BAKI,AzerVoice

Sədəqə, dinimizin vacib gördüyü ibadətlərdən biridir. Bu yardımlar, yalnız möminlərə deyil, müəyyən hallarda kafirlərə və Allaha asi olan müsəlmanlara da verilə bilər. Amma bir şərtlə: həmin yardım İslam əleyhinə fəaliyyətlərdə, müsəlmanlara qarşı hərəkətlərdə və ya hər hansı bir günah işində istifadə edilməməlidir. Əks halda, insan günahkar işlərdə vasitəçi olmuş olar.

Əgər yardım ediləcək insan günahkar olsa belə, xüsusilə o şəxs qohum-əqrəba sırasındadırsa, dinimiz bu yardımı daha da tövsiyə edir. Çünki Qurani-Kərim və hədislərdə qohumluq əlaqələrinin qorunmasına ciddi şəkildə əmr olunmuşdur.

Hz. Əsma binti Əbu Bəkr (r.anhumə) bu mövzuda belə danışır:
“Anam müşrik olduğu halda Peyğəmbərin (s.ə.s) dövründə yanıma gəldi. Peyğəmbərdən (s.ə.s) soruşdum: ‘O mənə yaxşılıq etmək istəyir. Anamla əlaqəni davam etdirimmi?’ O buyurdu: ‘Bəli, onunla qohumluq əlaqəsini davam etdir.’”

Bu hadisə ilə bağlı Allah Təala belə bir ayə nazil etdi:
“Allah sizinlə din uğrunda vuruşmayan və sizi yurdunuzdan çıxartmayan kimsələrə yaxşılıq etməyinizi və onlara qarşı ədalətlə davranmağınızı qadağan etmir. Şübhəsiz ki, Allah ədalətli olanları sevir.” (Mumtahinə, 8)

Peyğəmbərimiz (s.ə.s) buyurur:
“Miskinə verilən sədəqə bir sədəqədir. Əgər o, əqrəbadandırsa, iki qat savabdır – həm sədəqə, həm də qohumluq əlaqəsini qoruma savabı.”

Bundan əlavə, qonşulara da xüsusi diqqət yetirilməlidir. Onların qeyri-müsəlman olması, qonşuluq haqqından məhrum olmalarına səbəb deyil. Rasulullah (s.ə.s) buyurur:
“Ey Əbu Zərr! Şorba bişirəndə suyunu bol elə və qonşularına da pay ver.”

Hətta müharibə dövründə əsir olan kafirə belə sədəqə vermək caizdir:
“Onlar öz nəfsləri çəkməsinə baxmayaraq yeməyi yoxsula, yetimə və əsirə yedirərlər.” (İnsan, 8)

Əlbəttə, sədəqə verərkən ilk növbədə saleh və ehtiyacı olan müsəlmanlara yardım etmək tövsiyə olunur. Lakin kafirə və ya fasiq müsəlmana sədəqə verilsə, bu da caizdir və sədəqə savabından məhrum olunmur.

Bir hədisdə belə buyurulur:
“Bir adam sədəqə vermək istədi və səhvən oğruya verdi. Sonra zinakar qadına, sonra da varlı birinə verdi. İnsanlar bunu danışıqlarına səbəb etdilər. Adam dua edərək: ‘Allahım, həmd Sənədir. Mən Sənin rizana görə sədəqə verdim.’ dedi. Ona belə cavab verildi: ‘Oğruya verdin, bəlkə oğurluqdan çəkinər. Zinakar qadına verdin, bəlkə zinanı tərk edər. Varlıya verdin, bəlkə başqalarına yardım edər.’”

Sədəqə verərkən, həmin şəxsə nəsihət etmək və verilən malı günaha sərf etməməsini xatırlatmaq da məsləhətdir.

Rəsulullah (s.ə.s) belə buyurub:
“Mömindən başqası ilə dostluq etmə və yeməyini yalnız təqva sahiblərinə yedir.”

Lakin bu, ümumi bir məsləhətdir. Əvvəlki izahda qeyd olunduğu kimi, müəyyən hallarda qeyri-müsəlmana və ya günahkar müsəlmana yemək və ya sədəqə vermək caizdir.

Qurban ətini kimlərə vermək olar?

Dörd əsas məzhəbin (Hənəfi, Maliki, Şafii və Hənbəli) alimləri qeyri-müsəlmana da qurban ətindən verməyin caiz olduğunu bildiriblər. Bu mövzuda Həsən əl-Bəsri və Əbu Səvr də eyni görüşdədirlər. Bu hökmün əsasında, İslam düşməni olmayan və ehtiyacı olan qeyri-müsəlmanlara yardımı qadağan edən xüsusi bir hökmün olmaması və ayə-hədislərin ümumi mənası dayanır.

Mücahid rəvayət edir ki, İbn Ömərin (r.a.) ailəsi bir qoç qurban kəsirdi. Oğlu ona: “Yəhudi qonşularımıza pay verdinmi?” deyə soruşdu. O da belə cavab verdi: “Mən Rəsulullahdan (s.ə.s) eşitdim ki, Cəbrayıl qonşuya o qədər tövsiyə etdi ki, az qalırdı onu mirasçı edəcəkdi.”

Asi və günahkar müsəlmanlara isə qurban ətindən pay vermək qadağan edilmir. Onlar da müsəlmandır və ehtiyac halında kömək olunması mümkündür.