BAKI,VOA Orxan Qədirzadə
İordaniyanın paytaxtı Əmmanda Suriya və İsrail nümayəndə heyətləri arasında keçirilən son görüş iki ölkə arasında təhlükəsizlik razılaşmasının əldə olunması ehtimalını yenidən gündəmə gətirib.
Görüşdə Suriyanın cənubundakı vəziyyət və avqustun 22-də İsrailin Əbu Zühur hərbi hava limanına endirdiyi zərbə müzakirə olunub. Suriya nümayəndə heyətinə xarici işlər naziri Əsəd əş-Şeybani rəhbərlik edib. İsrail tərəfdən isə Mossad rəhbəri Roman Qofman nümayəndə heyətinə başçılıq edib.
Məlumata görə, Vaşinqton İsrailin Suriyaya hücumunun yeni eskalasiyaya deyil, danışıqlarda dönüş nöqtəsinə çevrilməsinə çalışır. Bu məqsədlə İordaniya vasitəsilə Suriya-İsrail danışıqlarının yenidən canlandırılması gündəmə gətirilib.
Suriya hökuməti ölkənin ərazi bütövlüyünün bərpasını və xarici qüvvələrin ölkə ərazisindən çıxmasını əsas prioritetlərdən biri hesab edir. İsrail isə hazırkı mərhələdə tammiqyaslı razılaşmadan daha çox, ABŞ və beynəlxalq təminatlarla mərhələli təhlükəsizlik razılaşmasına üstünlük verir.
Suriya və İsrail arasında danışıqlar ötən il Parisdə başlamışdı. Məqsəd Bəşşar Əsəd rejiminin devrilməsindən sonra İsrailin Suriya ərazisində ələ keçirdiyi mövqelərdən geri çəkilməsini nəzərdə tutan müvəqqəti təhlükəsizlik razılaşmasına nail olmaq idi. Lakin tərəflər arasındakı fikir ayrılıqları və sonrakı regional münaqişələr danışıqların dayanmasına səbəb olmuşdu.
İordaniya isə ABŞ-la koordinasiya şəraitində danışıqların bərpasında vasitəçi rolunu gücləndirməyə çalışır. Ammanın əsas məqsədlərindən biri Suriyanın cənubunda sabitliyin təmin edilməsi və İsrail qüvvələrinin 2024-cü ilin dekabrından sonra ələ keçirdiyi ərazilərdən çıxmasının təmin olunmasıdır.
Analitiklər bildirir ki, İsrailin Suriyanın cənubundan çəkilməsi ölkənin ərazi bütövlüyünün möhkəmlənməsinə və Süveyda bölgəsindəki böhranın əsas səbəblərindən birinin aradan qaldırılmasına şərait yarada bilər.
Diplomatik dairələrdə ABŞ-ın fəal iştirakı ilə müvəqqəti Suriya-İsrail razılaşmasının yaxın müddətdə mümkün ola biləcəyinə dair nikbinlik yaranıb. Lakin bunun reallaşması böyük ölçüdə İsrail Baş naziri Benyamin Netanyahunun daxili siyasi və seçki hesablamalarından asılı olacaq.