#ABŞ-İran dialoqu

Malta bayrağı altında üzən "Celestyal Discovery" kruiz gəmisi 47 gün Dubay limanında qaldıqdan sonra Hörmüz boğazından keçən ilk sərnişin gəmisi olub. Gəmilərin real vaxt rejimində izlənilməsini təmin edən "MarineTraffic" şirkətinin məlumatlarına görə, ABŞ/İsrail-İran müharibəsinin fevralın 28-də başlamasından sonra, martın əvvəlində Dubay limanına yan alan "Celestyal Discovery" 47 gün ərzində burada gözləyib.

İran rəhbərliyi Livanla bağlı əldə olunmuş müvəqqəti atəşkəs çərçivəsində Hörmüz boğazının bütün ticari gəmilər üçün açıq olacağını bəyan edib. İranın rəsmi qurumları tərəfindən verilən məlumata görə, limanlar və dənizçilik təşkilatının müəyyən etdiyi koordinasiyalı marşrut üzrə bütün ticari gəmilərin keçidinə tam icazə verilib. Vurğulanıb ki, bu qərar yalnız 10 günlük atəşkəs dövrü ilə məhdudlaşır.

İranın paytaxt Tehrana gələn Pakistanın Baş Qərargah rəisi marşal Asim Munirin rəhbərlik etdiyi yüksək rütbəli nümayəndə heyəti ilə keçiriləcək görüşdən sonra ABŞ ilə müzakirələrin növbəti mərhələsi barədə qərar verəcəyi elan edilib. İranın "Tasnim" xəbər agentliyinin yüksək rütbəli rəsmi mənbəyə istinadən yaydığı məlumatda bildirilir ki, Tehran administrasiyası Pakistan heyəti ilə danışıqlar apardıqdan sonra lazımi təhlilləri tamamlayacaq və Vaşinqtonla diplomatik prosesin davam etdirilməsi ilə bağlı yekun mövqeyini müəyyənləşdirəcək.

Pakistanın Baş Qərargah rəisi marşal Asim Munirin rəhbərlik etdiyi nümayəndə heyətinin ABŞ-ın ismarışını çatdırmaq və iki ölkə arasında danışıqların ikinci raundunu planlaşdırmaq məqsədilə İrana yola düşdüyü bildirilib. İranın "Mehr" xəbər agentliyinin məlumatına görə Pakistanın yüksək rütbəli hərbi heyəti artıq İslamabaddan Tehrana hərəkət edib.

İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqayi Tehranda keçirdiyi həftəlik mətbuat konfransında ABŞ ilə aparılan sülh müzakirələri çərçivəsində bu gün Pakistandan olan nümayəndə heyətini qəbul edəcəklərini bildirib. Sözçü qeyd edib ki, Pakistandakı danışıqların əsas məqsədi müharibənin dayandırılması və İranın tələblərinin müzakirə edilməsidir. Görüş zamanı tərəflərin mövqelərinin təfərrüatlı şəkildə nəzərdən keçiriləcəyi vurğulanıb.

Səudiyyə Ərəbistanı son 48 saat ərzində regional gərginliyi azaltmaq və mövqeləri koordinasiya etmək məqsədilə diplomatik fəaliyyətlərini genişləndirib. Səudiyyə Xarici İşlər naziri şahzadə Feysəl bin Fərhan İslamabadda ABŞ və İran arasında keçirilən danışıqlardan sonra bir sıra intensiv siyasi məsləhətləşmələr aparıb. Səudiyyə Ərəbistanı Xarici İşlər Nazirliyi indiyədək ictimaiyyətə açıqlanan doqquz diplomatik təmasın baş tutduğunu bildirib. Proses bazar ertəsi nazirin pakistanlı həmkarı İshaq Dar ilə apardığı telefon danışığı ilə başlayıb. Tərəflər Pakistanın vasitəçilik səylərini dəstəklədiklərini və bölgədə onilliklərdir davam edən qeyri-sabitliyi aradan qaldıracaq qalıcı razılaşmanın vacibliyini vurğulayıblar.

İranın Daxili İşlər naziri İskəndər Mumini ölkənin sərhəd bölgələrində vəzifə yerinə yetirən vilayət rəhbərlərinə müraciət edib. Nazir 16 sərhəd valisindən ABŞ-ın dəniz blokadası təhdidini təsirsiz hala gətirmək üçün onlara verilən səlahiyyətlərdən tam istifadə etmələrini istəyib. Mumini bildirib ki, vilayət rəhbərlərinə əlaqədar nazirliklərlə koordinasiyalı şəkildə hərəkət edərək əsas ehtiyac mallarının idxal və ixracı prosesini sürətləndirməlidirlər.

Fransa Prezidenti Emmanuel Makron şənbə günü Səudiyyə Ərəbistanının vəliəhd şahzadəsi Məhəmməd bin Salman ilə telefon əlaqəsi saxlayaraq, İslamabadda davam edən İran-ABŞ sülh danışıqlarını müzakirə etdiyini açıqlayıb. Liderlər bölgədəki vəziyyətlə bağlı sıx təmasda qalmaq barədə razılığa gəliblər. "X" sosial platformasındakı paylaşımında Makron atəşkəsə verdiyi dəstəyi yenidən ifadə edib. Fransa lideri vurğulayıb ki, hazırkı atəşkəsə tam əməl olunmalı və bu proses gecikmədən Livanı da əhalə etməlidir. Makron, həmçinin regiondakı humanitar və iqtisadi sabitlik üçün Livanın təhlükəsizliyinin vacibliyini qeyd edib.

İran Prezidenti Məsud Pezeşkian Pakistanın vasitəçiliyi ilə keçirilən ABŞ-İran müzakirələrinə dair mühüm açıqlamalar verib. Prezident İslamabaddakı diplomatik prosesin gedişatından asılı olmayaraq, ölkə daxilində xidmətlərin fasiləsiz davam edəcəyini vurğulayıb. Pezeşkian hazırda Pakistanda olan yüksək səviyyəli İran nümayəndə heyətinin fəaliyyətini yüksək qiymətləndirib: "Pakistandakı heyətimiz bütün varlığı ilə İranın maraqlarını qoruyur və bu istiqamətdə cəsurca danışıqlar aparır". O bildirib ki, diplomatik komanda Tehranın milli təhlükəsizlik və iqtisadi maraqlarından geri addım atmadan müzakirələri davam etdirir.

Pakistanın Baş naziri Şahbaz Şərif ABŞ və İran arasında davam edən gərginliyin azaldılması üçün həyata keçirilən vasitəçilik səylərinin kritik həddə çatdığını elan edib. Baş nazir tərəflərin hərbi ritorikanı diplomatik dialoqla əvəz etməyə hazır olduqlarını və bu istiqamətdə güclü siyasi iradə nümayiş etdirdiklərini bildirib. Şahbaz Şərif rəsmi açıqlamasında hər iki tərəfin danışıqlara tam hazır olduğunu vurğulayıb: "Sabah, şənbə günü həm ABŞ, həm də İran nümayəndə heyətləri Pakistanda olacaqlar. Biz bu tarixi görüşün uğurla nəticələnməsi və ixtilafların müzakirə yolu ilə həll edilməsi üçün əlimizdən gələn hər şeyi edəcəyik".