BAKI, AzerVoice, Abdulvahhab Ələskərov
AzerVoice-nin təqdim etdiyi Hüquq Bələdçisi rubrikasında Quba 1 saylı Mediasiya Təşkilatının direktoru, hüquqşünas mediator Hümmət Əliyev mediasiya prosesinin mahiyyəti, prinsipləri və vətəndaşlar üçün üstünlükləri barədə mühüm məqamlara aydınlıq gətirib.
AzerVoice saytına istinadən Hümmət Əliyevlə aparılan söhbətin növbəti hissəsini təqdim edirik:
– Hümmət müəllim, ilk olaraq neytrallıq prinsipi nəyi ifadə edir?
— Mediasiyada neytrallıq prinsipi mediatorun tərəflərə münasibətdə tam qərəzsiz və obyektiv olmasını ifadə edir. Mediator heç bir tərəfin maraqlarını üstün tutmur, qərar vermir və mövqe bildirmir. Onun əsas rolu tərəflər arasında ünsiyyəti təmin etmək, dialoqu asanlaşdırmaq və mübahisənin qarşılıqlı məqbul həllinə şərait yaratmaqdır. Neytrallıq mediatorun peşəkarlığının və etibarlılığının əsas göstəricilərindən biridir.
– Bəs mediasiyada gizlilik prinsipi necə təmin olunur?
— Gizlilik mediasiyanın ən vacib prinsiplərindən biridir. Mediasiya prosesi zamanı tərəflər tərəfindən təqdim olunan məlumatlar, sənədlər və müzakirələr üçüncü şəxslərə açıqlanmır. Mediator qanunvericiliyin tələblərinə uyğun olaraq bu məlumatların qorunmasına məsuliyyət daşıyır. Hətta mediasiya nəticəsiz başa çatarsa belə, proses zamanı əldə edilən məlumatlar sonradan məhkəmədə sübut kimi istifadə edilə bilməz. Bu da tərəflərin açıq və səmimi danışmasına imkan yaradır.
– Könüllülük prinsipi pozularsa, bu halda nə baş verir?
— Mediasiya tam könüllülük əsasında həyata keçirilir. Tərəflərdən hər hansı biri təzyiq altında iştirak edərsə və ya prosesdə qalmağa məcbur edilərsə, bu artıq mediasiyanın mahiyyətinə ziddir. Könüllülük pozulduğu halda tərəf istənilən mərhələdə mediasiyanı dayandırmaq hüququna malikdir. Belə hallarda mediator prosesi davam etdirmir və mediasiya başa çatdırılır.
– Tərəflərin öz müqəddəratını təyin etməsi prinsipi nə deməkdir?
— Bu prinsip ondan ibarətdir ki, mediasiya zamanı qərarı mediator deyil, məhz tərəflər özləri verirlər. Tərəflər mübahisənin həll yollarını müstəqil şəkildə müəyyən edir, razılaşmanın şərtlərini öz iradələrinə uyğun formalaşdırırlar. Mediator yalnız bu prosesi yönləndirir və hüquqi çərçivəni izah edir. Bu yanaşma tərəflərin razılaşmaya daha çox sadiq qalmasına səbəb olur.
– Bu prinsiplər beynəlxalq standartlarla necə uzlaşır?
— Mediasiyanın əsas prinsipləri beynəlxalq standartlara tam uyğundur. BMT, Avropa Şurası və digər beynəlxalq təşkilatların qəbul etdiyi sənədlərdə neytrallıq, gizlilik, könüllülük və tərəflərin öz müqəddəratını təyin etməsi əsas prinsiplər kimi təsbit olunub. Azərbaycan mediasiya sistemi də bu beynəlxalq təcrübəyə uyğun şəkildə formalaşdırılıb və daim təkmilləşdirilir.
– Sonda oxucularımıza nə demək istərdiniz?
— Mediasiya mübahisələrin sülh yolu ilə, vaxt və maliyyə itkisinin minimuma endirilməsi ilə həllinə imkan yaradan müasir və effektiv mexanizmdir. İnsanları problemlərini qarşıdurma deyil, dialoq yolu ilə həll etməyə çağırıram.
Ünvan: Quba şəhəri, Heydər Əliyev prospekti,
"İlqaroğlu" Business Center, II mərtəbə.
Tel.mob: (+994) 77 450.77.44, (+994) 77 450.77.44
E/ünvan: [email protected]
Şabran ofisi:
Ünvan: Şabran şəhəri, Zərifə Əliyev küç., (Şabran Məhkəməsinin qarşısı)
Tel.mob: (+994) 77 588.77.44