BAKI, AzerVoice Analitik Təhlil Mərkəzi

Livanın ən güclü hərbi-siyasi aktorlarından biri sayılan Hizbullah, İsraillə son müharibədəki ağır itkilərdən sonra yeni bir siyasi və hərbi yanaşmaya keçid edir. Partiyanın baş katibinin müavini, şeyx Naim Qasim bildirib ki, “artıq müharibə qərarı Livan dövlətinin qərarından asılı olacaq”. Bu bəyanat Hizbullahın uzun illər davam edən müstəqil hərbi qərarvermə təcrübəsindən geri çəkildiyinə dair mühüm siqnal sayılır.

Qasimin çıxışında bildirilir ki, “əgər Livan dövləti İsrailə qarşı güc yolu ilə çıxmaq qərarı verərsə, biz sərhəddə döyüşməyə hazırıq”. Onun sözlərinə görə, təşkilat İsrailin genişlənməçi planlarına qarşı durmaqdan çəkinməyəcək, lakin bu, artıq təkbaşına verilən qərar olmayacaq.

Bu çıxış Hizbullahın öz səlahiyyətlərini Livan dövlətinə tabe etdiyini ilk dəfə açıq şəkildə etiraf etməsi ilə diqqət çəkdi. Əvvəllər təşkilat müharibə və sülh qərarlarını müstəqil şəkildə, Livan ordusu və hökumətindən kənarda verirdi. Bu isə beynəlxalq və daxili səviyyədə sərt tənqidlərə səbəb olurdu.

2024-cü ilin sentyabr müharibəsi və sarsıntı

İsraillə 2024-cü ilin sentyabrında başlayan son müharibə 4000-dən çox insanın ölümünə və 17 minə yaxın insanın yaralanmasına səbəb olub. Bu müharibədə Hizbullah həm yüksək səviyyəli komandirlərini itirib, həm də cənubdakı hərbi infrastrukturunun böyük hissəsi dağıdılıb. Bu, təşkilatın hərbi gücünü və liderliyini ciddi sınaq qarşısında qoydu.

İyun ayında İsrail və İran arasında baş verən birbaşa hərbi qarşıdurmada Hizbullahın susması isə ictimaiyyətdə geniş suallar doğurdu. Bəziləri bunu təşkilatın zəifliyi, bəziləri isə dövlətin müdaxiləsi ilə izah edir. Belə görünür ki, Hizbullah artıq təkbaşına hərbi münaqişəyə girməyə çəkinir və rəsmi Livanın iradəsi ilə hərəkət etməyə üstünlük verir.

İsrailin cavabı və son hava zərbələri

Hizbullahın bu ehtiyatlı ritorikasına baxmayaraq, İsrail ordusu cümə günü Hizbullahın cənub Livanda yenidən qurmağa çalışdığı mövqelərə aviazərbələr endirib. İddia olunur ki, bu obyektlər partlayıcı idarəetmə və müdafiə sistemləri ilə bağlı olub və daha əvvəlki hücumlarla sıradan çıxarılmışdı. İsrail ordusu bu obyektlərin bərpasını Livanla əldə olunmuş razılaşmaların pozulması kimi qiymətləndirib və gələcəkdə bu cür təşəbbüslərə sərt cavab veriləcəyini bildirib.

Bundan əlavə, son günlərdə İsrailin zərbələri nəticəsində Hizbullahın iki döyüşçüsü, o cümlədən Radvan qüvvələrinin rəhbərlərindən biri öldürülüb. İsrail həmçinin Hizbullahla əlaqəli olduğu iddia edilən maliyyə şəbəkəsinin rəhbərinin də öldürüldüyünü açıqlayıb.

Yeni reallıq və gələcək ehtimallar

Analitiklərə görə, Hizbullahın son bəyanatları təşkilatın döyüş strategiyasının yenidən nəzərdən keçirildiyini göstərir. Bu həm də Livan dövlətinin, az da olsa, Hizbullah üzərində nəzarət imkanlarının artdığını ortaya qoyur. Bununla belə, təşkilatın tam şəkildə silahlı fəaliyyətdən çəkildiyini söyləmək tezdir.

Hizbullah hələ də İsrailə qarşı sərt ritorikadan istifadə edir. Lakin siyasi və hərbi risklər, eləcə də ictimai dəstəyin zəifləməsi onun gələcəkdə daha ehtiyatlı və dövlətlə uzlaşdırılmış şəkildə hərəkət etməsinə səbəb ola bilər.