#Hörmüz boğazı

İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu ABŞ-nin hərbi zərbələrinin Hörmüz boğazında gəmi hərəkətinin bərpasına mənfi təsir etdiyini bildirib. SEPAH açıqlamasında dəniz nəqliyyatının müharibədən əvvəlki səviyyənin 50 faizinə qədər bərpa olunduğu qeyd edilib. İran tərəfi ABŞ-nin bölgədəki addımlarını nəqliyyatın yenidən pozulmasının səbəblərindən biri kimi qiymətləndirib. Açıqlamada Hörmüz boğazı ilə bağlı qərarların xarici qüvvələr tərəfindən müəyyən edilə bilməyəcəyi vurğulanıb. SEPAH ABŞ zərbələrinin yeni gərginliyə səbəb olduğunu bildirib. Hörmüz boğazındakı vəziyyət qlobal enerji və ticarət təhlükəsizliyi baxımından diqqətlə izlənilir.

İranın cənubunda yerləşən Bəndər Abbas şəhərində yeni partlayış səslərinin eşidildiyi bildirilir. İranın Mehr xəbər agentliyinin məlumatına görə, Hörmüz boğazı sahilində yerləşən bu liman şəhərində bir neçə partlayış baş verib. Hadisə ABŞ və İran arasında artan hərbi gərginlik fonunda qeydə alınıb. ABŞ-nin İran ərazisinə yeni hava zərbələri endirdiyi, Tehran tərəfinin isə ABŞ-nin müttəfiqi olan Körfəz ölkələrinə qarşı cavab addımları atdığı bildirilir. Qarşıdurmanın tərəflər arasında əldə olunan müvəqqəti anlaşmaya mənfi təsir göstərə biləcəyi qeyd olunur. Bölgədə vəziyyətin daha da gərginləşəcəyi ilə bağlı narahatlıqlar artır.

İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqai ABŞ-ni Tehranla əldə olunmuş anlaşmanı pozmaqda ittiham edib. O bildirib ki, Vaşinqton birtərəfli addımlar və İrana qarşı hücumlarla razılaşmanın mahiyyətinə zidd davranıb. Bəqayinin sözlərinə görə, ABŞ xüsusilə Hörmüz boğazından gəmilərin təhlükəsiz keçidi ilə bağlı müddəanı pozub. İran rəsmisi bu məsələdə Tehranın məsuliyyət və hüquqlarının nəzərə alınmalı olduğunu bildirib. O vurğulayıb ki, İran öz milli maraqlarını qorumaqda qərarlıdır. Bəqayi ölkəsinin suveren hüquqlarından istifadə edəcəyini qeyd edib. Açıqlama ABŞ və İran arasında gərginliyin davam etdiyi bir vaxtda səsləndirilib.

Hindistan Xarici İşlər Nazirliyi ABŞ və İran arasında Hörmüz boğazında baş verən son gərginlikdən ciddi narahat olduğunu açıqlayıb. Nazirlik bütün tərəfləri təmkinli davranmağa çağırıb. Açıqlamada gərginliyin azaldılması və mülki şəxslərin qorunmasının vacibliyi vurğulanıb. Hindistan enerji təchizatının və ticarət axınının fasiləsiz davam etməli olduğunu bildirib. Nazirlik son hücumların bölgədə sülh və sabitliyi poza biləcəyini qeyd edib. Yeni qarşıdurmanın regional təhlükəsizlik üçün ciddi risklər yaratdığı bildirilib. Hindistan tərəfləri vəziyyətin daha da ağırlaşmasına yol verməməyə çağırıb.

Böyük Britaniyanın Baş naziri Kir Starmer ABŞ və İranı atəşkəs rejiminə qayıtmağa çağırıb. O, həmçinin Hörmüz boğazının açılması ilə bağlı razılaşmanın həyata keçirilməsinin vacibliyini vurğulayıb. Starmer bu açıqlamanı Ankarada keçirilən Şimali Atlantika Müqaviləsi Təşkilatının zirvə toplantısında verib. Baş nazir bildirib ki, zorakılığın uzanması Böyük Britaniya və digər ölkələrin iqtisadiyyatına mənfi təsir göstərə bilər. Onun sözlərinə görə, vəziyyət tezliklə həll olunmasa, ailələrin kommunal xərcləri arta bilər. Starmer gərginliyin azaldılmasının qlobal iqtisadi sabitlik üçün vacib olduğunu deyib. O, tərəfləri diplomatik yola qayıtmağa çağırıb.

İran Hörmüz boğazına nəzarət məsələsində mövqeyini qoruyacağını bəyan edib. Bu açıqlama ABŞ ilə İran arasında son hərbi qarşıdurmaların yenidən kəskinləşdiyi bir vaxtda verilib. Donald Tramp Vaşinqton və Tehran arasında imzalanmış müvəqqəti anlaşmanın artıq qüvvədə olmadığını bildirib. ABŞ Prezidenti İran rəhbərliyini sərt ifadələrlə tənqid edib. İran tərəfi isə ABŞ-ni hərbi əməliyyatların dayandırılmasına dair razılaşmanı pozmaqda ittiham edib. Məlumata görə, İran qüvvələri Bəhreyn və Küveyt istiqamətində raketlər buraxıb, həmçinin ABŞ-yə məxsus pilotsuz uçuş aparatını vurduğunu açıqlayıb. Bölgədə gərginlik davam edir və tərəflərin qarşılıqlı ittihamları yeni eskalasiya riskini artırır. Diplomatik həll yolu ilə bağlı qeyri-müəyyənlik isə hələ də qalmaqdadır.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İrana qarşı blokadanın yenidən tətbiq edilə biləcəyini açıqlayıb. O bildirib ki, belə bir addım yalnız İrana aid olacaq və digər dövlətlərin dəniz daşımalarına təsir göstərməyəcək. Trampın sözlərinə görə, İran imkan əldə edərsə, dəniz minaları yerləşdirməyə cəhd göstərə bilər. ABŞ Prezidenti bunun qarşısını almaq üçün kiçik sürətli qayıqların hədəfə alındığını iddia edib. O, həmçinin Şimali Atlantika Müqaviləsi Təşkilatına üzv ölkələrin Hörmüz boğazına mina axtaran xüsusi gəmilər göndərəcəyini bildirib. Bu açıqlamalar bölgədə təhlükəsizlik vəziyyəti ilə bağlı narahatlıqları daha da artırıb. Müşahidəçilər hesab edirlər ki, tərəflər arasında gərginliyin dərinləşməsi beynəlxalq dəniz daşımalarına da təsir göstərə bilər.

İran İnqilab Keşikçiləri Korpusu ABŞ-nin İranın cənubuna endirdiyi zərbələrə cavab olaraq Bəhreyn və Küveytdə 85-ə yaxın hədəfi vurduğunu açıqlayıb. Məlumata görə, hədəflər arasında ABŞ-nin Beşinci Donanması və Küveytdəki Əli əs-Salem hərbi bazası da yer alıb. İranın hərbi rəhbərliyi hücumlara qarşı sərt cavab veriləcəyini bəyan edib. ABŞ Prezidenti Donald Trampın son açıqlamaları Tehranda ciddi narazılıq doğurub. İran parlamentinin sədri Məhəmməd Baqir Qalibaf və Prezident Məsud Pezeşkian Vaşinqtonun mövqeyini kəskin tənqid ediblər. İran Xarici İşlər Nazirliyi ABŞ hücumlarını anlaşma sənədinin pozulması kimi qiymətləndirib. Tehran həmçinin Hörmüz boğazının idarə olunması məsələsində öz mövqeyini qoruyacağını bildirib. ABŞ-nin İran neftinə dair güzəşti dayandırması isə gərginliyi daha da artırıb.

NATO liderləri Ankarada keçirilən Zirvə Toplantısının yekun bəyanatında İrandan Hörmüz boğazında gəmiçilik azadlığına hörmət etməyi tələb ediblər. Alyans hərbi imkanlarını, o cümlədən hava və raketdən müdafiə sistemlərini inkişaf etdirmək barədə razılığa gəlib. Üzv ölkələr müdafiə xərclərini artırmaq və hərbi-sənaye potensialını genişləndirmək öhdəliyini təsdiqləyiblər. Bəyanatda İranın nüvə silahı əldə etməsinə imkan verilməməli olduğu da vurğulanıb. Zirvə Toplantısı ABŞ və İran arasında gərginliyin artdığı bir şəraitdə keçirilib. Donald Tramp sammit çərçivəsində İranla bağlı müvəqqəti atəşkəs razılaşmasının bitdiyini açıqlayıb. NATO-nun yekun bəyanatı alyansın təhlükəsizlik gündəliyində Hörmüz boğazının xüsusi yer tutduğunu göstərir.

İranın cənubundakı Sirik limanına endirilən hərbi zərbə nəticəsində 4 nəfər yaralanıb. İranın rəsmi xəbər agentliyinin məlumatına görə, hücum limanın dəniz infrastrukturuna ciddi ziyan vurub. Zərbələr iki dalğa şəklində həyata keçirilib və əsas üzən körpülərdən biri ağır zədələnib. Yerli kommersiya gəmiləri və yaxınlıqdakı rabitə qüllələri də hədəfə alınıb. Yaralılardan birinin vəziyyəti ağırdır və o, Minab şəhərində xəstəxanaya yerləşdirilib. Hadisə Hörmüz boğazı ətrafında artan hərbi gərginlik fonunda baş verib. Qonşu Cask və Tiab limanlarının isə gücləndirilmiş təhlükəsizlik rejimində fəaliyyətini davam etdirdiyi bildirilir.

Avstraliya Milli Universitetinin müəllimi Aləm Saleh NATO-nun Hörmüz boğazında ABŞ-la birgə hərbi əməliyyata qoşulmasının real olmadığını bildirib. Onun fikrincə, bunun üçün alyansın fəaliyyət prinsipləri tamamilə dəyişməlidir. Təhlilçi qeyd edib ki, NATO müdafiə xarakterli təşkilatdır və qlobal hücum əməliyyatları üçün yaradılmayıb. O, Donald Trampın müttəfiqləri bu məsələdə dəstəyə razı sala bilmədiyini də vurğulayıb. Aləm Saleh İranın müharibəni öz mövcudluğuna yönəlmiş təhlükə kimi qiymətləndirdiyini bildirib. Onun sözlərinə görə, alyansın qlobal hücum missiyalarına keçməsi hazırkı şəraitdə mümkün görünmür. Bu qiymətləndirmə NATO-nun gələcək rolu ilə bağlı müzakirələri yenidən gündəmə gətirib.

Beynəlxalq Dəniz Təşkilatının Baş katibi Arsenio Dominqes Hörmüz boğazındakı hücumlardan sonra təmkinə çağırış edib. Onun sözlərinə görə, hazırda Körfəzdə yüzlərlə gəmidə təxminən 6 min dənizçi təhlükəsiz şəkildə bölgəni tərk edə bilmir. Dominqes son iki gündə baş verən hücumların günahsız dənizçilərin həyatını təhlükə altına qoyduğunu bildirib. O, gəmi sahiblərini və operatorları ekipajların təhlükəsizliyi təmin olunana qədər bu marşrutdan istifadə etməməyə çağırıb. Baş katib hadisələrin dənizçilər arasında qorxu və psixoloji gərginliyi artırdığını vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, dənizçilərin təhlükəsizliyi bütün tərəflər üçün əsas prioritet olmalıdır. Beynəlxalq Dəniz Təşkilatı bölgədə gərginliyin azaldılmasını vacib hesab edir.