#Tehran

İran mediası ABŞ ilə mümkün sazişin layihəsinin hələ də Tehranda incələndiyini və hələlik rəsmi cavabın göndərilmədiyini bildirib. İranın Mehr Xəbər Agentliyi ABŞ ilə danışıqlar prosesinə dair məlumatlı mənbəyə istinadən yayımladığı xəbərdə qeyd edib ki, layihə hələ də Tehran tərəfindən nəzərdən keçirilir və danışıqların vasitəçisi olan Pakistan tərəfinə heç bir rəsmi cavab verilməyib.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranla danışıqların “sürətli tempdə” davam etdiyini bildirib, Tehran tərəfindən yayılan danışıqların dayandırıldığı barədə məlumatlara cavab verib. Tramp öz sosial media hesabında danışıqların hələ də aktiv olduğunu və tərəflər arasında dialoqun sürətlə irəlilədiyini vurğulayıb. İran tərəfi hələ rəsmi şərh verməyib. Bu açıqlama Vaşinqton və Tehran arasında diplomatik prosesin perspektivi ilə bağlı qeyri-müəyyənliyi əks etdirir.

İran Xarici İşlər Nazirliyinin mətbuat katibi İsmayıl Bəqai bildirib ki, ABŞ və İsrailin İran ərazisinə hücumları ilə başlayan müharibədə Livanadakı atəşkəs, müharibənin sonlandırılmasına yönəlmiş hər hansı bir razılaşmanın ayrılmaz hissəsidir.

Həməd bin Xəlifə Universitetinin ictimai siyasət üzrə professoru Sultan Bərakətin fikrincə, İran ABŞ-la danışıqlarda getdikcə daha inamlı mövqe nümayiş etdirir. Ekspert hesab edir ki, zaman artıq Vaşinqtonun deyil, Tehranın xeyrinə işləyir. Onun sözlərinə görə, danışıqlarda maliyyə məsələləri, xüsusilə İranın xaricdə dondurulmuş aktivləri hələ də gündəmdədir. Bununla belə, Bərakət qeyd edir ki, İran hazırda bu vəsaitlərə dərhal çıxışı həyati məsələ kimi görmür və Vaşinqtonun əvvəlki sərt tələblərindən tədricən geri çəkildiyini düşünür.

Doha Ali Təhsil İnstitutunun tədqiqatçısı Mühənnəd Səllum hesab edir ki, Vaşinqton və Tehran arasında aparılan danışıqlarda ən mürəkkəb məsələlərdən biri ABŞ-da saxlanılan milyardlarla dollarlıq İran aktivləridir. Ekspertin fikrincə, İran yüksək səviyyədə zənginləşdirilmiş uran ehtiyatları ilə bağlı güzəştlərə gedəcəyi təqdirdə, bunun qarşılığında konkret iqtisadi fayda əldə etmək istəyir. Səllum qeyd edir ki, ABŞ Prezidenti Donald Tramp hərbi qarşıdurmadan daha çox təzyiq yolu ilə razılaşmaya nail olmağa üstünlük verir. Bununla yanaşı, ekspert Tehranın ABŞ administrasiyasına tam etibar etməməsinin müəyyən tarixi səbəblərinin olduğunu da vurğulayıb.

İran hökuməti ABŞ ilə aparılan danışıqlarda müəyyən irəliləyişlərin əldə olunmasına baxmayaraq, yekun razılaşma üçün əsas maneənin sanksiyalar məsələsi olaraq qaldığını açıqlayıb. Tehran tərəfi hələlik hər hansı saziş üçün konkret vaxt çərçivəsinin müəyyən edilmədiyini və tələsik qərar qəbul etmək niyyətində olmadığını vurğulayıb. İran rəsmilərinin sözlərinə görə, ölkənin milli maraqlarını və hüquqlarını təmin etməyən heç bir razılaşma qəbul olunmayacaq. Eyni zamanda bildirilib ki, etimad quruculuğu istiqamətində ilkin addımlar atılmadan nüvə proqramı ilə bağlı daha geniş müzakirələrə keçid mümkün deyil.

Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan ABŞ və İran arasında aparılan danışıqlarla bağlı nikbin açıqlama verib. Fidanın sözlərinə görə, ABŞ-İran müharibəsində diqqət hazırda Hörmüz boğazına yönəlib. O qeyd edib ki, boğazın faktiki blokadası həm Vaşinqton, həm də Tehran üçün ciddi təzyiq yaradır və bunun beynəlxalq təsirləri olduqca böyükdür.

ABŞ-ın maliyyə naziri Skott Bessent İran iqtisadiyyatının “çökmə həddinə çatdığını” iddia edib. Onun sözlərinə görə, bu proses “rəqəmsal cüzdanların birbaşa ələ keçirilməsi” kimi həyata keçirilib. Nazir iddia edib ki, İran iqtisadiyyatı ciddi böhran içindədir: hərbçilərin 40–50 faizi maaş almır, polis qüvvələri xidmətə çıxmır, inflyasiya 200 faizdən yuxarıdır və hökumət ərzaq talonları paylayır.

ABŞ Xəzinədarlıq naziri Skott Bessent bildirib ki, Hörmüz boğazı tam açılmadan və İran yüksək zənginləşdirilmiş uranı təhvil verməyə razılaşmadan Vaşinqton sanksiyaların yumşaldılmasını müzakirə etməyəcək. Ekspertlər hesab edirlər ki, ABŞ bu mövqe ilə həm enerji təhlükəsizliyi, həm də İranın nüvə proqramı məsələsində təzyiq imkanlarını qorumağa çalışır.

ABŞ Xəzinədarlıq naziri Skott Bessent Vaşinqton və Tehran arasında danışıqların davam etdiyini, lakin prosesin hələ yekun mərhələyə çatmadığını bildirib. O qeyd edib ki, tərəflər “qarşılıqlı addımlar” formasında danışıqları davam etdirirlər və Prezident Donald Tramp “pis bir razılaşmanı qəbul etməyəcək”. Analitiklər hesab edirlər ki, ABŞ həm diplomatik kanalları açıq saxlayır, həm də iqtisadi təzyiqlərlə İran üzərində təsirini artırmağa çalışır.