BAKI,VOA Orxan Qədirzadə

BMT Təhlükəsizlik Şurasında təşkilatın yeni baş katibinin müəyyənləşdirilməsi prosesində ikinci mərhələ qeyri-rəsmi səsvermə keçirilib. Səsvermə BMT-də dərin fikir ayrılıqlarının davam etdiyi bir dövrdə təşkil olunub.

Hazırkı baş katib Antonio Quterreşin ikinci və son beşillik mandatı 31 dekabr 2026-cı ildə başa çatacaq. Onu əvəz etmək üçün yarışda üç kişi və beş qadın olmaqla səkkiz namizəd iştirak edir.

Təhlükəsizlik Şurasının 15 üzvü hər bir namizədə “dəstəkləyir”, “dəstəkləmir” və ya “mövqeyi yoxdur” variantlarından biri ilə qiymət verir. Səs verən ölkələrin mövqeyi məxfi saxlanılır.

İyulun 30-da keçirilən ilk səsvermədə Kosta-Rikanın keçmiş vitse-prezidenti və BMT-nin Ticarət və İnkişaf Konfransının rəhbəri Rebekka Qrinspan ən çox dəstək qazanan namizəd olub.

Yarışda Qayananın keçmiş xarici işlər naziri Kerolin Rodriqes-Birkett, Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyinin baş direktoru Rafael Qrossi, Çilinin keçmiş prezidenti Mişel Baçelet, Ekvadorun keçmiş xarici işlər naziri Mariya Fernanda Espinosa və digər namizədlər də iştirak edir.

Yeni baş katibin seçilməsi üçün namizəd əvvəlcə Təhlükəsizlik Şurasının ən azı 9 üzvünün dəstəyini almalı və beş daimi üzvdən heç birinin veto hüququ ilə qarşılaşmamalıdır. Daha sonra namizədin adı BMT Baş Assambleyasının təsdiqinə təqdim edilir.

Baş katib vəzifəsinin coğrafi bölgələr arasında növbəli şəkildə bölüşdürülməsi ənənəsi bu dəfə Latın Amerikası namizədinin şansını artırır. Bununla yanaşı, bir qadının BMT tarixində ilk dəfə baş katib seçilməsi ilə bağlı çağırışlar da güclənir.

Diplomatlar hazırda heç bir namizədin açıq üstünlüyə malik olmadığını bildirirlər. Rusiya, ABŞ, Çin, Fransa və Böyük Britaniyanın mövqeləri isə yarışın nəticəsində həlledici rol oynaya bilər.