Husilərin Səudiyyə Ərəbistanına məxsus neft tankerinə hücum etdiklərini bildirməsindən sonra dünya bazarında neft bahalaşıb. Brent markalı neft 80,87 dollara, WTI isə 76,67 dollara yüksəlib. Analitiklər qiymət artımını Yaxın Şərqdə dəniz daşımaları və neft tədarükü ilə bağlı narahatlıqların yenidən güclənməsi ilə əlaqələndirirlər. Husilər hücumun Yənbu limanı yaxınlığında ballistik raketlə həyata keçirildiyini iddia ediblər. Səudiyyə Ərəbistanı bu iddialara hələ münasibət bildirməyib.
#Qırmızı dəniz
Yəmən sahilləri yaxınlığında Hindistana məxsus MSV Faize Noore Oliya gəmisi mərmi zərbəsi nəticəsində batıb. Hindistan bu hadisəni səbəbsiz hücum kimi qiymətləndirib. Gəmidə olan 14 nəfərin hamısı, o cümlədən 13 Hindistan vətəndaşı Yəmən sahil mühafizəsi tərəfindən xilas edilib. Hindistan hökuməti bölgədə çalışan dənizçilərin təhlükəsizliyinin gücləndirilməsi üçün təcili tədbirlərin görüləcəyini açıqlayıb. Hücuma görə məsuliyyəti üzərinə götürən tərəf barədə hələlik məlumat yoxdur.
Altı Səudiyyə Ərəbistanı tankeri Ədən körfəzində marşrutunu dəyişərək Cənubi Afrika istiqamətinə yönəlib. Reuters-in istinad etdiyi gəmi izləmə məlumatlarına görə, tankerlər Bəbülməndəb boğazından keçməkdən imtina ediblər. Bu qərar husilərin Səudiyyə gəmilərinə qarşı təhdidləri fonunda qəbul olunub. Son həftələrdə Qırmızı dənizdə gəmiçiliyin təhlükəsizliyi ilə bağlı risklər artıb. Hadisələrin neft qiymətlərinin yüksəlməsinə də təsir göstərdiyi bildirilir. Husilər isə hücumları Səudiyyə Ərəbistanının tətbiq etdiyi mühasirəyə cavab kimi qiymətləndirirlər.
Pakistan və Səudiyyə Ərəbistanının xarici işlər nazirləri regiondakı son vəziyyəti müzakirə ediblər. Danışığın əsas mövzuları Qırmızı dəniz və Bab əl-Məndəb boğazında təhlükəsizlik məsələləri olub. Görüş husilərin Səudiyyə Ərəbistanına qarşı dəniz blokadası elan etməsindən sonra keçirilib. Tərəflər Bab əl-Məndəbdən keçən gəmilərdən rüsum alınması ilə bağlı məlumatları da müzakirə ediblər. Nazirlər İordaniyanın Fələstinlə bağlı ərəb və islam ölkələrinin toplantısının keçirilməsi təşəbbüsünü dəstəkləyiblər. Regional əməkdaşlığın və dəniz yollarının təhlükəsizliyinin əhəmiyyəti vurğulanıb. Tərəflər Yaxın Şərqdə sabitliyin qorunması istiqamətində əməkdaşlığın davam etdirilməsinə sadiq olduqlarını bildiriblər.
Küveyt ordusunun Baş Qərargah rəisi Xalid Əl-Şurəyan Səudiyyə Ərəbistanında Bab əl-Məndəb boğazında gəmiçiliyin təhlükəsizliyi ilə bağlı görüş keçirib. Görüşdə yeni çoxtərəfli müdafiə dəniz alyansının yaradılması müzakirə olunub. Alyansın qərargahının Ər-Riyadda yerləşməsi planlaşdırılır. Təşəbbüsə 50-yə yaxın ölkənin qoşulmasının nəzərdə tutulduğu bildirilir. Yeni alyansın məqsədi Qırmızı dənizdə və strateji dəniz yollarında təhlükəsizliyi gücləndirməkdir. Bu addım husilərin son hücumları və dəniz blokadası elanından sonra gündəmə gəlib. ABŞ-ın alyansda iştirakı təşəbbüsün etibarlılığı baxımından mühüm hesab olunur.
Səudiyyə Ərəbistanı çoxtərəfli müdafiə dəniz alyansının yaradılması təşəbbüsü ilə bağlı beynəlxalq toplantı keçirib. Tədbirdə 43 ölkədən hərbi nümayəndələr iştirak ediblər. Görüşdə dəniz marşrutlarının təhlükəsizliyi və qlobal ticarətin qorunması əsas müzakirə mövzuları olub. Alyansın nizamnaməsi və idarəetmə modeli nəzərdən keçirilib. Səudiyyə Ərəbistanının alyansa rəhbərlik etməsi ilə bağlı ilkin razılıq əldə olunub. İştirakçılar hüquqi və təşkilati prosedurların davam etdirilməsi barədə razılığa gəliblər. Təşəbbüsün beynəlxalq dəniz təhlükəsizliyinə töhfə verməsi gözlənilir.
London dəniz sığorta bazarı Qırmızı dənizdə yüksək risk zonasını genişləndirib. Qərar husilərin son hücumlarından sonra qəbul edilib. Misirin ərazi suları isə yüksək risk siyahısından kənarda saxlanılıb. Birgə Hərbi Komitənin tövsiyələri sığorta haqlarının formalaşmasına mühüm təsir göstərir. Yeni qərarın gəmiçilik şirkətlərinin sığorta xərclərini artıra biləcəyi bildirilir.
Yəmən hökuməti husilərin Qırmızı dənizdən keçən gəmilərdən ödəniş almağa hazırlaşdığını iddia edib. Rəsmilər bunun İranın dəstəyi ilə həyata keçirildiyini bildirirlər. İddialara görə, İranın İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu layihənin hazırlanmasında iştirak edir. Plan çərçivəsində ödənişləri toplayacaq ayrıca qurumun yaradılması nəzərdə tutulur. Bab əl-Məndəb boğazı hazırda qlobal enerji daşımaları üçün mühüm marşrut hesab olunur. Husilər və İran iddialara cavab verməyiblər. Məlumatlar müstəqil şəkildə təsdiqlənməyib.
Çin Qırmızı dənizdə gəmilərinin təhlükəsiz keçidi üçün husilərlə birbaşa danışıqlar aparıb. Pekin tankerlərinə hücum edilməyəcəyinə dair təminat almağa çalışıb. Çin bu məsələ ilə bağlı husilərlə əlaqə quran ilk ölkələrdən biri olub. Bildirilir ki, hər bir Çin gəmisinin keçidi ayrıca razılaşdırılıb. Husilər Səudiyyə limanlarında yük əməliyyatları aparan gəmiləri hədəfə ala biləcəklərini bəyan ediblər. Təhlükəsizlik narahatlığı səbəbindən bəzi tankerlər marşrutlarını dəyişiblər. Çin, İran və husilər məsələ ilə bağlı hələlik rəsmi açıqlama verməyiblər.
Səudiyyə Ərəbistanı Xarici İşlər Nazirliyi pilotsuz uçuş aparatı hücumlarını pisləyərək cavab vermək hüququnu saxladığını bəyan edib. Nazirlik hücumun mənbəyinə qarşı tədbir görmək hüququnu vurğulayıb. Bəyanat Hudeydə şəhərinə endirilən zərbələrdən sonra yayılıb. Hudeydə limanı Yəmənin şimalı üçün əsas humanitar və ticarət təchizat mərkəzi hesab olunur. General-mayor Türki əl-Maliki gərginliyə görə husiləri günahlandırıb. O, Qırmızı dənizdəki hücumları sərt şəkildə tənqid edib. Husilər isə hələlik rəsmi münasibət bildirməyiblər.
Yəmənin ABŞ-dakı səfiri Cəmilə Əli Raca husilərin son hücumlarının İranın regional strategiyasının tərkib hissəsi olduğunu bəyan edib. O bildirib ki, husilər sülh təşəbbüslərinə mane olur, ölkə iqtisadiyyatına zərər vurur və beynəlxalq gəmiçiliyi təhlükəyə atırlar. Səfirin sözlərinə görə, husilər Yəmənin deyil, Tehranın maraqlarına xidmət edirlər. Raca 2022-ci ildən bəri neft ixracı obyektlərinə hücumlar nəticəsində hökumətin təxminən 6 milyard ABŞ dolları gəlir itirdiyini açıqlayıb. Husilər isə Qırmızı dəniz və Ədən körfəzindəki hücumlarını Qəzzadakı fələstinlilərlə həmrəylik məqsədi ilə izah edirlər. Bu açıqlamalar Yəmənin dövlət xəbər agentliyi Saba tərəfindən yayımlanıb.
Husilərin rəhbərlik etdiyi Yəmən hökuməti Səudiyyə Ərəbistanının Səna, Hudeydə və Kəmaran adasına endirdiyi zərbələri pisləyib. Husilərə bağlı Al Masirah telekanalı hücumların mülki infrastrukturu hədəf aldığını iddia edib. Hökumət hücumlara daha sərt cavab veriləcəyi barədə xəbərdarlıq edib. Səudiyyə Ərəbistanının rəhbərlik etdiyi koalisiyanın sözçüsü Türki əl-Maliki isə gərginliyə görə husiləri məsul hesab edib. O, Qırmızı dənizdə ticarət gəmilərinə qarşı hücumları sərt tənqid edib. Tərəflər bir-birini qarşıdurmanın genişlənməsində günahlandırırlar. Bu iddialar müstəqil şəkildə təsdiqlənməyib.