Donald Tramp İranla əldə olunan razılaşmanın tam imzalandığını bəyan edib. O, bu açıqlamanı Fransanın Evian şəhərində səsləndirib. Trampın sözlərinə görə, Hörmüz boğazı artıq qismən açılıb. ABŞ Prezidenti boğazın cümə gününə qədər tam fəaliyyətə başlayacağını bildirib. O, bunun qlobal enerji bazarları üçün mühüm hadisə olduğunu vurğulayıb. Razılaşmanın mətni hələ ictimaiyyətə təqdim edilməyib. Sənədin detallarının yaxın günlərdə açıqlanacağı gözlənilir. Məsələ Yeddilər Qrupu sammitinin əsas mövzularından biri olaraq qalır.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp Yeddilər Qrupu sammiti öncəsi Cenevrəyə gəlib. Onun daha sonra Fransanın Evian şəhərinə yollanacağı gözlənilir. Həmin şəhərdə dünya liderlərinin iştirakı ilə sammit keçiriləcək. Görüşün əsas mövzularından biri İran-ABŞ razılaşması olacaq. Hörmüz boğazında vəziyyət də müzakirələrdə mühüm yer tutacaq. Liderlər beynəlxalq gəmiçilik və enerji təhlükəsizliyi məsələlərini nəzərdən keçirəcəklər. Sammitdə qlobal iqtisadiyyatla bağlı fikir mübadiləsi də aparılacaq. Tədbirin nəticələri beynəlxalq siyasətə təsir göstərə biləcək qərarlarla yadda qala bilər.

ABŞ-nin vitse-prezidenti Cey Di Vens Hörmüz boğazının uzunmüddətli əsasda ödənişsiz fəaliyyət göstərməsinin gözlənildiyini bildirib. O qeyd edib ki, məsələ ilə bağlı texniki danışıqlar davam edir. Vens boğazın gələcək fəaliyyət modelinin hələ tam razılaşdırılmadığını vurğulayıb. ABŞ tərəfi gəmilərin əlavə keçid ödənişləri olmadan hərəkət etməsini dəstəkləyir. Bu açıqlama İranın müəyyən xidmət haqları tətbiq edə biləcəyini bildirməsindən sonra verilib. Tehran həmin ödənişlərin xidmətlərlə bağlı olduğunu açıqlayıb. Tərəflər hazırda məsələnin texniki detallarını müzakirə edir. Yekun mexanizmin yaxın vaxtlarda müəyyənləşəcəyi gözlənilir.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp Hörmüz boğazında gəmi hərəkətinin yenidən başladığını açıqlayıb. O bildirib ki, bir çox neft yüklü gəmi artıq boğazdan keçid edir. Tramp gəmilərin təhlükəsiz marşrut üzrə hərəkət etdiyini qeyd edib. ABŞ liderinin sözlərinə görə, istifadə olunan dəhliz tam təhlükəsiz vəziyyətdədir. O, bölgədə başqa marşrutların da olduğunu bildirib. Bununla belə, həmin marşrutlarla bağlı ətraflı məlumat verməyib. Hörmüz boğazı qlobal enerji daşımalarının əsas mərkəzlərindən biri sayılır. Gəmi hərəkətinin bərpası beynəlxalq bazarlar üçün mühüm hadisə kimi qiymətləndirilir.

İran Hörmüz boğazından keçən gəmilər üçün müəyyən xidmətlərə görə ödəniş tətbiq edilə biləcəyini açıqlayıb. İsmayıl Bəqayi bildirib ki, bu addım milli təhlükəsizlik və təhlükəsiz gəmiçilik məqsədlərinə xidmət edir. Onun sözlərinə görə, əsas məqsəd boğazda təhlükəsiz keçidin təmin olunmasıdır. İran və Oman tərəfindən müxtəlif xidmətlər göstərilməsi planlaşdırılır. Bu xidmətlər arasında ətraf mühitin qorunması və təhlükəsizlik tədbirləri də yer alır. Rəsmi Tehran həmin xidmətlərin maliyyə xərcləri yaratdığını vurğulayıb. Buna görə də müəyyən ödənişlərin tətbiqi nəzərdə tutulur. Məsələ ilə bağlı digər tərəflərlə müzakirələrin davam etdiyi bildirilir.

Fransa Prezidenti Emmanuel Makron Hörmüz boğazında gəmi keçidlərinə görə ödəniş tətbiq edilməsinə qarşı çıxıb. O bildirib ki, Fransa bu cür addımların qarşısını almaq üçün bütün imkanlardan istifadə edəcək. Makron boğazın açıq qalmasının qlobal ticarət və enerji təhlükəsizliyi üçün vacib olduğunu vurğulayıb. Fransa və Böyük Britaniyanın birgə missiyası qısa müddətdə fəaliyyətə başlamağa hazırdır. Fransa lideri sərbəst gəmiçiliyin təmin edilməsinin əsas məqsəd olduğunu qeyd edib. O, "Şarl de Qoll" təyyarədaşıyan gəmisinin də hazır vəziyyətdə olduğunu açıqlayıb. Həmin gəminin bir neçə gün ərzində bölgəyə çata biləcəyi bildirilib. Makron beynəlxalq dəniz marşrutlarının açıq saxlanılmasının vacibliyini bir daha vurğulayıb.

Hörmüz boğazında mina təhlükəsinin aradan qaldırılması uzun müddət tələb edə bilər. Dəniz təhlükəsizliyi üzrə mənbələr əməliyyatların 40-50 gün davam edə biləcəyini bildirirlər. Mina axtarışı üçün xüsusi gəmilər və müasir sualtı vasitələrdən istifadə olunacaq. Təhlükəsizlik tam təmin olunmadan bir çox şirkət bölgəyə qayıtmağa ehtiyatla yanaşır. Mütəxəssislər bunun qlobal enerji daşımalarına təsir göstərə biləcəyini qeyd edirlər. On milyonlarla barel neftin daşınması gecikə bilər. Beynəlxalq Gəmiçilik Şirkətləri Assosiasiyası hazırkı vəziyyəti riskli hesab edir. Təhlükəsiz marşrutların yaradılması boğazda normal fəaliyyətin bərpası üçün əsas şərt kimi göstərilir.

Pakistanın Baş naziri Şahbaz Şərif Amerika Birləşmiş Ştatları ilə İran İslam Respublikasının qlobal bir sülh sazişi imzaladıqlarını rəsmən elan edib.Şahbaz Şərif özünün "X" (keçmiş Twitter) sosial şəbəkəsindəki rəsmi hesabında etdiyi paylaşımda bu mühüm bəndləri qeyd edib: "Hər iki tərəf Livan da daxil olmaqla, tamamilə bütün cəbhələrdə hərbi əməliyyatların dərhal və daimi olaraq dayandırıldığını bəyan edir".

ABŞ Prezidenti Donald Tramp ABŞ–İran razılaşmasının sabah imzalanacağını bildirib. O, imzalanmadan sonra Hörmüz boğazının “hamı üçün açıq” olacağını qeyd edib. Tramp prosesin sürətli və problemsiz başa çatacağına ümid etdiyini deyib. Eyni zamanda alternativ variantların da mövcud olduğu vurğulanıb. Açıqlama bölgədə dəniz təhlükəsizliyi ilə bağlı müzakirələr fonunda verilib. Beynəlxalq diqqətin artdığı bildirilir. Diplomatik prosesin kritik mərhələdə olduğu qeyd olunur. Vəziyyət diqqətlə izlənilir.

ABŞ Dövlət katibi Marko Rubio Hindistanın xarici işlər naziri ilə telefon danışığında Hörmüz boğazında bütün ticarət gəmilərinin ABŞ qüvvələrinin əmrlərinə əməl etməli olduğunu bildirib. O, İran limanlarına qarşı məhdudiyyətlərin pozulmasının və İran neftinin daşınmasının yolverilməz olduğunu qeyd edib. Telefon danışığı Fars körfəzində baş verən tanker insidentindən sonra həyata keçirilib. Hadisə nəticəsində üç hindistanlı dənizçinin həlak olduğu bildirilir. Hindistan tərəfi hücuma sərt etiraz edib. Mülki ticarət gəmilərinə qarşı hücumların qəbulolunmaz olduğu vurğulanıb. Bölgədə dəniz təhlükəsizliyi ilə bağlı gərginlik artır. Vəziyyət beynəlxalq səviyyədə diqqətlə izlənilir.

ABŞ–İran razılaşması ətrafında qeyri-müəyyənlik davam edir və Ağ Evdən hələlik rəsmi açıqlama verilməyib. Razılaşmanın şərtləri tam aydın deyil və ilkin mərhələdə 60 günlük atəşkəsin uzadılması, Hörmüz boğazının açılması və bəzi iqtisadi məhdudiyyətlərin yumşaldılması nəzərdə tutulur. ABŞ daxilində prosesə skeptik yanaşmalar mövcuddur. Razılaşmanın ikinci mərhələsində nüvə proqramı, sanksiyalar və dondurulmuş aktivlər kimi daha çətin məsələlərin müzakirə olunacağı bildirilir. Tərəflər arasında fikir ayrılıqlarının davam etdiyi qeyd olunur. Yekun nəticə hələlik müəyyən deyil. Prosesin gələcəyi qeyri-müəyyən olaraq qalır. Vəziyyət diqqətlə izlənilir.

Pakistan ABŞ və İran arasında mümkün razılaşmanın birinci mərhələsinin tezliklə yekunlaşdırılmasına çalışır. Baş nazir Şahbaz Şərif tərəflərin əsas prinsiplər üzrə razılığa yaxın olduğunu bildirib və prosesi sürətləndirməyə çağırıb. Təklifə görə, ilkin mərhələ rəqəmsal imza ilə təsdiqlənə bilər. Növbəti mərhələdə 30–60 günlük keçid dövrü, iqtisadi və nüvə məsələləri üzrə addımlar nəzərdə tutulur. Hörmüz boğazı və İran aktivləri ilə bağlı məsələlərin də gündəmdə olduğu bildirilir. Danışıqların Cenevrə, İslamabad və ya Vyanada davam etdirilməsi ehtimal edilir. Pakistanın region ölkələri ilə koordinasiyada hərəkət etdiyi qeyd olunur. Prosesin sürətləndirilməsi əsas prioritet kimi göstərilir.