misirin xarici işlər naziri Bədr Əbdülati və Rusiyanın xarici işlər naziri Sergey Lavrov telefon danışığı aparıblar. Tərəflər Yaxın Şərqdəki son vəziyyəti müzakirə ediblər. Danışıqlarda Hörmüz boğazında baş verən hadisələrə xüsusi diqqət ayrılıb. İran və Omanın boğazda müvəqqəti dəniz dəhlizi yaratmaq təklifi də nəzərdən keçirilib. Təşəbbüs gəmilərin təhlükəsiz hərəkətinin təmin olunmasına yönəlib. İran və Oman məsələ ilə bağlı danışıqları davam etdirirlər. Misir və Rusiya nazirləri ikitərəfli münasibətlərin inkişafını da müzakirə ediblər. Telefon danışığı Hörmüz boğazı ətrafında diplomatik fəallığın artdığı bir vaxta təsadüf edib.

İran hərbi gəmisinin Hörmüz boğazında Hindistan neft tankerinin qarşısını aldığı bildirilir. Məlumatı İranın “Fars” xəbər agentliyi yayıb. “HAANA” adlı tanker Oman dəhlizindən keçməyə çalışıb. İran hərbi gəmisi tankerə xəbərdarlıq edib. Bundan sonra gəminin keçidinin qarşısının alındığı bildirilib. Hadisə Hörmüz boğazının cənub keçidində baş verib. “Fars” son 24 saat ərzində həmin keçiddə gəmi hərəkətinin müşahidə edilmədiyini bildirib. Hadisə bölgədə gəmiçiliklə bağlı gərginliyin davam etdiyi şəraitdə qeydə alınıb.

İran və Oman Hörmüz boğazı ilə bağlı razılığa gəlib. Açıqlamanı İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun sözçüsü verib. Tərəflər arasında danışıqlar təxminən bir ay əvvəl başlayıb. İran rəsmisi danışıqların hər iki tərəfin qəbul etdiyi nəticə ilə yekunlaşdığını bildirib. Razılaşma Hörmüz boğazının sularında İran və Omanın paylarını əhatə edir. Boğazdan əldə olunan gəlirlərin bölgüsü ilə bağlı da razılığın əldə edildiyi bildirilir. Razılaşmanın konkret bölgü nisbətləri açıqlanmayıb. İran tərəfi ABŞ-ni danışıqları ləngitməkdə ittiham edib.

İran və Oman Hörmüz boğazında gəmilərin təhlükəsiz hərəkətinin mərhələli şəkildə bərpası məqsədilə müvəqqəti dəniz dəhlizinin yaradılması və boğazın minalardan təmizlənməsi üzrə birgə layihənin həyata keçirilməsi məsələsini müzakirə edib. Tərəflərin birgə açıqlamasında danışıqlar zamanı təhlükəsiz gəmiçiliyin bərpasına imkan verəcək mərhələli çərçivənin nəzərdən keçirildiyi bildirilib.

İran və Oman Hörmüz boğazında müvəqqəti birgə gəmiçilik dəhlizinin yaradılmasını müzakirə edib. Danışıqlar Tehranda Abbas Əraqçi ilə Bədr əl-Busaidi arasında keçirilib. Tərəflər boğazın dəniz minalarından təmizlənməsi üçün birgə layihə həyata keçirməyi də nəzərdən keçiriblər. İran və Oman gələcəkdə daimi gəmiçilik dəhlizinin yaradılması ilə bağlı danışıqları davam etdirəcək. Boğazda gəmilərin hərəkətinin idarə olunması üçün ortaq mexanizmin yaradılması da nəzərdə tutulur. Tərəflər məlumat mübadiləsinin gücləndirilməsini müzakirə ediblər. Hörmüz sahilində yerləşən digər Körfəz ölkələrinin də danışıqlara cəlb edilməsi təklif olunub. Razılaşmanın beynəlxalq hüquqa və qonşu ölkələrin suveren hüquqlarına uyğun olması əsas şərtlərdən biri kimi göstərilib.

Omanın xarici işlər naziri Bədr əl-Busaidi Tehranda iranlı həmkarı Abbas Əraqçi ilə görüşüb. Danışıqların əsas mövzularından biri Hörmüz boğazındakı vəziyyət olub. Tərəflər gəmilərin təhlükəsiz keçidinin təmin edilməsi məsələsini nəzərdən keçiriblər. Görüşdə İran–Oman münasibətləri də müzakirə olunub. Tehran və Maskat Hörmüz boğazı ilə bağlı siyasi məsləhətləşmələri davam etdirirlər. Tərəflər bölgədə sabitliyin möhkəmləndirilməsinin vacibliyini vurğulayırlar. Bədr əl-Busaidinin səfəri iki ölkə arasında diplomatik təmasların davamı kimi qiymətləndirilir. Oman nazirinin Tehranda digər yüksək vəzifəli rəsmilərlə də görüşəcəyi gözlənilir.

Omanın dövlət gəlirləri ilin birinci yarısında xalis neft gəlirlərindəki 10 faizlik artım və qaz gəlirlərindəki 32 faizlik sıçrayış nəticəsində 13 faiz artaraq 6.60 milyard Oman riyalı (17.2 milyard dollar) təşkil edib. Ümumi dövlət xərcləri iyun ayının sonuna təxminən 6.62 milyard riyal təşkil edib; bu da 2025-ci ilin eyni dövründəki 6.1 milyard riyala nisbətən 521 milyon riyal və ya 9 faiz artım deməkdir.

Misir və İran xarici işlər nazirləri bölgədəki vəziyyəti telefonla müzakirə ediblər. Bədr Əbdülati və Abbas Əraqçi əsas diqqəti gərginliyin azaldılmasına yönəlmiş diplomatik səylərə ayırıblar. Tərəflər Oman ilə İran arasındakı danışıqların davam etdirilməsi məsələsinə toxunublar. ABŞ–İran anlaşma memorandumunun icrasının bərpası da müzakirə olunub. Məqsəd tərəflərin müxtəlif narahatlıqlarını nəzərə alan hərtərəfli və davamlı razılaşmaya nail olmaqdır. Misir diplomatik səylərin daha da intensivləşdirilməsinə çağırıb. Qahirə dinc anlaşmaların bölgədə təhlükəsizliyin bərpasına kömək edəcəyini bildirir. Danışıqlar ABŞ–İran münasibətlərində diplomatik yolun yenidən açılması səyləri fonunda aparılıb.

İran və Oman Hörmüz boğazı üzrə danışıqların yenidən başlanmasını müzakirə edib. Omanın xarici işlər naziri Bədr bin Həməd əl-Busaidi iranlı həmkarı Abbas Əraqçi ilə telefonla danışıb. Tərəflər danışıqların bərpası üçün uyğun şəraitin yaradılması yollarını nəzərdən keçiriblər. Əsas məsələlərdən biri Hörmüz boğazında sərbəst gəmiçiliyin bərpası olub. Nazirlər diplomatik təmasların davam etdirilməsinin vacibliyini vurğulayıblar. Onlar bölgədə təhlükəsizliyin və sabitliyin qorunmasına çağırıblar. Oman son dövrdə Hörmüz böhranının diplomatik yolla həlli istiqamətində fəal səylər göstərir. Tehran və Məsqət də bu istiqamətdə qarşılıqlı təmasları davam etdirmək niyyətindədir.

Oman və Yaponiya Hörmüz boğazında sərbəst gəmiçiliyin təmin edilməsinə çağırıb. Omanın xarici işlər naziri Bədr bin Həməd əl-Busaidi yaponiyalı həmkarı Toşimitsu Motegi ilə Məsqətdə görüşüb. Tərəflər Hörmüz boğazındakı vəziyyəti müzakirə ediblər. Oman təhlükəsiz keçidin bölgənin təhlükəsizliyi və rifahından ayrılmaz olduğunu bildirib. Tərəflər gəmiçiliyin beynəlxalq hüquqa uyğun təmin edilməsinin vacibliyini vurğulayıblar. Yaponiya Omanın böhranın həlli istiqamətindəki diplomatik rolunu yüksək qiymətləndirib. Tokio Məsqətlə əlaqələndirməni gücləndirməyə hazır olduğunu açıqlayıb. Yaponiya Hörmüzlə yanaşı, Bab əl-Məndəbdə də sərbəst və təhlükəsiz gəmiçiliyin təmin olunmasını istəyir.