İran rialı ABŞ dolları qarşısında yeni tarixi minimuma enib. Sərbəst bazarda bir ABŞ dolları artıq 2 milyon rialdan baha satılır. Rialın ucuzlaşması ABŞ-nin İrana qarşı yeni iqtisadi məhdudiyyətlərindən sonra sürətlənib. Müharibədən əvvəl 2 milyon riala təxminən 4 kiloqram pomidor almaq mümkün idi. Eyni məbləğlə yarım kiloqram toyuq əti və bir litrə yaxın duru yağ da almaq olurdu. Hazırda həmin pulun alıcılıq qabiliyyəti təxminən yarıya enib. Pomidor 71 faiz, toyuq əti 74 faiz bahalaşıb. Duru yağın qiymətində isə 177 faizlik artım qeydə alınıb.

İran və Oman Hörmüz boğazı ilə bağlı razılığa gəlib. Açıqlamanı İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun sözçüsü verib. Tərəflər arasında danışıqlar təxminən bir ay əvvəl başlayıb. İran rəsmisi danışıqların hər iki tərəfin qəbul etdiyi nəticə ilə yekunlaşdığını bildirib. Razılaşma Hörmüz boğazının sularında İran və Omanın paylarını əhatə edir. Boğazdan əldə olunan gəlirlərin bölgüsü ilə bağlı da razılığın əldə edildiyi bildirilir. Razılaşmanın konkret bölgü nisbətləri açıqlanmayıb. İran tərəfi ABŞ-ni danışıqları ləngitməkdə ittiham edib.

İran parlamentinin sədri Məhəmməd Baqir Qalibaf ABŞ-nin maliyyə naziri Skott Bessentin Tehrana qarşı yeni iqtisadi təzyiq tədbirlərini “İqtisadi D günü” adlandırmasına istehzalı münasibət bildirib. Bessent İrana qarşı nəzərdə tutulan yeni iqtisadi tədbirləri “İqtisadi D günü” ifadəsi ilə təqdim edib. Bu ifadə İkinci Dünya müharibəsi zamanı 1944-cü ildə müttəfiq qüvvələrin Normandiyaya çıxarmasına verilən “D günü” adı ilə əlaqələndirilir.

İran və Oman Hörmüz boğazında gəmilərin təhlükəsiz hərəkətinin mərhələli şəkildə bərpası məqsədilə müvəqqəti dəniz dəhlizinin yaradılması və boğazın minalardan təmizlənməsi üzrə birgə layihənin həyata keçirilməsi məsələsini müzakirə edib. Tərəflərin birgə açıqlamasında danışıqlar zamanı təhlükəsiz gəmiçiliyin bərpasına imkan verəcək mərhələli çərçivənin nəzərdən keçirildiyi bildirilib.

İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi Qətərin Baş naziri və xarici işlər naziri Şeyx Məhəmməd bin Əbdürrəhman bin Casim Al Tani ilə telefonla danışıb. Tərəflər bölgədəki son hadisələri müzakirə ediblər. Əsas diqqət gərginliyin daha da artmasının qarşısının alınmasına yönəlib. İran və Qətər diplomatik imkanlardan istifadənin vacibliyini vurğulayıblar. Tərəflər qarşılıqlı əlaqələndirmənin davam etdirilməsini zəruri hesab ediblər. Tehran və Doha arasında məsləhətləşmələrin davam etdirilməsi məsələsi də müzakirə olunub. Tərəflər bölgədə sabitliyin qorunmasının vacibliyini bildiriblər. İran və Qətər təmasları davam etdirmək barədə razılığa gəliblər.

Çin ABŞ-nin İrana qarşı birtərəfli iqtisadi məhdudiyyətlərini qanuni hesab etmir. Bu barədə Suçjou Universitetinin professoru Viktor Qao açıqlama verib. O, Çin–İran münasibətlərinin beynəlxalq hüquqa əsaslandığını bildirib. Qao hər iki ölkənin suveren dövlət olduğunu vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, Çin ABŞ-nin təzyiqlərinə heç vaxt boyun əyməyib. Çinli professor Vaşinqtonun siyasətini təzyiq və məcburetmə kimi qiymətləndirib. Pekinin öz suveren hüquqlarından istifadə etməyə davam edəcəyini bildirib. Çin ABŞ-nin təzyiqlərinə qarşı zəruri hesab etdiyi addımları atacağını bəyan edib.

İran Prezidenti Məsud Pezeşkian müharibənin başa çatdırılmasını hökumətinin əsas məqsədi adlandırıb. O, ölkə daxilində birliyin qorunmasının da mühüm olduğunu bildirib. Pezeşkian ABŞ ilə İran arasında əldə edilmiş İslamabad anlaşmasına toxunub. Prezident anlaşmanın təslimçilik nəticəsində qəbul edilmədiyini vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, qərar məntiq və mövcud vəziyyətin qiymətləndirilməsi əsasında verilib. Pezeşkian İranın rəqiblərinin ölkəni hərbi yolla məğlub edə bilmədiyini iddia edib. O bildirib ki, bundan sonra əsas təzyiq iqtisadi və ictimai sahələrə yönəlib. İran Prezidenti daxili birliyin və sabitliyin qorunmasının vacibliyini vurğulayıb.

İran və Oman Hörmüz boğazında müvəqqəti birgə gəmiçilik dəhlizinin yaradılmasını müzakirə edib. Danışıqlar Tehranda Abbas Əraqçi ilə Bədr əl-Busaidi arasında keçirilib. Tərəflər boğazın dəniz minalarından təmizlənməsi üçün birgə layihə həyata keçirməyi də nəzərdən keçiriblər. İran və Oman gələcəkdə daimi gəmiçilik dəhlizinin yaradılması ilə bağlı danışıqları davam etdirəcək. Boğazda gəmilərin hərəkətinin idarə olunması üçün ortaq mexanizmin yaradılması da nəzərdə tutulur. Tərəflər məlumat mübadiləsinin gücləndirilməsini müzakirə ediblər. Hörmüz sahilində yerləşən digər Körfəz ölkələrinin də danışıqlara cəlb edilməsi təklif olunub. Razılaşmanın beynəlxalq hüquqa və qonşu ölkələrin suveren hüquqlarına uyğun olması əsas şərtlərdən biri kimi göstərilib.

İran mənbəsi Asim Munirin Tehrana ABŞ-dən təhdid xarakterli mesaj gətirmədiyini bildirib. Mənbə bununla bağlı bəzi kütləvi informasiya vasitələrində yayılan məlumatları təkzib edib. Tehran görüşlərində İranın mövqeyi Pakistan nümayəndə heyətinə çatdırılıb. İran İslamabad anlaşma sənədinin şərtlərinə qayıdılmasını istəyir. Xüsusilə sənədin beşinci maddəsinə diqqət çəkilib. Bu maddə Hörmüz boğazında sərbəst gəmiçilik və dəniz minalarının təmizlənməsi məsələlərini əhatə edir. Ticarət gəmilərinin boğazdan hərəkətinin idarə olunması da müzakirə olunan məsələlər sırasındadır. Pakistan tərəfinin İranın irəli sürdüyü şərtləri ABŞ-yə çatdırmağa çalışdığı bildirilir.

İran Hörmüz boğazı üzərində tam suveren nəzarətə malik olduğunu bildirib. Bu barədə İranın birinci vitse-prezidenti Məhəmməd Rza Arif açıqlama verib. O, boğaza nəzarəti İranın qanuni və suveren hüququ kimi qiymətləndirib. Arif Hörmüz boğazının İrana məxsus olduğunu bildirib. İran rəsmisi ölkəsinin mümkün təhdidlərə qarşı hazır olduğunu vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, İrana qarşı istənilən təhlükəli addıma cavab veriləcək. Tehran Hörmüz boğazını milli təhlükəsizlik baxımından mühüm hesab edir. Açıqlama boğazda gəmiçilik və nəzarət məsələləri ətrafında gərginliyin davam etdiyi vaxtda verilib.

ABŞ-nin İrana qarşı yeni iqtisadi məhdudiyyətlər elan etməsindən sonra Tehranda yanacaqdoldurma məntəqələrində uzun növbələr yaranıb. Sakinlər yeni tədbirlərin qiymətlərə və gündəlik həyata təsirindən narahatdırlar. Vaşinqton İranın dünya üzrə iqtisadi əlaqələrini məhdudlaşdırmağı qarşıya məqsəd qoyduğunu bildirib. Yeni tədbirlər texnologiya, qızıl, hava və dəniz daşımaları da daxil olmaqla bir sıra sahələri əhatə edir. Daha 60 şəxs, şirkət və gəmi məhdudiyyətlər siyahısına salınıb. İran hökuməti iqtisadi təzyiqlərə qarşı hazırlıqlı olduğunu bildirir. Çin ABŞ-nin qərarına etiraz edib. İranlı iqtisadçılar isə yüksək inflyasiya və daxili iqtisadi problemlərin vəziyyəti daha da ağırlaşdıra biləcəyini bildirirlər.

Donald Tramp Hörmüz boğazının beynəlxalq sularındakı bütün dəniz minalarının təmizləndiyini və ya məhv edildiyini bildirib. ABŞ Prezidenti bu barədə Hərbi Dəniz Qüvvələrinin ona məlumat verdiyini deyib. Tramp İrana yeni minaların yerləşdirilməməsi barədə xəbərdarlıq edildiyini açıqlayıb. Onun sözlərinə görə, yeni mina yerləşdirən istənilən gəmi və ya qayıq məhv ediləcək. ABŞ Prezidenti minaların yerləşdirilməsinə qarşı “sıfır dözümlülük” siyasətinin qüvvədə olduğunu bildirib. Tramp mümkün hərbi tədbirlərin təfərrüatlarını açıqlamayıb. Hörmüz boğazı beynəlxalq enerji və dəniz daşımaları baxımından strateji əhəmiyyət daşıyır. Açıqlama boğazda təhlükəsiz gəmiçiliyin bərpası istiqamətində diplomatik səylərin davam etdiyi bir vaxtda verilib.