İran rəhbərliyi regiondakı gərginlik fonunda növbəti sərt mesajını verib. Məlumata əsasən, o, bu fikirləri Tehranda təcili xidmətlər mərkəzinə səfəri zamanı səsləndirib və beynəlxalq münasibətlərdə ikili standartları tənqid edib. Qeyd olunub ki, Pezeşkian ABŞ və İsrailin İrana qarşı hərbi əməliyyatlarını beynəlxalq hüquqa zidd adlandırıb və mülki əhalinin hədəfə alınmasını pisləyib.
İran
ABŞ prezidenti Donald Tramp NATO ilə bağlı sərt açıqlama verib. Onun sözlərinə görə, alyans indiyə qədər ABŞ-ın yanında olmayıb və gələcəkdə də olmayacaq.
2026-cı ilin aprel ayında İranla hərbi gərginliyin artması və Hürmüz boğazının qapadılması qlobal neft bazarlarında xaos yaratsa da, bu böhranın pərdəarxasında dayanan ABŞ-ın maliyyə elitası tarixin ən böyük mənfəət dövrünü yaşayır. Donald Trampın "Biz çoxlu pul qazanırıq" etirafı, müharibənin təkcə hərbi deyil, həm də mürəkkəb bir "maliyyə mühəndisliyi" layihəsi olduğunu ortaya qoyur.
Ötən şənbə günü, 11 aprel 2026-cı ildə Pakistanın paytaxtı ABŞ və İran arasında birbaşa danışıqların ilk raunduna ev sahibliyi etdi. Bu görüş tərəflərin bir həftəlik atəşkəs barədə razılığa gəlməsindən sonra baş tutub və 2015-ci il Nüvə sazişindən bəri ilk, 1979-cu il İslam İnqilabından bəri isə ən yüksək səviyyəli birbaşa təmasdır. Dünyanın Donald Trampın "bütün sivilizasiyanı məhv etmək" təhdidinin gerisayışını izlədiyi bir vaxtda, bu tarixi sülh prosesini idarə edən şəxslər kimlərdir?
ABŞ-İsrailin İrana qarşı müharibəsi sürətlə regional sərhədləri aşaraq, təkcə Yaxın Şərqdə məhdudlaşan hərbi qarşıdurma olmaqdan çıxıb, daha geniş geosiyasi ölçülərə malik hadisəyə çevrilib. Bu müharibə dövlətlərin riskləri necə dərk etdiyini, böhranlara reaksiyalarını və beynəlxalq sistemdə mövqelərini yenidən formalaşdırır.
Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyinin (AEBA) Baş direktoru Rafael Qrossi İranın nüvə fəaliyyətləri və ABŞ ilə davam edən müzakirələr barədə mühüm açıqlama verib. VOA xəbər verir ki, "Reuters" agentliyinin məlumatına görə, Qrossi uranın zənginləşdirilməsi prosesinin dayandırılması müddətinin tamamilə siyasi müstəvidə həll olunacağını bildirib.
İranın Daxili İşlər naziri İskəndər Mumini ölkənin sərhəd bölgələrində vəzifə yerinə yetirən vilayət rəhbərlərinə müraciət edib. Nazir 16 sərhəd valisindən ABŞ-ın dəniz blokadası təhdidini təsirsiz hala gətirmək üçün onlara verilən səlahiyyətlərdən tam istifadə etmələrini istəyib. Mumini bildirib ki, vilayət rəhbərlərinə əlaqədar nazirliklərlə koordinasiyalı şəkildə hərəkət edərək əsas ehtiyac mallarının idxal və ixracı prosesini sürətləndirməlidirlər.
Qətər Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü verdiyi açıqlamada İranın müharibə dövründə Qətərə qarşı hücumlarının davam etdiyini və bu hərəkətlərin yalnız atəşkəs elan olunduqdan sonra dayandığını bildirib. Sözçü vurğulayıb ki, İran müharibənin əvvəlindən atəşkəsə qədər olan müddətdə bütün "qırmızı xətləri" keçib və Tehranın bu siyasəti bölgədəki qeyri-sabitliyin əsas səbəblərindən biridir.
ABŞ Prezidenti Donald Trampın İran limanlarına daxil olan və çıxan bütün gəmiləri hədəf alan qərarı artıq qüvvəyə minib. Ekspertlərin hesablamalarına görə, bu blokada İran iqtisadiyyatına hər gün 400 milyon dollardan çox birbaşa zərər vurur. Ölkə ticarətinin 90%-dən çoxunun məhz dəniz yolu ilə həyata keçirildiyi və illik 110 milyard dollarlıq dövriyyənin olduğu nəzərə alınarsa, bu vəziyyət Tehran üçün "mövcudluq təhlükəsi" səviyyəsinə çatıb.
İranın neft naziri Möhsin Paknejad son iki ayın satış göstəricilərini "qənaətbəxş" adlandıraraq, əldə olunan gəlirlərin bir hissəsinin sənaye sektorunun yenidən qurulmasına sərf ediləcəyini açıqlayıb.
İran hökuməti bölgədə davam edən hərbi münaqişələrin ölkə iqtisadiyyatına vurduğu zərərin ilkin miqyasını açıqlayıb. Hökumətin sözçüsü Fatimə Mühacirani "Təsnim" agentliyinə verdiyi bəyanatda müharibə nəticəsində yaranan itkilərin hazırda 270 milyard dollar səviyyəsində qiymətləndirildiyini bildirib. Sözçü vurğulayıb ki, bu rəqəm hələ yekun deyil və münaqişənin davam etməsi fonunda itkilərin artacağı istisna olunmur.
Qüds İvrit Universitetinin keçirdiyi son rəy sorğusu İsrail cəmiyyətində İranla münasibətlər və mövcud müharibə fonunda ciddi parçalanmanın olduğunu üzə çıxarıb. Sorğu nəticələrinə görə, İsrail əhalisinin təxminən üçdə ikisi İranla atəşkəs əldə olunmasına qəti şəkildə qarşı çıxır. Keçən həftə ABŞ və İran arasında Pakistanın vasitəçiliyi ilə əldə olunmuş iki həftəlik müvəqqəti barışıq sazişi İsrail daxilində birmənalı qarşılanmayıb. Xalqın bir hissəsi bu fasilədən hücumları bərpa etmək üçün istifadə olunmasını, digər hissəsi isə razılaşmaya əməl edilməsini dəstəkləyir.