BAKI,VOA,Yusif Şərifzadə
İsrail hökumətinin işğal altındakı İordan çayının qərb sahilində E1 yaşayış məntəqəsi layihəsi çərçivəsində 1200-dən çox mənzilin tikintisi üçün müsabiqə elan etməsi beynəlxalq etirazlara səbəb olub. Lakin İsraildə seçkilərə iki ay qalmış atılan bu addım Baş nazir Benyamin Netanyahu və sağçı siyasi qüvvələr üçün daxili siyasətdə üstünlük qazanmaq vasitəsinə çevrilə bilər.
VOA xəbər verir ki, E1 layihəsi işğal altındakı Şərqi Qüdslə Maale Adumim və digər İsrail yaşayış məntəqələri arasında ərazi əlaqəsi yaratmağı nəzərdə tutur. Layihənin həyata keçirilməsi İordan çayının qərb sahilinin şimal və cənub hissələri arasındakı Fələstin ərazi bütövlüyünü ciddi şəkildə parçalaya bilər. Avropa İttifaqı da E1-in iki dövlətli həll perspektivinə əsaslı zərbə vuracağını bildirir.
İsrail hökuməti avqustun 18-də E1 ərazisində 1234 mənzilin tikintisi üçün müsabiqə elan edib. Bu, layihə çərçivəsində daha əvvəl təsdiqlənmiş 3401 mənzilin təxminən üçdə birini təşkil edir. Müsabiqəyə müraciət müddəti oktyabrın 19-da, İsraildə oktyabrın 27-nə təyin edilmiş parlament seçkilərindən cəmi səkkiz gün əvvəl başa çatacaq.
Məhz seçki vaxtının yaxınlığı E1 layihəsinin daxili siyasi məqsədlərlə də istifadə olunduğu barədə müzakirələri gücləndirib. İsrailli siyasi təhlilçilər hesab edirlər ki, beynəlxalq tənqid sağçı siyasətçilərə öz seçiciləri qarşısında xarici təzyiqlərə müqavimət göstərən qüvvə kimi çıxış etmək imkanı yaradır.
Bu yanaşma xüsusilə İsrailin maliyyə naziri və Dini Sionizm Partiyasının rəhbəri Betsalel Smotriç üçün əhəmiyyət daşıyır. Smotriç uzun müddətdir Fələstin dövlətinin yaradılmasına qarşı çıxır və İordan çayının qərb sahilində İsrail nəzarətinin genişləndirilməsini müdafiə edir. Onun partiyasının seçki həddini keçmək uğrunda mübarizə apardığı bir vaxtda E1 məsələsinin sağçı seçicilərin səfərbər edilməsində istifadə oluna biləcəyi bildirilir.
Netanyahu üçün də beynəlxalq etirazlar siyasi baxımdan əlverişli mövzuya çevrilə bilər. Təhlildə qeyd olunur ki, İsrail baş naziri son illərdə ölkəsinə yönələn beynəlxalq tənqidləri İsrailin xarici təzyiqlərlə üzləşməsi kimi təqdim edib və özünü bu təzyiqlərə müqavimət göstərə biləcək siyasi lider kimi göstərməyə çalışıb.
E1 planı isə beynəlxalq səviyyədə geniş etirazla qarşılanıb. Avropa İttifaqı İsrail hökumətini müsabiqəni geri götürməyə, E1 və digər yaşayış məntəqələrinin genişləndirilməsi layihələrini dayandırmağa çağırıb. Aİ İsrailin İordan çayının qərb sahilindəki yaşayış məntəqələrini beynəlxalq hüquqa zidd hesab etdiyini bir daha vurğulayıb.
Beləliklə, E1 ətrafında yaranan beynəlxalq təzyiq İsrailin sağçı qüvvələri üçün yalnız xarici siyasət problemi deyil, həm də seçki kampaniyasında istifadə edilə biləcək siyasi vasitəyə çevrilir. Layihənin həyata keçirilməsi isə Fələstin ərazilərinin coğrafi bütövlüyü və gələcək müstəqil Fələstin dövlətinin yaradılması perspektivləri ilə bağlı ciddi narahatlıqları artırır.