Azərbaycan Respublikasının “Mediasiya haqqında” Qanunu mediasiyanın könüllülük, bərabərlik, qərəzsizlik və məxfilik prinsiplərinə əsaslandığını müəyyən edir. Bu prinsiplər vətəndaşların hüquqi mədəniyyətinin formalaşmasına da müsbət təsir göstərir. Praktikada görürük ki, mediasiya prosesindən keçən şəxslər gələcəkdə hüquqi problemləri məhkəməyə çatdırmadan dialoq yolu ilə həll etməyə daha meylli olurlar. Bu isə həm hüquqi düşüncə tərzini inkişaf etdirir, həm də cəmiyyətdə barış və qarşılıqlı anlaşma mədəniyyətini gücləndirir.

Mediasiya son illərdə Azərbaycanda mübahisələrin alternativ həlli üsulu kimi daha geniş tətbiq olunmağa başlayıb. Bu mexanizmin mərkəzində isə “könüllülük prinsipi” dayanır. Bəs bu prinsip praktikada necə işləyir? Məcburi mediasiya anlayışı ilə ziddiyyət təşkil edirmi? Bu və digər sualları hüquq eksperti ilə müzakirə etdik.

Rəsmi sənəddə qeyd olunur ki, bu mərkəz Türkiyədə beynəlxalq müqavilə yolu ilə yaradılan ilk arbitraj qurumu hesab olunur. Mərkəz İƏT-ə üzv olan və olmayan ölkələrin fiziki və hüquqi şəxsləri arasında yaranan ticarət və investisiya mübahisələrinin arbitraj və alternativ həll üsulları vasitəsilə həllini təmin edir.

Hüquq Bələdçisi rubrikasında Quba 1 saylı Mediasiya Təşkilatının direktoru, hüquqşünas mediator Hümmət Əliyev mediasiya prosesinin mahiyyəti, əsas prinsipləri və vətəndaşlar üçün yaratdığı üstünlüklər barədə ətraflı məlumat verir. O, Azərbaycan Respublikasının “Mediasiya haqqında” Qanununa əsasən mediasiyanın tərəflərin könüllü razılığı və neytral mediatorun iştirakı ilə həyata keçirilən, məhkəmədənkənar alternativ mübahisə həlli mexanizmi olduğunu vurğulayır.

Hüquq Bələdçisi rubrikasında Quba 1 saylı Mediasiya Təşkilatının direktoru hüquqşünas mediator Hümmət Əliyev hüquq sahəsində bir çox suallara cavab verib. Sizcə, mediasiyanın Azərbaycanda gələcək perspektivi necə görünür? Məncə, mediasiyanın Azərbaycanda gələcəyi çox ümidvericidir. Son illərdə həm dövlət səviyyəsində, həm də ictimai müstəvidə bu institutun inkişafına ciddi diqqət ayrılır. İnsanlar tədricən anlayırlar ki, mübahisəni illərlə məhkəmədə çəkməkdənsə, daha səmərəli və barışıq yönümlü yollar mövcuddur. Mediasiya qarşılıqlı anlaşmanı, münasibətlərin qorunmasını və vaxtla yanaşı resurslara qənaəti təmin edir. Bu sahədə normativ baza güclənir, mediatorların peşəkarlığı artır – bu da perspektivin əsas göstəricisidir.

Ailədə münasibətlər bəzən gərginlik, fikir ayrılığı və anlaşılmazlıqlarla müşayiət olunur. Belə vəziyyətlərdə tərəflərin qarşılıqlı dialoqa gəlməsi olduqca vacibdir. Məhz burada mediasiya — neytral vasitəçi (mediator) vasitəsilə razılaşmaya nail olmaq prosesi — ailə münasibətlərində həm hüquqi, həm də psixoloji baxımdan mühüm rol oynayır. Mediasiya qarşıdurmanı böyütmək əvəzinə, tərəflər arasında anlayış və qarşılıqlı hörmətin bərpasına kömək edir.