BAKI,VOA
VOA-nın təqdim etdiyi Hüquq Bələdçisi rubrikasında Quba 1 saylı Mediasiya Təşkilatının direktoru, hüquqşünas mediator Hümmət Əliyev Mülki mübahisələrdə mediasiya, borc və müqavilə problemlərinin effektiv həlli yolları barədə mühüm məqamlara aydınlıq gətirib.
Müasir dövrdə mülki mübahisələrin həlli üçün alternativ üsullara maraq sürətlə artmaqdadır. Xüsusilə borc, müqavilə və əmlak münasibətlərindən yaranan mübahisələrdə mediasiya daha çevik, iqtisadi və effektiv həll mexanizmi kimi ön plana çıxır.
Beynəlxalq təcrübə göstərir ki, mediasiya yolu ilə həll olunan mülki mübahisələrdə razılaşma faizi yüksək olmaqla yanaşı, tərəflər arasında münasibətlərin qorunmasına da imkan yaradır. Bu isə həm fərdi, həm də biznes münasibətlərində uzunmüddətli sabitliyə töhfə verir.
Bu həftəki müsahibəmizdə mülki mübahisələrdə mediasiyanın rolu, tətbiq sahələri, uğur göstəriciləri və hüquqi məhdudiyyətləri barədə ekspert baxışını təqdim edirik.
- Mülki mübahisələrdə mediasiyanın rolu nədir?
Mediasiya mülki mübahisələrin həllində alternativ və effektiv mexanizm kimi çıxış edir. Xüsusilə borc, müqavilə, əmlak və digər mülki hüquq münasibətlərindən yaranan mübahisələrdə mediasiya tərəflərə daha çevik və iqtisadi baxımdan səmərəli həll yolu təqdim edir.
Beynəlxalq təcrübəyə əsasən, mülki mübahisələrin təxminən 65-75%-i mediasiya yolu ilə razılaşma ilə nəticələnir. Bu da mediasiyanın praktiki effektivliyini açıq şəkildə nümayiş etdirir.
- Borc və müqavilə mübahisələri mediasiya edilə bilərmi?
Bəli, bu kateqoriyaya aid mübahisələr mediasiyanın ən geniş tətbiq olunduğu sahələrdəndir. Tərəflər borcun restrukturizasiyası, ödəniş qrafikinin yenidən qurulması və müqavilə şərtlərinin dəyişdirilməsi kimi məsələlərdə qarşılıqlı razılığa gələ bilirlər.
Praktiki göstəricilər göstərir ki, mediasiya yolu ilə əldə olunmuş razılaşmaların icra səviyyəsi 80%-dən yuxarıdır, bu isə tərəflər arasında etimadın qorunmasına mühüm töhfə verir.
- Tərəflər bərabər mövqedədirmi?
Mediasiya prosesində tərəflərin bərabərliyi əsas prinsiplərdən biridir. Mediator neytral mövqe tutaraq hər iki tərəfin bərabər şəkildə dinlənilməsini və prosesdə iştirakını təmin edir.
Hətta tərəflər arasında iqtisadi və ya hüquqi balanssızlıq olduqda belə, mediasiya mühiti bu fərqləri minimuma endirməyə yönəlir və ədalətli nəticənin əldə olunmasına şərait yaradır.
- Mediasiya hansı hallarda uğursuz olur?
Mediasiyanın uğursuz olması əsasən tərəflərin prosesə yanaşmasından asılıdır. Əgər tərəflərdən biri kompromisə hazır deyilsə, danışıqlarda səmimiyyət yoxdursa və ya emosional gərginlik yüksəkdirsə, bu, nəticəyə mənfi təsir göstərə bilər.
Bununla belə, ümumi statistikaya görə uğursuz mediasiya halları azlıq təşkil edir və bu mexanizm əksər hallarda effektiv nəticə verir.
- Qanuni məhdudiyyətlər varmı?
Bəli, mediasiyanın tətbiq sahəsi qanunvericiliklə müəyyən olunur. Bəzi mübahisələr yalnız məhkəmə qaydasında həll edilməlidir və mediasiya üçün uyğun hesab edilmir.
Lakin mülki hüquq münasibətlərindən yaranan əksər mübahisələr mediasiya üçün açıqdır və bu sahədə hüquqi baza kifayət qədər inkişaf etmişdir.
Mediasiya mülki mübahisələrin həllində müasir və effektiv yanaşma kimi getdikcə daha geniş tətbiq olunur. O, yalnız mübahisənin həllinə deyil, həm də tərəflər arasında münasibətlərin qorunmasına və gələcək əməkdaşlıq imkanlarının saxlanmasına xidmət edir.
Statistik göstəricilər də təsdiq edir ki, mediasiya:
• mübahisələrin daha qısa müddətdə həllinə imkan yaradır
• maliyyə xərclərini azaldır
• məhkəmə yükünü minimuma endirir
Nəticə olaraq, mediasiya mülki mübahisələrdə ən optimal və humanist həll mexanizmlərindən biri kimi çıxış edir.
Ünvan: Quba şəhəri, Heydər Əliyev prospekti,
"İlqaroğlu" Business Center, II mərtəbə.
Tel.mob: (+994) 77 250.77.44, (+994) 77 450.77.44
E/ünvan: [email protected]
Şabran ofisi:
Ünvan: Şabran şəhəri, Zərifə Əliyev küç., (Şabran Məhkəməsinin qarşısı)
Tel.mob: (+994) 77 588.77.44