İran rəsmiləri ABŞ Prezidenti Donald Trampın Hörmüz boğazı ilə bağlı son təhdidlərinə sərt cavab veriblər. İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü boğazda yaranmış vəziyyətin ABŞ-ın hərbi hərəkətləri ilə bağlı olduğunu bildirib. İranın Ali Məhkəməsinin rəhbəri Trampı kəskin ifadələrlə tənqid edib və Hörmüz boğazının İran İslam Respublikasına məxsus olduğunu deyib. İran xarici işlər nazirinin müavini isə boğazın nə sosial şəbəkədə yayımlanan bir paylaşım, nə də hərbi təyyarə vasitəsilə ələ keçirilə biləcəyini vurğulayıb. Tehran ABŞ-ın bölgədəki hərbi fəaliyyətlərini təhlükəsizliyə təhdid hesab edir. İran rəsmilərinin açıqlamaları iki ölkə arasında gərginliyin davam etdiyi bir vaxtda səslənib. Tərəflərin Hörmüz boğazının nəzarəti ilə bağlı mövqeləri hələ də kəskin şəkildə fərqlənir. Bu vəziyyət diplomatik danışıqların gələcəyi ilə bağlı narahatlıqları artırır.

Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri Hörmüz boğazından keçən ADNOC ilə əlaqəli gəmiyə İran tərəfindən hücum edildiyini bildirərək hadisəni pisləyib. BƏƏ-nin dövlət xəbər agentliyinin məlumatına görə, hadisə zamanı xəsarət alan olmayıb və vəziyyət nəzarət altına alınıb. BƏƏ Xarici İşlər Nazirliyi ticarət gəmilərinin hədəfə alınmasını və Hörmüz boğazından iqtisadi təzyiq vasitəsi kimi istifadə edilməsini kəskin şəkildə pisləyib. Nazirlik bu addımları İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun dəniz quldurluğu əməlləri kimi qiymətləndirib. BƏƏ İranı hücumları dayandırmağa və Hörmüz boğazını tam və qeyd-şərtsiz açmağa çağırıb. Hadisə cümə axşamı daha iki ADNOC gəmisinin hücuma məruz qalmasından bir gün sonra baş verib. Son hücumlar Hörmüz boğazında gəmiçilik təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıqları artırıb. Bölgədə enerji daşımalarının təhlükəsizliyi də yeni təhdidlərlə üzləşir.

ABŞ və İran arasında danışıqlarda yaranmış durğunluğu aradan qaldırmaq məqsədilə Avstriya və Yunanıstanın da diplomatik təmaslara cəlb edildiyi bildirilir. “The Washington Post”un məlumatına görə, ABŞ dövlət katibi Marko Rubio bu həftə Avstriyanın xarici işlər naziri Beate Meinl-Reisinger və Yunanıstanın xarici işlər naziri Giorgos Gerapetritis ilə görüşüb və telefon danışığı aparıb. Bundan sonra hər iki nazir İranın xarici işlər naziri Abbas Arakçi ilə telefonla əlaqə saxlayıb.

ABŞ İran limanlarına qarşı qeyri-müəyyən müddətli dəniz blokadası tətbiq edə biləcəyi barədə xəbərdarlıq edib. Vaşinqton bu addımı İranı iqtisadi baxımdan daha da təcrid etmək üçün yeni tədbirlərlə birlikdə nəzərdən keçirir. ABŞ və İran arasında atəşkəs danışıqlarında hələ də razılıq əldə olunmayıb. Eyni zamanda, Hörmüz boğazında gəmi hərəkəti ciddi şəkildə məhdudlaşıb. ABŞ Prezidenti Donald Tramp boğaza tam nəzarət etdiklərini bildirsə də, bu həftə boğazdan yalnız az sayda gəmi keçə bilib. ABŞ daxilində “Abraham Linkoln” aviadaşıyıcı gəmisində ağır xidmət şəraiti ilə bağlı narahatlıqlar da artıb. Konqres üzvləri gəmidə təminat, su, təhlükəsizlik və hərbi qulluqçuların psixoloji vəziyyəti ilə bağlı məlumatlardan sonra açıqlama tələb ediblər. Bu amillər ABŞ-ın İran ətrafında uzunmüddətli dəniz blokadasını davam etdirmək imkanları ilə bağlı suallar yaradıb.

Səudiyyə Ərəbistanı Hörmüz boğazından keçən Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin dövlət neft şirkətinə məxsus iki tankerə hücumu pisləyib. Ər-Riyad hücumların İran tərəfindən həyata keçirildiyini bildirib. Səudiyyə Ərəbistanının Xarici İşlər Nazirliyi hadisəni dəniz nəqliyyatı və qlobal enerji təchizatı üçün birbaşa təhdid adlandırıb. Nazirlik baş verənlərin nəticələrinə görə İranı tam məsuliyyət daşıyan tərəf hesab etdiyini açıqlayıb. Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri də İrana qarşı etirazını bildirib. Əbu-Dabinin Milli Neft Şirkəti iki gəmisinin Hörmüz boğazından keçərkən hücuma məruz qaldığını təsdiqləyib. Şirkət hadisənin nəzarət altına alındığını açıqlayıb. Hücum Hörmüz boğazında dəniz nəqliyyatının təhlükəsizliyi və qlobal enerji təchizatı ilə bağlı narahatlıqları daha da artırıb.

Rusiyanın BMT-dəki daimi nümayəndəsi Mixail Ulyanov ABŞ-ın Hörmüz boğazında gəmiçilik azadlığı ilə bağlı çağırışlarını tənqid edib. O, Vaşinqtonun boğazda sərbəst gəmiçilik tələb etməsini ziddiyyətli yanaşma kimi qiymətləndirib. Ulyanovun fikrincə, Hörmüzdə gəmiçilik azadlığının pozulmasına ABŞ-ın İrana qarşı hərbi əməliyyatları səbəb olub. Rusiya nümayəndəsi ABŞ-ın yaranmış vəziyyətin nəticələrini müharibəni davam etdirməklə aradan qaldırmağa çalışdığını bildirib. O, Vaşinqtonun siyasətini strateji səhvin davamı kimi qiymətləndirib. Hörmüz boğazında gərginliyin artması beynəlxalq gəmiçilik və enerji təchizatı ilə bağlı narahatlıqları gücləndirib. Rusiya ABŞ-ın İran siyasətini və Hörmüz məsələsinə yanaşmasını tənqid edən mövqeyini davam etdirir.

Küveyt Xarici İşlər Nazirliyi Hörmüz boğazında Əbu-Dabinin Milli Neft Şirkətinə məxsus iki gəmiyə hücumu pisləyib. Nazirlik hadisənin dəniz nəqliyyatının təhlükəsizliyinə ciddi təhlükə yaratdığını bildirib. Küveyt həmçinin hücumun enerji təchizatının sabitliyinə və beynəlxalq ticarətə mənfi təsir göstərə biləcəyini vurğulayıb. Nazirlik bölgədə gərginliyi artıra biləcək bütün hərəkətlərin dayandırılmasını tələb edib. Küveyt beynəlxalq sularda gəmiçilik azadlığına və təhlükəsiz keçid hüququna hörmət edilməsinə çağırıb. Ölkənin Xarici İşlər Nazirliyi Hörmüz boğazının tam və qeyd-şərtsiz açılmasını vacib hesab edir. Küveytin açıqlaması boğazda yaranmış gərginliyin regional və beynəlxalq enerji təhlükəsizliyinə təsiri ilə bağlı narahatlığın artdığını göstərir.

İran Hörmüzqan əyaləti üzərində ABŞ-a məxsus MQ-9 pilotsuz uçuş aparatını vurduğunu açıqlayıb. İran dövlət televiziyası aparatın İnqilab Keşikçiləri Korpusunun yeni qabaqcıl hava hücumundan müdafiə sistemi tərəfindən məhv edildiyini bildirib. İran tərəfi sistemin ölkənin vahid hava hücumundan müdafiə şəbəkəsinin nəzarəti altında fəaliyyət göstərdiyini açıqlayıb. MQ-9 “Reaper” ABŞ ordusunun əsas kəşfiyyat, müşahidə və zərbə vasitələrindən biridir. İranın açıqlaması ABŞ-ın bu tip aparatlarının müharibədə artan itkiləri barədə məlumatların yayıldığı bir vaxta təsadüf edir. “Vaşinqton Post” ABŞ-ın müharibənin başlanmasından bəri azı 45 MQ-9 aparatı itirdiyini yazıb. Hadisənin Hörmüz boğazı ətrafında İran və ABŞ arasında artan hərbi gərginlik fonunda baş verdiyi bildirilir. ABŞ tərəfinin aparatın vurulması ilə bağlı təqdim olunan məlumatlarda rəsmi mövqeyi yer almayıb.

İran və ABŞ arasında Hörmüz boğazı ilə bağlı fikir ayrılığı 60 günlük anlaşma memorandumunun müddətinin başa çatmasına az vaxt qalmış daha da kəskinləşib. İyunun 17-də əldə olunan razılaşma İranın boğazı açıq saxlamasını nəzərdə tuturdu. Lakin tərəflər gəmilərin keçidinə nəzarət və istifadə ediləcək marşrutlarla bağlı razılığa gələ bilməyib. İran heç bir gəminin öz icazəsi olmadan boğazdan keçə bilməyəcəyini bildirir. ABŞ isə dəniz nəqliyyatının normal şəkildə davam etdiyini iddia edir. Vaşinqton Tehran üzərində hərbi və iqtisadi təzyiqi davam etdirir. İran ABŞ ilə birbaşa danışıqlar əvəzinə Omanla boğazın idarə olunmasına dair yeni mexanizm müzakirə edir. Pakistanın vasitəçilik səyləri də sürətlənib və İran-Oman razılaşması böhranın həlli üçün yeni imkan yarada bilər.

Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri (BƏƏ) Hörmüz boğazından keçən iki ADNOC gəmisinin İran tərəfindən hədəfə alınmasını sərt şəkildə pisləyib. BƏƏ Xarici İşlər Nazirliyi hücumun BMT Təhlükəsizlik Şurasının dəniz naviqasiyası azadlığının əhəmiyyətini təsdiqləyən və kommersiya gəmilərinin hədəfə alınmasını, eləcə də beynəlxalq dəniz marşrutlarının qarşısının alınmasını rədd edən 2817 saylı qətnaməsinin kobud şəkildə pozulması olduğunu bildirib.

İran rəsmiləri Hörmüz boğazında gəmi hərəkətinə nəzarətin Tehranın əlində olduğunu bildirərək ABŞ-ın bölgədəki mövqeyinə qarşı çıxıblar. İran rəsmiləri boğazdan heç bir gəminin ölkənin icazəsi və nəzarəti olmadan keçə bilməyəcəyini vurğulayıb. İranın ali rəhbərinin müşaviri Məhəmməd Müxbir isə Tehranın tələbləri yerinə yetirilmədiyi halda “hücum xarakterli müharibə” strategiyasına keçə biləcəyini açıqlayıb.

BMT Yəməndə 2022-ci ildə əldə edilmiş atəşkəsdən sonra genişmiqyaslı müharibənin yenidən başlaması təhlükəsinin ən yüksək həddə çatdığı barədə xəbərdarlıq edib. BMT-nin Yəmən üzrə xüsusi elçisi Hans Qrundberq ölkənin müxtəlif cəbhələrində hərbi fəallığın artdığını bildirib. Husilərin Məarib, Hədramaut, Əl-Məxa və digər bölgələrdəki hücumları hərbçilər və mülki şəxslər arasında itkilərə səbəb olub. Husilərlə Yəmənin beynəlxalq səviyyədə tanınan hökuməti arasında qarşıdurmanın şiddətlənməsi yeni müharibə qorxusunu artırıb. Qrundberq Qırmızı dəniz və Ədən körfəzində ticarət gəmilərinə hücumların da yenidən artdığına diqqət çəkib. BMT bu hücumların Yəməni daha geniş bölgə qarşıdurmasına sürükləyə biləcəyindən narahatdır. Hörmüz boğazındakı böhran isə bölgədə ticarət və enerji daşımalarına əlavə təzyiq yaradır. BMT-nin məlumatına görə, Yəmən əhalisinin yarıdan çoxu kifayət qədər ərzaq əldə edə bilmir.