#Tehran

İran Həmkarlar Palatasının rəhbəri Qasım Nüdeh Fərəhani ölkədə mal qıtlığının olmadığını bildirib. Onun sözlərinə görə, əsas problem məhsulların qiymətlərinin yüksəlməsidir. Qiymət artımının səbəblərindən biri daşınma istiqamətlərinin dəyişməsi və təchizat xərclərinin artmasıdır. Malların dəmir yolu və avtomobil yolları ilə daşınması əvvəlki istiqamətlərlə müqayisədə daha çox vaxt və vəsait tələb edir. Müharibə İran iqtisadiyyatına əlavə təzyiq göstərir. Ölkə iqtisadiyyatı uzun illər davam edən sanksiyalar səbəbindən daha əvvəl də ciddi çətinliklərlə üzləşmişdi. ABŞ-nin yeni sanksiyalarından sonra İran rialı dollar qarşısında tarixi minimuma enib. Milli pul vahidinin ucuzlaşması və daşınma xərclərinin artması ölkədə qiymətlərin daha da yüksəlməsi təhlükəsini artırır.

İran və Qətər Hörmüz boğazının minalardan təmizlənməsi üzrə birgə layihənin həyata keçirilməsini müzakirə ediblər. Danışıqlar Qətərin Baş naziri və xarici işlər naziri Məhəmməd bin Əbdürrəhman bin Casim Al Taninin Tehrana səfəri zamanı aparılıb. O, İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi ilə görüşüb. Tərəflər boğazda müvəqqəti gəmiçilik dəhlizinin yaradılması təklifini də nəzərdən keçiriblər. Təklifin mərhələli şəkildə həyata keçirilməsi nəzərdə tutulur. Minaların təmizlənməsi üzrə birgə layihə də müzakirə olunan çərçivənin tərkib hissəsidir. Görüşdə bölgədə gərginliyin azaldılması və dialoqun bərpası imkanları da müzakirə edilib. Danışıqlar Hörmüz boğazının təhlükəsizliyi ilə bağlı diplomatik fəallığın artdığı bir vaxta təsadüf edir.

İran parlamentinin sədri Məhəmməd Baqir Qalibaf ölkənin genişmiqyaslı iqtisadi müharibə şəraitində olduğunu bildirib. O, mövcud iqtisadi təzyiqləri İranla qarşıdurmanın mühüm istiqamətlərindən biri kimi qiymətləndirib. Qalibaf İranın bu mübarizədə də geri çəkilməyəcəyini vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, ölkəsi iqtisadi sahədə düşmən üzərində qələbə qazanacaq. Açıqlama İrana qarşı iqtisadi təzyiqlərin gücləndiyi bir vaxta təsadüf edir. İranın digər yüksək vəzifəli rəsmiləri də son günlər oxşar mövqedən çıxış ediblər. Tehran xarici iqtisadi təzyiqlərin ölkəni zəiflətməyə yönəldiyini bildirir. İran rəhbərliyi isə bu tədbirlərə müqavimət göstərəcəyini bəyan edir.

Qətərin Baş naziri və xarici işlər naziri Şeyx Məhəmməd bin Əbdürrəhman bin Casim Al Tani bu gün Tehrana səfər edəcək. Səfərin əsas məqsədi regionda gərginliyin azaldılması və ABŞ ilə İran arasında dialoqun yenidən başlanmasına şərait yaradılmasıdır. Qətər tərəfi hesab edir ki, mövcud fikir ayrılıqlarının aradan qaldırılması, eləcə də regionda təhlükəsizlik və sabitliyin təmin edilməsi üçün diplomatik yol əsas vasitə olmalıdır.

Qətərin Baş naziri və xarici işlər naziri Məhəmməd bin Əbdürrəhman bin Casim Al Tani cümə axşamı Tehrana səfər edəcək. O, İranın bir sıra yüksək vəzifəli rəsmiləri ilə görüşlər keçirəcək. Danışıqların əsas məqsədi bölgədə gərginliyin azaldılması yollarını müzakirə etməkdir. Tərəflər dialoqun bərpası üçün əlverişli şəraitin yaradılması imkanlarını da nəzərdən keçirəcəklər. Qətər mübahisələrin həllində diplomatik yolu ən səmərəli vasitə hesab etdiyini bir daha vurğulayıb. Görüşlərdə Hörmüz boğazında sərbəst gəmiçilik məsələsinə xüsusi diqqət yetiriləcək. Qətər boğazdakı vəziyyətin fevralın 28-dən əvvəlki şəraitə qaytarılmasının zəruriliyini gündəmə gətirəcək. Səfər bölgədə təhlükəsizlik və sabitliyin təmin olunması istiqamətində diplomatik səylərin davam etdiyi bir vaxta təsadüf edir.

Körfəz ölkələrində ABŞ ilə İran arasındakı müharibənin yaxın zamanda başa çatmayacağı ilə bağlı gözləntilər güclənir. Qətər Universitetinin dosenti Abdullah Bəndər əl-Üteybi Donald Trampın müharibədə üstün mövqedə olduğunu göstərməyə çalışdığını bildirib. Onun fikrincə, ABŞ prezidenti İranın nümayiş etdirdiyi strateji səbir siyasətinə bənzər yanaşma sərgiləyir. Vaşinqtonun İrana qarşı yeni iqtisadi sanksiyaları da gərginliyin artmasının göstəricisi kimi qiymətləndirilir. Mütəxəssis hesab edir ki, ABŞ-nin iqtisadi imkanları hazırda tətbiq edilən tədbirlərdən daha genişdir. Buna görə də Körfəz ölkələri qarşıdurmanın uzana biləcəyini düşünür. Bununla yanaşı, bölgə ölkələrinin yüksək səviyyəli nümayəndələrinin Tehrana səfərləri diplomatik imkanların tam tükənmədiyini göstərir. Əl-Üteybinin fikrincə, iqtisadi təzyiqlərə baxmayaraq, müharibənin danışıqlar yolu ilə dayandırılması üçün hələ də imkan mövcuddur.

Abbas Əslani ABŞ-nin İrana qarşı iqtisadi təzyiq siyasətini şərh edib. O bildirib ki, Vaşinqton rəsmi danışıqların olmadığını desə də, bölgə vasitəçiləri ilə Tehrana ismarıclar göndərir. Əslani bunu ABŞ-nin mümkün diplomatik irəliləyişi iqtisadi təzyiqin nəticəsi kimi göstərmək istəyi ilə əlaqələndirib. Onun fikrincə, Donald Tramp İran məsələsində siyasi qələbə əldə etdiyini göstərmək istəyir. Təhlilçi mümkün razılaşmanın ABŞ ictimaiyyətinə qələbə kimi təqdim edilməsinin Tramp üçün əhəmiyyət daşıdığını bildirib. O, Trampın danışıqlardakı mövqeyini dəyişkən hesab edib. Buna görə müharibənin nə vaxt başa çatacağını müəyyənləşdirməyin çətin olduğunu deyib. Əslani yaxın günlər və həftələr üçün aydın mənzərənin olmadığını vurğulayıb.

Donald Tramp İran iqtisadiyyatının ağır vəziyyətdə olduğunu bildirib. ABŞ Prezidenti ölkədə inflyasiyanın çox yüksək olduğunu deyib. O, İran iqtisadiyyatının dağıldığını iddia edib. Tramp İran hakimiyyətini əhali ilə pis rəftar etməkdə günahlandırıb. O, çox sayda etirazçının öldürüldüyünü bildirib. ABŞ Prezidenti İranla danışıqlar məsələsinə də toxunub. Tramp danışıqların bərpası üçün konkret vaxt müəyyənləşdirmədiyini deyib. O, Tehranla danışıqların başlanmasına tələsmədiyini bir daha vurğulayıb.

Donald Tramp İranla danışıqların bərpasına tələsmədiyini bildirib. ABŞ Prezidenti danışıqlar üçün hər hansı vaxt cədvəlinin olmadığını deyib. Tramp Tehranla danışıqların nə vaxt başlayacağına dair konkret tarix açıqlamayıb. O, İrana qarşı iqtisadi mübarizəyə də toxunub. ABŞ Prezidenti iqtisadi təzyiqlərin təsirli olduğunu bildirib. Tramp hərbi zərbələrin də nəticə verdiyini iddia edib. Onun sözlərinə görə, hər iki vasitə İrana qarşı təsirlidir. Açıqlama Vaşinqton ilə Tehran arasında gərginliyin davam etdiyi bir vaxtda verilib.

İran Prezidenti Məsud Pezeşkian ABŞ ilə qarşıdurmada geri çəkilməyəcəklərini bildirib. O, İran xalqının lazım gəldiyi halda mübarizəni davam etdirəcəyini deyib. Pezeşkian iyunun 17-də ABŞ ilə əldə olunmuş anlaşmanı yüksək qiymətləndirib. Həmin anlaşmanın müddəti avqustda başa çatıb. İran Prezidenti ölkəsinin anlaşmadan qalib tərəf kimi çıxdığını bildirib. O, İranın öz milli maraqlarından geri çəkilmədiyini vurğulayıb. Pezeşkian ölkədəki iqtisadi çətinlikləri ABŞ-nin iqtisadi məhdudiyyətləri ilə əlaqələndirib. O, İran xalqının Vaşinqtonun məqsədlərinə çatmasına imkan verməyəcəyini bildirib.

Donald Tramp Müctəba Xameneinin öldüyünü düşünmədiyini bildirib. ABŞ Prezidenti onun çox ağır yaralandığını iddia edib. Tramp Xameneinin bədəninin sol tərəfində ciddi xəsarətlər olduğunu deyib. İran tərəfi bu iddiaları açıq şəkildə təsdiqləməyib. Müctəba Xameneinin uzun müddətdir ictimaiyyət qarşısına çıxmaması onun səhhəti ilə bağlı ehtimalları artırıb. O, son aylarda bir sıra dövlət qərarları verib. Müctəba Xamenei mart ayında İranın ali rəhbəri seçilib. O, fevralın 28-də öldürülən Əli Xameneinin oğludur.