Hörmüz boğazında təhlükəsizlik vəziyyəti pisləşir, iyulun 14-də 21 gəmilərin keçidi qeydə alınıb. Oman sahilləri yaxınlığında üç əlavə hücum təsdiqlənib, nəticədə 17 gəmi heyəti üzvü həyatını itirib. İran son yeddi gündə yeddi ticarət gəmisinə qəsdən hücum edib. Boğaz keçilə bilsə də, əməliyyat mühiti mürəkkəb və qeyri-sabit olaraq qalır. Gəmilərin bir çoxu İran tərəfindən təsdiqlənmiş marşrutlardan istifadə edir.

Hörmüz boğazında iyunun 17-də imzalanan anlaşmadan sonra ən aşağı gəmi keçidi qeydə alınıb. Son məlumatlara görə, səhər saatlarından yalnız dörd gəmi boğazdan keçib. Onların arasında bir neft tankeri və üç konteyner gəmisi olub. Gəmilərin Oman və BƏƏ limanlarından yola çıxdığı bildirilib. Lakin geri dönüş zamanı bəzi məlumatların gizlədildiyi qeyd olunur. Gəmi hərəkətinin azalması regiondakı hərbi gərginliklə əlaqələndirilir. Hörmüz boğazındakı vəziyyət qlobal enerji təhlükəsizliyi üçün mühüm amil olaraq qalır.

Oman Hörmüz boğazında gəmiçilik azadlığının bərpası üçün bütün tərəflərlə əməkdaşlığı davam etdirdiyini açıqlayıb. Maskat bütün iştirakçıları beynəlxalq hüquqa əməl etməyə çağırıb. Oman Dəniz Hüququ üzrə BMT Konvensiyasına sadiq olduğunu bildirib. Ölkə həmçinin husilərin Səudiyyə Ərəbistanına qarşı raket təhdidlərini pisləyib. Oman Səudiyyə Ərəbistanının təhlükəsizliyini qorumaq üçün atdığı addımlara dəstək verdiyini qeyd edib. Qətər də daha əvvəl Səudiyyənin cənubuna edilən ballistik raket hücumunu pisləyib. Körfəz regionunda dəniz təhlükəsizliyi əsas müzakirə mövzularından biri olaraq qalır.

Oman sahilləri yaxınlığında “Stolt Magnesium” tankerində partlayış baş verib. Gəmini idarə edən şirkət hadisəyə naməlum xarici qurğunun səbəb olduğunu bildirib. Partlayış nəticəsində mühərrik bölməsində yanğın yaranıb. Ekipaj üzvlərinin hamısının təhlükəsiz olduğu açıqlanıb. Dənizçilər yanğının söndürülməsi üçün işlərə başlayıblar. Böyük Britaniyanın Dəniz Ticarət Əməliyyatları qurumu Oman yaxınlığında insident barədə məlumat verib. Hadisə bölgədə dəniz təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıqların artdığı dövrdə baş verib.

Omanın xarici işlər naziri Bədr bin Həməd Əl-Busaydi İrana qarşı müharibəni “fəlakət” adlandırıb. O bildirib ki, əməliyyat rəsmi məqsədlərinə nail olmayıb və BMT mandatına malik deyil. Nazir hesab edir ki, bu müharibə Körfəz regionunda təhlükəsizlik yanaşmalarının yenidən nəzərdən keçirilməsinə səbəb ola bilər. Onun sözlərinə görə, daha ədalətli və effektiv regional sistem qurmaq üçün imkan yarana bilər. Əl-Busaydi region üçün əsas təhlükələrin Tehrandan deyil, Tel-Əvivdən gəldiyini bildirib. Açıqlama ABŞ-İran qarşıdurmasının davam etdiyi bir vaxtda verilib. Oman uzun müddətdir regional dialoq və diplomatik həll yollarını dəstəkləyən ölkələrdən biri kimi çıxış edir.

Oman xarici işlər naziri Seyid Bədr Əlbusəidi Fars körfəzi regionunun təhlükəsizlik arxitekturasında əsaslı dəyişikliklərə ehtiyac olduğunu bildirib və İranın “təhdid” kimi təqdim edilməsinin yanlış yanaşmaya əsaslandığını deyib. Omanlı nazirin fikrincə, İran təhlükəsi adı altında ABŞ hərbi bazalarının genişləndirilməsi və müdafiə xərclərinin artırılması həyata keçirilib, lakin bu addımlar bölgədə sabitliyi təmin edə bilməyib.

İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi Məsqətdə Omanın xarici işlər naziri Bədr əl-Busaidi ilə görüşüb. Görüşdə ikitərəfli münasibətlər və regional vəziyyət müzakirə olunub. Əsas diqqət Hörmüz boğazında gəmiçiliyin təhlükəsizliyinə yönəlib. Tərəflər təhlükəsiz keçidin təmin olunması üçün mümkün mexanizmləri nəzərdən keçiriblər. Müzakirələrin ABŞ-İran anlaşma memorandumuna uyğun aparıldığı bildirilib. Nazirlər diplomatik dialoqun davam etdirilməsinin vacibliyini vurğulayıblar. Görüşdə regional sabitlik məsələlərinə də toxunulub. İran və Oman təmaslarını davam etdirmək niyyətində olduqlarını bildiriblər.

ABŞ Omanın paytaxtı Məsqətdə keçirilən danışıqları mühüm diplomatik mərhələ hesab edir. Görüşlər İran və Oman rəsmilərinin iştirakı ilə baş tutur. İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçı böhranın diplomatik yolla həlli məqsədilə Omana səfər edib. ABŞ rəsmiləri bu görüşlərin gələcək danışıqlar üçün həlledici ola biləcəyini bildirirlər. Tərəflər gərginliyin azaldılması yollarını müzakirə edirlər. Oman uzun illərdir regionda vasitəçi rolunu oynayır. Vaşinqton diplomatik həll imkanlarının hələ də mövcud olduğunu hesab edir. Danışıqların nəticəsi bölgədəki vəziyyətə təsir göstərə bilər.

Keçmiş britaniyalı səfir Nikolas Hopton Omanın ABŞ ilə İran arasında vasitəçi ola biləcəyini bildirib. O, İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçının Omana səfərini mühüm diplomatik hadisə kimi qiymətləndirib. Hoptonun sözlərinə görə, Oman həm İran, həm də Qərb ölkələri ilə yaxşı münasibətlərə malikdir. O hesab edir ki, bu xüsusiyyət ölkəyə vasitəçilik üçün üstünlük verir. Keçmiş səfir Hörmüz boğazı ilə bağlı yeni reallıqların danışıqlarda nəzərə alınmasını təklif edib. Bununla yanaşı, o vurğulayıb ki, beynəlxalq dəniz hüququna riayət olunmalıdır. Hopton İranın boğazda gəmilərin hərəkətini çətinləşdirmək imkanına malik olduğunu qeyd edib. Onun fikrincə, diplomatik həll yolu hələ də mümkündür.

Dəniz nəqliyyatını izləyən Kpler şirkətinin məlumatına görə, Hörmüz boğazında gəmi hərəkəti ikinci gündür azalır. İyulun 9-da boğazdan 22 gəmi keçidi qeydə alınıb ki, bu da əvvəlki günlə müqayisədə aşağı göstəricidir. Şirkət bildirib ki, iyulun 7-dən sonra heç bir gəmi yeni hücuma məruz qalmadığı üçün fəaliyyət əsasən aşağı riskli olaraq qalır. Operatorlar İran marşrutuna üstünlük verirlər, Oman istiqamətində isə cəmi bir keçid baş verib. Hörmüz boğazındakı hərəkətlilik qlobal enerji bazarları tərəfindən diqqətlə izlənilir. Bölgədə gərginliyin artması neft və qaz təchizatında əlavə risklər yarada bilər.

Qətər müsəlman səyyahlar üçün ümumi əlçatanlıq göstəricilərinə görə dünyada 2-ci yeri tutub. Bu uğurun arxasında ölkənin yüksək keyfiyyətli nəqliyyat şəbəkəsi, geniş beynəlxalq hava əlaqələri, sadələşdirilmiş elektron viza (e-visa) prosedurları və tranzit imkanları dayanır. Eyni zamanda, Qətər Küveyt və Oman ilə birlikdə hava limanlarında göstərilən xidmətlərin səviyyəsinə və müsəlman qadın səyyahların təhlükəsizliyinə görə maksimal (yüz faizlik) nəticə göstərib.

İranın Fars xəbər agentliyi Hindistana məxsus neft tankerinin Hörmüz boğazında Oman marşrutundan geri qaytarıldığını iddia edib. Məlumata görə, Oman sahilləri boyunca yaradılan müvəqqəti dəhliz Körfəzdə qalan gəmilərin təhlükəsiz hərəkəti üçün nəzərdə tutulub. İran İnqilab Keşikçiləri Korpusu isə həmin marşrutdan istifadə etmək istəyən gəmiləri radio vasitəsilə xəbərdar edərək İranın müəyyən etdiyi dəhlizə yönləndirir. Agentlik bildirir ki, bu gün səhər Hörmüz boğazından keçən bütün gəmilər İranın təsdiqlədiyi marşrutla hərəkət edib. Hörmüz boğazında vəziyyət regionun təhlükəsizliyi və beynəlxalq gəmiçilik baxımından diqqətlə izlənilir. Boğaz dünya enerji tədarükü üçün strateji əhəmiyyət daşıyır. Bölgədə artan gərginlik beynəlxalq dəniz daşımalarına təsir göstərə bilər.