Ceyhun Bayramov Yaponiyaya rəsmi səfərə yola düşüb

Böyük Britaniyanın Milli Səhiyyə Xidməti (NHS England) tibb işçilərini vaxt aparan sənədləşmə işlərindən azad etmək və birbaşa pasiyentlərin müalicəsinə daha çox vaxt ayırmaq məqsədilə süni intellekt texnologiyalarından istifadəni genişləndirir. Qurum yarım milyondan çox həkim, tibb bacısı və dəstək heyətini rəqəmsal assistentlə təmin etmək üçün "Microsoft 365 Copilot" sisteminin genişmiqyaslı tətbiqinə başladığını elan edib.

İldırım Bəyazidin Qərbə qarşı cəsarətli siyasəti, xüsusilə İstanbulun mühasirəsi Avropanın böyük bir hissəsində narahatlıq doğurdu. Bizans İmperatoru Manuel, İstanbulu itirmək qorxusu ilə davamlı olaraq Papadan və müxtəlif Avropa hökmdarlarından kömək istəyirdi. Venesiyanın Adalar dənizi vasitəsilə həyata keçirdiyi zəngin ticarəti təhdid edən Osmanlıların əvvəlcə Qərbi Anadolu sahillərində, sonra ise Balkanlarda məskunlaşmağa başlaması bu dövləti ciddi şəkildə narahat edirdi.

Fransalı futbol funksioneri Mişel Blatini Beynəlxalq Futbol Federasiyasının (FIFA) prezidenti Canni İnfantinoya qarşı Fransada məhkəmə iddiası qaldırıb. Məlumata görə, Blatini İnfantinonu “böhtan” və “vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadə” ittihamları ilə məhkəməyə verib. İddia 2015-ci ildə onun FIFA prezidentliyinə namizədliyinin qarşısının alınmasına səbəb olan qalmaqallı hadisələrlə bağlıdır.

Nəticədə ABŞ Vyetnama 500 mindən çox hərbçi göndərdi

Bir avtomobil əfsanəsi nə vaxt öz ikonik statusunu itirir? Bu sual "Range Rover SE" plug-in hibrid modelini idarə edərkən tez-tez ağıla gəlir. Avtomobil, bu markanın onilliklər boyu sadiq qaldığı fundamental fəlsəfəni – səssizcə hərəkət edib böyük işlər görmək prinsipini uğurla davam etdirir. O, öz keçmişindən miras qalan yolsuzluq qabiliyyətini və adaptivliyini heç bir şəkildə qurban vermir və bütün bunları ətrafa nümayişkaranə şəkildə bildirmir. 135,000 dollarlıq nəhəng bir SUV üçün inanmaq çətin olsa da, bu avtomobili alan şəxslər ətrafdakıların onların nəyə sahib olduqlarını bilib-bilməməsi ilə maraqlanmırlar. Çünki bu cür vizual iddia daha çox "Defender" modelinə məxsus xüsusiyyətdir.

9 iyun tarixi dünya tarixində bir sıra önəmli hadisələrlə yadda qalıb. Aşağıda bu gün baş vermiş əsas hadisələrin xronoloji xülasəsini təqdim edirik:

Livanın Mədəniyyət Nazirliyi ölkənin tarixi və mədəni irs obyektlərinə qarşı həyata keçirilən hücumlarla bağlı narahatlığını ifadə edib. Nazirlik xüsusilə Sur şəhərinin dünya mədəni irsinin mühüm hissəsi olduğunu vurğulayaraq bu ərazilərin qorunmasının beynəlxalq məsuliyyət daşıdığını bildirib. Açıqlamada Livanın cənubunda yerləşən və minilliklərə söykənən tarixə malik Sur şəhərinin, eləcə də digər tarixi abidələrin təhlükə altında olduğu qeyd edilib. Nazirlik bəzi hücumlar nəticəsində tarixi obyektlərin zərər gördüyünü bildirərək beynəlxalq təşkilatları vəziyyətə müdaxilə etməyə çağırıb. UNESCO-nun Dünya İrs Siyahısına daxil edilən Sur şəhərinin qorunmasının vacibliyi xüsusi vurğulanıb. Rəsmi Beyrut hesab edir ki, mədəni irsə qarşı yönələn hər hansı təhlükə ümumbəşəri dəyərlərə qarşı təhlükə kimi qiymətləndirilməlidir.

İran parlamentinin sədri Məhəmməd Baqir Qalibaf ölkəsinin təhlükəsizlik strategiyası ilə bağlı yeni açıqlamalar verib. O bildirib ki, Tehran nə yalnız hərbi mübarizəyə, nə də yalnız diplomatik danışıqlara üstünlük verir. Qalibafın sözlərinə görə, İran hərbi və siyasi vasitələrdən şəraitə uyğun şəkildə istifadə etməyi planlaşdırır. O vurğulayıb ki, əsas məqsəd müharibənin sona çatması və dayanıqlı təhlükəsizliyin təmin olunmasıdır. Bununla yanaşı, İran qarşı tərəfə tam etibar etmədiyini də açıq şəkildə bəyan edir. Qalibaf hesab edir ki, son hadisələr diplomatiya ilə hərbi imkanların paralel istifadəsinin daha təsirli nəticələr verdiyini göstərib. O, həmçinin ölkəsinə qarşı tətbiq edilən dəniz məhdudiyyətlərinin təsirsiz hala gətiriləcəyini iddia edib.

İran parlamentinin sədri Məhəmməd Baqir Qalibaf ABŞ-ın nə atəşkəsə, nə də İranla real dialoqa maraq göstərdiyini iddia edib. O bildirib ki, Tehran milli maraqlarını qorumaq üçün qətiyyətli və düşünülmüş siyasət yürütməlidir. Qalibafın fikrincə, ölkənin uğuru emosional çağırışlarla deyil, strateji planlaşdırma, milli güc və rasional yanaşma ilə təmin oluna bilər. İran rəsmisi həmçinin hərbi, diplomatik və ictimai fəaliyyətlərin vahid strategiyanın tərkib hissəsi olduğunu vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, diplomatiya yalnız danışıqlar masası ilə məhdudlaşmamalıdır. Açıqlama İran, ABŞ və İsrail arasında davam edən gərginliyin yeni mərhələyə keçdiyi bir dövrdə səsləndirilib və regionda siyasi müzakirələri daha da aktuallaşdırıb.

Livanın cənubundakı Zefta qəsəbəsi növbəti dəfə hava hücumuna məruz qalıb. Livanın Səhiyyə Nazirliyinin açıqladığı məlumata görə, hücum nəticəsində azı 7 nəfər həlak olub, 8 nəfər isə yaralanıb. Ölənlər arasında bir uşaq və bir qadının da olduğu bildirilir. Yaralılar xəstəxanalara yerləşdirilib, hadisə yerində isə axtarış-xilasetmə işləri davam etdirilir. Son günlər bölgədə hərbi əməliyyatların genişlənməsi nəticəsində mülki itkilərin sayı artır. Livan rəsmiləri və beynəlxalq qurumlar vəziyyətin daha da pisləşə biləcəyi barədə xəbərdarlıq edir və mülki əhalinin qorunmasına çağırışlar səsləndirirlər.

İran hökuməti ölkədə tətbiq olunan uçuş məhdudiyyətlərini ləğv edərək hava nəqliyyatı fəaliyyətinin yenidən normal rejimə qaytarıldığını açıqlayıb. İranın Mülki Aviasiya Təşkilatının nümayəndəsi Əbuzər Şirudinin sözlərinə görə, təhlükəsizlik vəziyyətinin qiymətləndirilməsi və aidiyyəti qurumlarla koordinasiya başa çatdıqdan sonra bu qərar qəbul olunub. Son günlər hərbi gərginlik səbəbindən daxili uçuşlar dayandırılmış və hava məkanının bir hissəsi bağlanmışdı. Yeni qərar mülki aviasiya fəaliyyətinin bərpasına imkan yaradır. Bununla yanaşı, İran rəsmiləri təhlükəsizlik tədbirlərinin davam etdiyini və vəziyyətin nəzarətdə saxlanıldığını bildirirlər. Aviasiya sektorunda normal fəaliyyətin mərhələli şəkildə bərpa olunacağı gözlənilir.

Oman körfəzində baş vermiş son hadisə ABŞ və İran arasında davam edən qarşıdurmanın yeni mərhələyə keçdiyini göstərir. ABŞ Mərkəzi Komandanlığının məlumatına görə, İrana doğru hərəkət edən “Marivex” adlı neft tankeri hərbi göstərişlərə əməl etmədiyi üçün zərbə ilə dayandırılıb. Hücum nəticəsində gəminin mühərrik və idarəetmə sistemləri sıradan çıxıb və tanker hərəkət qabiliyyətini itirib. ABŞ tərəfi bu addımı həyata keçirdiyi dəniz məhdudiyyətləri siyasətinin tərkib hissəsi kimi təqdim edir. Son aylarda Vaşinqton və Tehran arasında həm hərbi, həm də iqtisadi sahədə gərginliyin artdığı müşahidə olunur. Analitiklər hesab edirlər ki, dəniz nəqliyyatına yönələn bu cür əməliyyatlar bölgədə onsuz da mürəkkəb olan təhlükəsizlik vəziyyətini daha da həssas hala gətirə bilər.

Mərvan Bişara ABŞ Prezidenti Donald Tramp ilə İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu arasında münasibətlərdə müəyyən gərginliyin yarandığını iddia edib. Onun fikrincə, müharibənin gedişi Vaşinqtonun gözləntilərinə cavab vermədiyi üçün ABŞ rəhbərliyi gələcəkdə məsuliyyət məsələsini gündəmə gətirə bilər. Bişara hesab edir ki, Tramp zaman keçdikcə müharibənin nəticələrinə görə Netanyahunu daha çox məsul hesab etməyə başlaya bilər. Təhlilçi həmçinin qeyd edib ki, ABŞ administrasiyası bir tərəfdən genişmiqyaslı qarşıdurmadan yayınmağa çalışır, digər tərəfdən isə qarşıya qoyulan strateji məqsədlərin tam həyata keçmədiyini görür. Onun fikrincə, bu vəziyyət həm Vaşinqton, həm də Təl-Əviv üçün yeni siyasi və diplomatik seçimlər zərurəti yaradır.

2026-cı ilin əvvəlində dünyadakı nüvə başlıqlarının sayının 12 187-yə çatdığı bildirilir. Nüvə arsenalına görə ilk iki pillədə Rusiya və ABŞ qərarlaşıb. Bu iki ölkə birlikdə dünya üzrə bütün nüvə başlıqlarının təxminən 86 faizinə sahibdir. Çin son illərdə arsenalını artıraraq üçüncü yerdə möhkəmlənib. Fransa, Böyük Britaniya, Hindistan, Pakistan, İsrail və Şimali Koreya da nüvə silahına malik dövlətlər sırasında yer alır. Mütəxəssislər nüvə silahlarının əsas hissəsinin məhz Rusiya və ABŞ-da cəmləşməsinin qlobal təhlükəsizlik balansına təsir göstərdiyini bildirirlər. Son qiymətləndirmələr nüvə silahlanmasının beynəlxalq təhlükəsizlik gündəmində əsas mövzulardan biri olaraq qaldığını göstərir.

Livanın Səhiyyə Nazirliyinin açıqladığı son statistikaya görə, martın 2-dən bəri davam edən hücumlar nəticəsində ölkədə ölənlərin sayı 3 637 nəfərə çatıb. Eyni zamanda 11 188 nəfərin yaralandığı bildirilir. Rəsmi məlumatlarda həlak olanlar və yaralananlar arasında mülki şəxslərin də olduğu qeyd edilir. Ən ağır vəziyyət əsasən Livanın cənub bölgələrində müşahidə olunur. Livan hakimiyyəti humanitar və təhlükəsizlik problemlərinin davam etdiyini bildirərkən, beynəlxalq təşkilatlar mülki əhalinin qorunması və gərginliyin azaldılması üçün çağırışlarını artırırlar. Bölgədə davam edən hadisələr humanitar vəziyyətin daha da mürəkkəbləşməsi ilə bağlı narahatlıqları gücləndirir.

ABŞ-ın Livandakı səfiri Mişel İssa Vaşinqton və Təl-Əviv arasında Livan məsələsi ilə bağlı ciddi fikir ayrılıqlarının mövcud olduğuna dair diqqətçəkən açıqlama verib. Onun sözlərinə görə, ABŞ Prezidenti Donald Tramp Livandakı hadisələri yaxından izləyir və bölgədə qarşıdurmanın genişlənməsinin qarşısını almağa çalışır. Səfir bildirib ki, Tramp ilə Benyamin Netanyahu arasında Livanla bağlı mövzularda gərgin müzakirələr yaşanıb və fikir ayrılığı kifayət qədər ciddi olub. Mişel İssa həmçinin Beyrutun cənubuna endirilən zərbələri və İranın raket hücumlarını siyasi mesaj kimi dəyərləndirib. Açıqlama ABŞ və İsrail arasında regiondakı son hadisələrə münasibətdə fərqli yanaşmaların ola biləcəyi ilə bağlı ehtimalları daha da gücləndirib.

İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu son açıqlamasında İranın bölgədə yeni təhlükəsizlik reallığı formalaşdırmağa çalışdığını iddia edib və buna imkan verməyəcəklərini bəyan edib. Netanyahu bildirib ki, Hizbullahın İsrail ərazisinə atəş açmasından sonra Beyrutda və İranda müəyyən hədəflərə qarşı əməliyyatlar həyata keçirilməsi barədə göstəriş verib. Onun sözlərinə görə, bu əməliyyatlardan sonra hücumlar dayanıb. İsrail hökumətinin başçısı həmçinin xəbərdarlıq edərək qeyd edib ki, ölkəsinə qarşı yeni hücumlar baş verərsə, buna daha sərt cavab veriləcək. Açıqlama bölgədə İsrail, İran və Hizbullah arasında gərginliyin yenidən artdığı və təhlükəsizlik vəziyyətinin diqqətlə izlənildiyi bir dövrdə səsləndirilib.

İsrail ordusu Livanın cənubunda yerləşən Sur şəhərinin Zuqaq əl-Mufdi məhəlləsində yaşayan sakinlərə ərazini təcili tərk etmələri barədə xəbərdarlıq edib. İsrail tərəfi mümkün əməliyyatın Hizbullah qüvvələrinə qarşı yönələcəyini iddia edir. Təxliyə çağırışında sakinlərə Zəhrani çayının şimal hissəsinə keçmək tövsiyə olunub. Hücumun vaxtı açıqlanmasa da, əvvəlki oxşar hadisələr göstərir ki, belə xəbərdarlıqlardan sonra qısa müddət ərzində hərbi əməliyyatlar həyata keçirilə bilir. Son çağırış İsrail və Hizbullah arasında artan gərginlik fonunda edilib və Livanın cənubunda yeni qarşıdurma riskləri ilə bağlı narahatlıqları daha da artırıb. Bölgədə təhlükəsizlik vəziyyəti diqqətlə izlənilir.

İran parlamentinin sədri Məhəmməd Baqir Qalibaf son açıqlamasında ABŞ və İsrailin qarşılıqlı etimadın yaradılması istiqamətində kifayət qədər səmimi davranmadığını bildirib. Onun sözlərinə görə, İran atəşkəs razılaşmalarını yalnız sənədlərdə deyil, real vəziyyətdəki nəticələrə əsasən qiymətləndirir. Qalibaf qeyd edib ki, atəşkəsin dəfələrlə pozulması Tehranın mövqeyinə təsir göstərib və bu səbəbdən İran öz siyasətini mövcud şəraitə uyğun qurur. O vurğulayıb ki, etimadın formalaşması üçün konkret və praktik addımlar vacibdir. İran rəsmisinin açıqlaması bölgədə hərbi gərginliyin yenidən artdığı və tərəflər arasında qarşılıqlı ittihamların davam etdiyi bir vaxta təsadüf edir. Son hadisələr atəşkəsin gələcəyi və regionda sabitliyin təmin olunması ilə bağlı müzakirələri daha da aktuallaşdırıb.

İran Qızıl Aypara Cəmiyyəti ölkənin müxtəlif bölgələrində baş vermiş son hadisələrdən sonra genişmiqyaslı yardım və xilasetmə əməliyyatlarına başlayıb. Təşkilatın açıqlamasına görə, hücuma məruz qalan 12 əraziyə xilasedici qruplar göndərilib və zərər çəkmiş insanlara yardım göstərilir. Rəsmi məlumata əsasən, indiyədək ölüm faktı qeydə alınmayıb. Bununla yanaşı, yaralıların təxliyəsi, humanitar yardımın çatdırılması və vəziyyətin qiymətləndirilməsi istiqamətində işlər davam etdirilir. Qızıl Aypara Cəmiyyəti bütün yardım məntəqələrini və 110 min könüllünü yüksək hazırlıq vəziyyətinə gətirib. Son hadisələr fonunda ölkədə fövqəladə xidmət qurumlarının fəaliyyəti daha da gücləndirilib və əhalinin təhlükəsizliyinin təmin olunması üçün əlavə tədbirlər görülür.

Oman sahillərində yerləşən Masirah adası yaxınlığında tankerdə baş vermiş yanğın dəniz nəqliyyatı sahəsində diqqət çəkən hadisələrdən birinə çevrilib. Rəsmi məlumata görə, yanğından sonra gəmi heyəti təxliyə olunub və onların təhlükəsizliyi təmin edilib. Hadisənin səbəbi hələlik məlum deyil və araşdırmalar davam etdirilir. Oman və Hindistanın aidiyyəti qurumları vəziyyətə birgə nəzarət edir. Hazırda ətraf mühitə mənfi təsirlə bağlı məlumat verilməsə də, bölgədə hərəkət edən gəmilərə əlavə ehtiyat tədbirləri görmək tövsiyə olunub. Mütəxəssislər yanğının səbəblərinin müəyyənləşdirilməsi və tankerin vəziyyətinin qiymətləndirilməsi istiqamətində işlərin davam etdiyini bildirirlər.

İranın Milli Təcili Tibbi Yardım Təşkilatının açıqladığı məlumata görə, İsrailin son 24 saat ərzində həyata keçirdiyi hava hücumları nəticəsində azı 15 nəfər yaralanıb. Yaralananların böyük hissəsinin Mahşəhr şəhərində qeydə alındığı bildirilir. Hələlik ölənlərlə bağlı rəsmi məlumat verilməyib və yaralıların mülki şəxslər və ya hərbçilər olması açıqlanmayıb. İran rəsmiləri hadisənin bütün təfərrüatlarının araşdırıldığını və zərərin miqyasının müəyyənləşdirildiyini bildirirlər. Son hadisələr İsrail və İran arasında yenidən artan gərginliyin davam etdiyini göstərir. Qarşılıqlı ittihamların səsləndirildiyi bir vaxtda bölgədə təhlükəsizlik vəziyyəti beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən yaxından izlənilir.

Türküstan şəhərində keçirilən Türk Akademiyası Elmi Şurasının 8-ci iclasında Türk dünyasında elmi əməkdaşlığın inkişafı, birgə tədqiqat layihələrinin genişləndirilməsi və innovativ texnologiyalar sahəsində əməkdaşlığın gücləndirilməsi əsas müzakirə mövzuları olub. İclasda çıxış edən elm və təhsil naziri Emin Əmrullayev Azərbaycanın sədrliyi dövründə həyata keçirilən təşəbbüslər barədə məlumat verərək akademik mübadilənin və universitetlərarası əməkdaşlığın genişləndirilməsinin vacibliyini vurğulayıb. Nazir süni intellekt, biotexnologiya, kvant texnologiyaları, rəqəmsal transformasiya və bərpa olunan enerji sahələrinin Azərbaycanın elm siyasətində mühüm yer tutduğunu bildirib. Toplantıda həmçinin Türk Akademiyasının gələcək fəaliyyət istiqamətləri müəyyənləşdirilib, elmi əməkdaşlığın dərinləşdirilməsi ilə bağlı yeni təşəbbüslər müzakirə olunub. İclasın sonunda sədrliyin Qazaxıstana ötürülməsi və növbəti toplantının Qırğızıstanda keçirilməsi barədə qərar qəbul edilib.