Yəməndə yenidən genişmiqyaslı müharibə ehtimalının artdığı bildirilir. Husilər və hökumət qüvvələri cəbhə xətti boyunca hərbi mövqelərini gücləndiriblər. BMT, Oman və Pakistanın vasitəçilik səyləri davam etsə də, diplomatik həllə ümidlərin azaldığı qeyd olunur. Səudiyyə Ərəbistanı 2022-ci ildən bəri yeni müharibədən yayınmağa çalışır. Lakin husilərin Səudiyyə hava limanına və tankerlərinə hücumları gərginliyi yenidən artırıb. Analitiklər vəziyyətin daha geniş qarşıdurmaya çevrilə biləcəyini istisna etmirlər. Regional təhlükəsizliklə bağlı narahatlıqlar güclənməkdə davam edir.
#Qırmızı dəniz
Danimarkanın "Torm Innovation" tankeri təhlükəsizlik səbəbindən marşrutunu dəyişib. Gəmi Asiyaya Süveyş kanalı və Ümid burnu marşrutu ilə hərəkət edəcək. Qərarın Qırmızı dənizin cənubundakı təhlükəsizlik vəziyyəti ilə əlaqədar verildiyi bildirilib. Marşrut dəyişikliyi husilərin Səudiyyə Ərəbistanına qarşı dəniz blokadası elan etməsindən sonra baş verib. Tanker Yənbu limanında nafta yükləyərək Yaponiyaya yola düşüb. Şirkət ekipajın təhlükəsizliyini əsas prioritet kimi qiymətləndirir. Bölgədə dəniz nəqliyyatı ilə bağlı risklər davam edir.
Husilər Bab əl-Məndəb boğazının bağlanması barədə yayılan məlumatları təkzib ediblər. Hərəkat dəniz əməliyyatlarının yalnız Səudiyyə Ərəbistanına qarşı tətbiq edilən blokada ilə məhdudlaşdığını açıqlayıb. Sözçü Məhəmməd Əbdüssalam boğazın beynəlxalq gəmiçilik üçün bağlanmadığını bildirib. O, bu siyasətin Səudiyyə Ərəbistanının Yəmənə qarşı mövqeyinə cavab olduğunu iddia edib. Husilər 2023-cü ilin sonlarından Qırmızı dəniz və Ədən körfəzində gəmilərə hücumlar həyata keçirirlər. Hərəkat bu əməliyyatları Qəzzaya dəstək məqsədilə etdiyini bildirir. Bölgədə dəniz təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıq davam edir.
Qətər husilərin Səudiyyə neft tankerlərinə hücumlarını pisləyib. Doha bu addımı beynəlxalq hüququn ciddi pozuntusu adlandırıb. Qətər Səudiyyə Ərəbistanı ilə həmrəy olduğunu bəyan edib. Bəyanatda BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnamələrinin icrasına çağırış edilib. Doha Omanın Yəməndə sülh prosesinin bərpası istiqamətindəki səylərini dəstəklədiyini bildirib. Məlumata görə, Bab əl-Məndəb boğazının bağlanması dünya neft ixracına ciddi təsir göstərə bilər. Bu vəziyyət qlobal enerji qiymətlərinin daha da yüksəlməsinə səbəb ola bilər.
Fransa husilərin Səudiyyə Ərəbistanına məxsus neft tankerlərinə hücumlarını pisləyib. Paris bu hücumları məsuliyyətsiz addım və təhlükəli eskalasiya adlandırıb. Fransa Xarici İşlər Nazirliyi husiləri hücumları dayandırmağa çağırıb. Husilər isə iki Səudiyyə tankerinə hücum etdiklərini və Riyada qarşı dəniz embarqosu tətbiq etdiklərini açıqlayıblar. Qrup bu addımı Yəmənə qarşı tətbiq olunduğunu iddia etdiyi mühasirəyə cavab kimi təqdim edib. Məlumata görə, ötən həftə Səudiyyə Ərəbistanı Səna hava limanına zərbə endirib. Yəməndə beynəlxalq səviyyədə tanınmış hökumətlə husilər arasında silahlı qarşıdurma davam edir.
Avropa İttifaqı Yəməndəki husiləri Qırmızı dənizdə hücumları dayandırmağa çağırıb. Kaya Kallas bu hərəkətlərin beynəlxalq gəmiçiliyə və dənizçilərin həyatına təhlükə yaratdığını bildirib. O, Səudiyyə Ərəbistanına qarşı dəniz mühasirəsi təhdidini regional sabitliyə birbaşa təhlükə adlandırıb. Husilər iki Səudiyyə neft tankerini vurduqlarını açıqlayıblar. Səudiyyənin rəhbərlik etdiyi koalisiya isə sərt cavab veriləcəyi barədə xəbərdarlıq edib. Gərginliyin dünya enerji tədarükünə təsir göstərə biləcəyi bildirilir. Avropa İttifaqı həm Hörmüz boğazında, həm də Qırmızı dənizdə gəmiçiliyin maneəsiz davam etməsini tələb edib.
Pakistanın Baş naziri Şahbaz Şərif husilərin Səudiyyə Ərəbistanına məxsus neft tankerlərinə hücumlarını pisləyib. O, bu barədə Məhəmməd bin Salmanla söhbətində də mövqeyini ifadə etdiyini bildirib. Şərif hücumların beynəlxalq hüquqa zidd olduğunu vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, bu hadisələr dənizdə sərbəst gəmiçiliyi və regional təhlükəsizliyi təhdid edir. Pakistanın Baş naziri ölkəsinin Səudiyyə Ərəbistanı ilə tam həmrəylik nümayiş etdirdiyini bildirib. O, regionda sabitliyin qorunmasının vacibliyini qeyd edib. Açıqlama "X" sosial şəbəkəsində yayımlanıb.
ABŞ-İran qarşıdurmasının yeni mərhələsi Yəmən üzərindən Qırmızı dənizə də sirayət edib. İranın dəstəklədiyi husilərin Bab əl-Məndəb boğazından keçən Səudiyyə Ərəbistanı ilə əlaqəli neft tankerlərini hədəfə alacaqlarını bəyan etməsi qlobal enerji bazarlarında narahatlığı artırıb.
Avropa İttifaqının “Aspides” dəniz missiyası ABŞ, İsrail və Səudiyyə Ərəbistanı ilə əlaqəli gəmilərə Qırmızı dənizdən keçməməyi tövsiyə edib. Xəbərdarlıqda bu gəmilərin husilərin hücumuna məruz qalmaq təhlükəsinin daha yüksək olduğu bildirilib. Tövsiyənin Ədən körfəzindən keçən ticarət gəmilərinə də aid olduğu qeyd edilib. Husilər Səudiyyə Ərəbistanına qarşı dəniz blokadasına başladıqlarını açıqlayıblar. Qruplaşma bu addımı Yəmənə qarşı tətbiq olunduğu iddia edilən mühasirəyə cavab kimi təqdim edib. Xəbərdarlıqlardan sonra bir neçə neft daşıyan gəmi istiqamətini dəyişib. Səudiyyə Ərəbistanı husilərin qərarını pisləyərək gəmilərini qoruyacağını bəyan edib. Bölgədəki gərginliyin dünya ticarətinə və enerji daşımalarına mənfi təsir göstərə biləcəyi bildirilir.
Pakistan husilərin Səudiyyə Ərəbistanına yönəlmiş təhdidlərini kəskin şəkildə pisləyib. Ölkənin Xarici İşlər Nazirliyi bu addımların regional təhlükəsizliyə ciddi təhlükə yaratdığını bildirib. Bəyanatda Qırmızı dənizdə ticarət gəmilərinin hədəfə alınmasının beynəlxalq dəniz daşımalarına mənfi təsir göstərə biləcəyi vurğulanıb. Pakistan husilərin tətbiq etdiyi dəniz blokadasının Səudiyyə Ərəbistanından neft idxal edən ölkələr üçün də risk yaratdığını qeyd edib. İslamabad Səudiyyə Ərəbistanını Yaxın Şərqdəki müharibəyə cəlb etmək cəhdlərindən dərin narahatlığını ifadə edib. Eyni zamanda, Pakistan qardaş ölkənin təhlükəsizliyinə və ərazi bütövlüyünə sarsılmaz dəstəyini bir daha bəyan edib. İki ölkə arasında təhlükəsizlik sahəsində uzunmüddətli strateji əməkdaşlıq davam edir. Rəsmi bəyanat bölgədə gərginliyin daha da artmaması üçün beynəlxalq hüquqa hörmət edilməsinin vacibliyini ön plana çıxarır.
Dünya bazarında neft qiymətləri təxminən 2 faiz artıb. Bahalaşmaya ABŞ və İran arasında davam edən qarşılıqlı hücumlar təsir göstərib. Hörmüz boğazında gəmi hərəkətinin məhdudlaşması və Qırmızı dənizdə yaranan qeyri-müəyyənlik bazarlarda narahatlığı artırıb. Brent markalı neft 85,76 dollara, WTI isə 80,64 dollara yüksəlib. Hər iki etalon marka həftə ərzində təxminən 13 faiz bahalaşıb. Brent ardıcıl üçüncü, WTI isə ikinci həftədir yüksəliş nümayiş etdirir. Analitiklər geosiyasi risklərin qiymətlərə təsirinin davam edə biləcəyini bildirirlər. Enerji bazarlarında gərginlik investorların diqqət mərkəzində qalır.
ABŞ ilə İran arasında artan gərginlik dünya bazarında neftin qiymətini bir faizdən çox artırıb. London markalı neft 85,88 dollara, ABŞ-ın Qərbi Texas markalı nefti isə 80,49 dollara yüksəlib. Ekspertlər Hörmüz və Babül-Məndəb boğazlarında mümkün fasilələrin qlobal enerji bazarına ciddi təsir göstərə biləcəyini bildirirlər. Onların fikrincə, belə bir vəziyyət yükdaşımaların sığorta xərclərini və nəqliyyat problemlərini artıracaq. "Röyters"in məlumatına görə, İran ABŞ-ın enerji obyektlərinə mümkün hücumları halında husi hərəkatından Qırmızı dənizdə neft marşrutunu bağlamağa hazır olmağı istəyib. Bu məlumat hələlik tərəflər tərəfindən təsdiqlənməyib. Enerji bazarlarında qeyri-müəyyənlik davam edir. İnvestorlar bölgədəki hadisələri yaxından izləyirlər.