#Hörmüz boğazı

Fransa Prezidenti Emmanuel Makron ABŞ–İran memorandumu ilə bağlı açıqlama verib. O, sənədin bütün problemləri dərhal həll etmədiyini bildirib. Makron razılaşmanın müsbət addım olduğunu qeyd edib. Onun sözlərinə görə, müharibənin davamı Hörmüz boğazının bağlanması riskini yaradırdı. Enerji sektorunun ciddi zərər görə biləcəyi vurğulanıb. Livandakı humanitar vəziyyət də diqqətə çatdırılıb. Makron memorandumun regionda döyüşləri azalda biləcəyini deyib. O, bunun humanitar və iqtisadi baxımdan vacib olduğunu bildirib.

Hindistanın Baş naziri Narendra Modi Hörmüz boğazının açıq qalmasının qlobal iqtisadiyyat üçün vacib olduğunu bildirib. O, ABŞ Prezidenti Donald Tramp ilə bu mövzuda razılaşma əldə olunduğunu qeyd edib. Modi dəniz nəqliyyatında azad hərəkətin vacibliyini vurğulayıb. Hindistanın uzun müddətdir bu prinsipə dəstək verdiyi bildirilib. Hörmüz boğazının enerji və ticarət üçün strateji əhəmiyyət daşıdığı qeyd olunub. Modi beynəlxalq dəniz yollarında təhlükəsizliyin təmin olunmasının vacibliyini deyib. Açıqlama G7 çərçivəsində aparılan müzakirələr zamanı verilib. Bölgənin qlobal iqtisadiyyat üçün kritik rolu bir daha vurğulanıb.

Almaniya kansleri Fridrix Merz İran–ABŞ razılaşmasına dəstək verəcəyini açıqlayıb. O, bu çərçivədə Hörmüz boğazında mümkün missiya məsələsinin də gündəmdə olduğunu bildirib. Fransa və Böyük Britaniya bu əməliyyata rəhbərlik edir. Almaniya hökuməti hərbi missiya üçün parlament təsdiqi almalıdır. Merz hazırda tələskənliyə ehtiyac olmadığını qeyd edib. O bildirib ki, şərtlər tam yerinə yetirilməyib. Parlament yay tətilinə qədər iki həftə iclas keçirəcək. Hazırda qərar üçün vaxt təzyiqi yoxdur.

“Haaretz” yazır ki, İran müharibəsi Netanyahu üçün ciddi siyasi uğursuzluğa çevrilə bilər. ABŞ vasitəçiliyi ilə əldə olunan razılaşma İsrailin iştirakı olmadan irəliləyib. İranın regional təsirinin azalmadığı, əksinə gücləndiyi qeyd olunur. İsrailin Livandakı əməliyyatlarının gələcəyi də qeyri-müəyyən qalır.

İran və Oman Hörmüz boğazında beynəlxalq hüquqa riayət edəcəklərini təsdiqləyib. Tərəflər dəniz təhlükəsizliyi və sərbəst gəmiçiliyin vacibliyini vurğulayıblar. ABŞ–İran memorandumu fonunda regional sabitlik müzakirə olunub. Diplomatik səylərin artırılması çağırışı edilib. Məqsəd regionda təhlükəsiz və sabit mühitin təmin edilməsidir.

ABŞ və İran arasında memorandumun elektron qaydada imzalandığı açıqlanıb. Donald Tramp sənədin tam imzalandığını bildirib. Hörmüz boğazının cümə gününə qədər açılacağı qeyd olunub. Razılaşmanın Tramp, Cey Di Vens və Məhəmməd Baqir Qalibaf tərəfindən imzalandığı bildirilir. Sənədin detalları hələ tam açıqlanmayıb. Tərəflər bəzi əsas müddəalar barədə ilkin məlumatlar veriblər. Razılaşmanın regional gərginliyi azaltmaq məqsədi daşıdığı vurğulanır.

Donald Tramp Hörmüz boğazının cümə gününə qədər tam açılacağını bildirib. O, bu açıqlamanı Fransada keçirilən Yeddilər Qrupu sammitində verib. Trampın sözlərinə görə, bölgədə gəmiçilik fəaliyyəti mərhələli şəkildə bərpa olunur. Boğazın açılması qlobal enerji və ticarət üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır. ABŞ Prezidenti prosesin yaxın günlərdə yekunlaşacağını qeyd edib. Hörmüz boğazı beynəlxalq logistika üçün strateji əhəmiyyətli keçid sayılır. Hazırda bölgədə təhlükəsizlik və nəqliyyatın normallaşdırılması istiqamətində işlər aparılır. Bu addım qlobal bazarlara birbaşa təsir göstərə bilər.

Hakan Fidan ABŞ–İran razılaşmasının region üçün mühüm diplomatik addım olduğunu bildirib. O, bu sənədin daimi təhlükəsizlik arxitekturasının qurulmasına töhfə verə biləcəyini qeyd edib. Türkiyə rəsmisi Hörmüz boğazının açıq qalmasının qlobal enerji təhlükəsizliyi üçün vacib olduğunu vurğulayıb. Fidan sülh mühitinə zərər verən ritorikadan uzaq durulmasının əhəmiyyətini də qeyd edib. O, razılaşmanın sabotaj olunması ehtimalına dair xəbərdarlıq edib. İsrailin Livan və Suriyaya hücumları ilə bağlı narahatlıq ifadə olunub. Türkiyə bölgədə sabitliyin uzunmüddətli təminini dəstəklədiyini bildirib. Razılaşma regionda yeni təhlükəsizlik modelinin əsasını qoya bilər.

Donald Tramp İranla razılaşmanın tam imzalandığını açıqlayıb. O, bu bəyanatı Fransada Emmanuel Makronla birgə çıxışı zamanı verib. Trampın sözlərinə görə, Hörmüz boğazı artıq qismən açılıb və cümə gününə qədər tam istifadəyə veriləcək. ABŞ Prezidenti İranın nüvə silahına sahib olmayacağına dair öhdəlik götürdüyünü bildirib. Bu şərtin ciddi nəzarət mexanizmləri ilə icra olunacağı qeyd edilib. Tramp razılaşmanın mətninin yaxın zamanda açıqlanacağını deyib. Makron isə Hörmüz boğazının açılması prosesinə Fransa və Böyük Britaniyanın rəhbərlik edəcəyini bildirib. Razılaşma Yeddilər Qrupu sammitinin əsas gündəm mövzularından birinə çevrilib.

Fransa Prezidenti Emmanuel Makron Hörmüz boğazının yenidən açılması üzrə beynəlxalq missiyaya Fransa və Böyük Britaniyanın rəhbərlik edəcəyini açıqlayıb. Onun sözlərinə görə, təşəbbüsə təxminən 20 ölkə qoşulacaq. Missiyanın məqsədi dəniz nəqliyyatının təhlükəsizliyini təmin etməkdir. Makron Fransanın prosesə dəstəyini davam etdirəcəyini bildirib. Hörmüz boğazı qlobal enerji və ticarət marşrutları baxımından strateji əhəmiyyət daşıyır. Fransa və Böyük Britaniya daha əvvəl hərbi iştirakla bağlı müraciətləri qəbul etməmişdi. Hazırda isə onlar əlaqələndirmə missiyasında aparıcı rol oynayacaqlar. Bu təşəbbüs bölgədə sabitliyin bərpasına yönəlmiş addım kimi qiymətləndirilir.

Donald Tramp İranla əldə olunan razılaşmanın tam imzalandığını bəyan edib. O, bu açıqlamanı Fransanın Evian şəhərində səsləndirib. Trampın sözlərinə görə, Hörmüz boğazı artıq qismən açılıb. ABŞ Prezidenti boğazın cümə gününə qədər tam fəaliyyətə başlayacağını bildirib. O, bunun qlobal enerji bazarları üçün mühüm hadisə olduğunu vurğulayıb. Razılaşmanın mətni hələ ictimaiyyətə təqdim edilməyib. Sənədin detallarının yaxın günlərdə açıqlanacağı gözlənilir. Məsələ Yeddilər Qrupu sammitinin əsas mövzularından biri olaraq qalır.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp Yeddilər Qrupu sammiti öncəsi Cenevrəyə gəlib. Onun daha sonra Fransanın Evian şəhərinə yollanacağı gözlənilir. Həmin şəhərdə dünya liderlərinin iştirakı ilə sammit keçiriləcək. Görüşün əsas mövzularından biri İran-ABŞ razılaşması olacaq. Hörmüz boğazında vəziyyət də müzakirələrdə mühüm yer tutacaq. Liderlər beynəlxalq gəmiçilik və enerji təhlükəsizliyi məsələlərini nəzərdən keçirəcəklər. Sammitdə qlobal iqtisadiyyatla bağlı fikir mübadiləsi də aparılacaq. Tədbirin nəticələri beynəlxalq siyasətə təsir göstərə biləcək qərarlarla yadda qala bilər.