ABŞ Prezidenti Donald Tramp özünün “Truth Social” sosial şəbəkəsindəki rəsmi hesabında strateji əhəmiyyətli Hörmüz boğazının xəritəsini paylaşıb. Bu paylaşım Trampın Nyu-Yorkda keçirilən tədbirdə Vaşinqtonun boğaz üzərində tam nəzarət yaratması və buranı ABŞ ərazisi elan edəcəyi barədə bəyanatlarından sonra reallaşıb. İran tərəfi isə bu iddiaları qətiyyətlə rədd edərək, Hörmüz boğazının yalnız İrana məxsus olduğunu və bu tür bəyanatların hüquqi əsası olmadığını bildirib.

Hörmüz boğazından keçən gəmi naməlum mərminin zərbəsinə məruz qalıb, nəticədə mühərrik bölməsinə zərər dəyib və ekipaj üzvlərindən biri xəsarət alıb. Böyük Britaniyanın Dəniz Ticarət Əməliyyatları (UKMTO) bildirib ki, hadisə gəmi boğazdan çıxarkən baş verib. Digər ekipaj üzvlərinə Oman Sahil Mühafizəsi tərəfindən yardım göstərilib.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp bazar ertəsi günü Oman Hörmüz boğazı ilə bağlı İranla əldə olunacaq razılaşmaya "mane olarsa", bu ölkəni bombalamaqla hədələyib və İranı təslim olmağa çağırıb. Vaşinqtonun öz danışıqlarını davam etdirdiyi bir vaxtda Oman ilə İran arasında boğazın nəzarəti üzrə aparılan müzakirələrə toxunan Tramp "Əgər Oman mane olarsa, biz onları darmadağın edənə qədər bombalayacağıq" deyə bildirib.

Hörmüz boğazından keçən gəmilərin sayı bir həftə ərzində 19,5 faiz azalıb. Avqustun 10-dan başlayan həftədə boğazdan 95 gəmi keçib. Avqustun 16-da isə yalnız üç keçid qeydə alınıb. Bəzi gəmilər Hörmüz boğazının İran tərəfdən və alternativ marşrutlardan istifadə edib. Oman tərəfdən keçən marşrutlarda isə heç bir keçid qeydə alınmayıb. Bəb əl-Məndəb boğazında gəmi keçidlərinin sayı 6,7 faiz artaraq 254-ə çatıb. İzlənməsi mümkün olmayan keçidlərin sayı 40-dan 16-ya düşüb.Məlumatlar bölgədə gəmiçilik marşrutlarının təhlükəsizlik vəziyyətinə uyğun dəyişdiyini göstərir.

ABŞ və İran arasında iyunun 17-də imzalanmış anlaşmanın müddəti bazar ertəsi başa çatıb. Ekspert Rəşid əl-Məhənnədi sənədin hələ də müharibənin həlli üçün müəyyən əhəmiyyət daşıdığını bildirib. Onun sözlərinə görə, anlaşma tərəflər arasında gələcək danışıqlar üçün əsas ola bilər. Sənəddə əvvəlcə həm ABŞ, həm də İran tərəfindən qəbul edilən bir sıra müddəalar yer alıb. Ekspert əsas problemin İran daxilində Hörmüz boğazı ilə bağlı vahid mövqenin olmaması olduğunu deyib. İranda boğaz üzərində tam nəzarətin tərəfdarları da var. Digər yanaşmalarda regional razılaşma və boğazdan danışıqlarda təzyiq vasitəsi kimi istifadə olunması təklif edilir. Bu fikir ayrılıqları ABŞ-İran danışıqlarının gələcəyinə birbaşa təsir göstərə bilər.

ABŞ və İran arasında iyunun 17-də imzalanan anlaşmanın nəzərdə tutduğu 60 günlük müddət başa çatıb. İki ölkə arasında daha geniş sülh razılaşmasına dair danışıqlar isə nəticəsiz qalıb. Anlaşma Pakistanın vasitəçiliyi ilə əldə edilmişdi. Sənəd Hörmüz boğazının açılması və hərbi əməliyyatların dayandırılmasını nəzərdə tuturdu. ABŞ sanksiyaların yumşaldılması və İranın dondurulmuş vəsaitlərinə çıxış imkanının yaradılması ilə bağlı öhdəliklər götürmüşdü. İran isə Hörmüz boğazında minaların təmizlənməsinə və gəmilərin sərbəst keçidinə razılıq vermişdi. Lakin tərəflər boğazdan keçid marşrutları ilə bağlı mübahisə edib və iyunun sonunda gəmilərə hücumlar baş verib. Ardınca ABŞ-ın İrana qarşı zərbələri yenidən başlayıb.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranla gərginliyin davam etdiyi Hörmüz boğazında ABŞ-nin fəaliyyətinə mane olacağı təqdirdə Omanın bombalanacağını bildirib. Müxbirin Trampdan Omanın ABŞ-nin Hörmüz boğazındakı fəaliyyətinə müdaxilə etməsi halında Vaşinqtonun hansı addımı atacağını soruşduğunu bildirən Yanqst ABŞ prezidentinin belə cavab verdiyini qeyd edib:

Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan Misirin Türkiyə, Səudiyyə Ərəbistanı və Pakistan arasında imzalanan qarşılıqlı müdafiə sazişinə qoşula biləcəyini bildirib. Ərdoğan “Əl-Cəzirə”yə müsahibəsində Məkkə Birgə Müdafiə Sazişinin yeni üzvlərin qoşulmasına açıq olduğunu və Qahirənin mümkün iştirakının nəzərdən keçirilən variantlardan biri olduğunu deyib.

Neftin qiyməti yalnız xam neftin dünya bazarındakı dəyəri ilə müəyyənləşmir. Yanacaqdoldurma məntəqəsində istehlakçının ödədiyi məbləğ xam neftin qiyməti ilə yanaşı, hasilat və emal xərcləri, daşınma, sığorta, vergilər, valyuta məzənnələri, bazar gözləntiləri və geosiyasi risklərin birləşməsindən formalaşır. Bu baxımdan neft bazarı qlobal iqtisadiyyatın ən həssas və çoxşaxəli sahələrindən biridir.

Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan Hörmüz boğazının yenidən açılmasını prioritet məsələ adlandırıb. O, boğazın uzun müddət bağlı qalmasının heç bir tərəfin maraqlarına uyğun olmadığını bildirib. Ərdoğan Donald Trampın son səfəri zamanı İsrailin Livana qarşı müharibəsinin dayandırılması və bu prosesdə ABŞ-ın rolu barədə danışdıqlarını açıqlayıb. Türkiyə Prezidenti həmçinin Səudiyyə Ərəbistanı və Pakistan arasında elan edilən birgə müdafiə razılaşmasına toxunub. O, gələcəkdə Misir də daxil olmaqla digər ölkələrin bu razılaşmaya qoşulmasının mümkün olduğunu deyib. Ərdoğanın açıqlamaları Hörmüz boğazında gərginliyin davam etdiyi və bölgədə təhlükəsizlik məsələlərinin ön plana çıxdığı bir vaxtda səslənib.

Tehran Universitetinin dosenti Sitarə Sədiqi ABŞ və İranın altı aylıq müharibədən sonra siyasətlərində dəyişikliklər etdiyini bildirib. Onun sözlərinə görə, İran Vaşinqtonun yalnız güc nümayişinə cavab verdiyini düşünür və əsas diqqətini suverenliyinin və vətəndaşlarının qorunmasına yönəldib. Sədiqi ABŞ-ın isə iqtisadi təzyiq siyasətinə keçdiyini deyib. O, İran üçün müharibənin mövcudluq məsələsi, ABŞ üçün isə seçim xarakteri daşıdığını vurğulayıb. Sədiqinin fikrincə, hər iki ölkə münaqişənin onlar üçün ağır iqtisadi və siyasi nəticələr yaratdığını anlayır. O, ABŞ-ın yaxın zamanda siyasətini dəyişəcəyini gözləmir və Vaşinqtonun hərbi imkanları olduğu halda təzyiq siyasətini davam etdirə biləcəyini düşünür. Sədiqi İranın Hörmüz boğazına nəzarət iddiasından geri çəkilməsinin də az ehtimal olunduğunu bildirib.

İran və Oman Hörmüz boğazından gəmilərin keçməsi üçün nəzərdə tutulan marşrut xəritəsi üzrə razılığa gəlib. İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqai bildirib ki, razılaşmanın əldə olunmasına baxmayaraq, proses hələ tam başa çatmayıb. Tehran və Maskat üç aydır təhlükəsiz gəmiçilik marşrutlarının müəyyənləşdirilməsi ilə bağlı danışıqlar aparır. İran tərəfi son üç həftədə danışıqlarda əhəmiyyətli irəliləyiş olduğunu açıqlayıb. Marşrut xəritəsinin İranın müdafiə, təhlükəsizlik və ətraf mühit üzrə qurumlarının iştirakı ilə hazırlandığı bildirilib. Tərəflər hələ də birgə açıqlamanın məzmunu və digər məsələlər üzrə fikir mübadiləsini davam etdirirlər. İran razılaşmanın iki ölkənin suverenliyini qoruyaraq gəmilərin təhlükəsiz keçidini təmin etməyə yönəldiyini vurğulayıb.