2030-cu ildə nadir astronomik uyğunluq səbəbilə Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri də daxil olmaqla bütün dünyada müsəlmanlar eyni Qriqorian təqvim ili ərzində iki dəfə Ramazan ayını yaşayacaq. Astronomlar və İslam alimləri bunu İslamın ay təqvimi ilə Qriqorian günəş təqvimi arasındakı fərqlə izah edirlər. İslam təqvimi Qriqorian təqvimdən təxminən 11 gün qısa olduğu üçün Ramazan ayı hər il daha erkən tarixə təsadüf edir.

Etirazlar Tehranda, xüsusilə “Böyük Bazar” ərazisində genişlənib. Tacirlərin ardıcıl ikinci gündür tətili davam edir, zərgərlik, parça və xalça bölmələrində mağazalar bağlanıb. “15 Xordad” meydanı və zərgərlər bazarı ətrafında metal qapıların endirildiyini göstərən foto və videolar yayılıb; bazara aparan keçid və küçələrdə gücləndirilmiş təhlükəsizlik tədbirləri müşahidə olunur.

Kitablardan yox, şəxsi təcrübədən öyrəndim. Uşaq vaxtı kəndin kənarında inək otararkən itlərlə davranmağın ilk dərslərini aldım. Mal-qaranı otlaqlara aparanda uzaqdan arıq itlər görünərdi. Özlərini güclü və qorxunc göstərər, hürər, dişlərini qıcıdar, sanki dünyanı dağıdacaqlarmış kimi davranardılar. Biz onlara daş atardıq və tezliklə anlayardıq ki, ən böyük səhvi etmişik. Çünki onlara baxan kimi, əsl istədiklərini -diqqəti - vermiş olurduq. İtlər bizim onları eşitdiyimizi görəndə daha da azğınlaşır, hürmələri artırdı.

Alimlər iqlim dəyişikliyi və köhnəlmiş su infrastrukturu fonunda sərbəst yaşayan amiplərin (FLA) qlobal miqyasda ictimai sağlamlıq üçün ciddi riskə çevrildiyi barədə xəbərdarlıq ediblər. Mütəxəssislərin fikrincə, bu mikroorqanizmlər dünya üzrə su sistemlərinə sürətlə yayılaraq ölümcül infeksiyaların yaranma ehtimalını artırır. Məsələ ilə bağlı elmi jurnal Biocontaminant-da dərc olunan yeni məqalədə bildirilir ki, FLA-lar müasir şəhər su şəbəkələri də daxil olmaqla müxtəlif mühitlərdə yaşamağa uyğunlaşıb və bir çox standart dezinfeksiya üsullarına qarşı yüksək davamlılıq göstərir.

Dünya hər il yanvar ayının ilk gününün ilk anlarında, gecəyarısı köhnə ilin başa çatmasını və yeni miladi ilin başlamasını qeyd edir. Bu, bütün dünyada ən geniş yayılan və tanınan bayramlardan biri olan Milad (Qriqorian) Yeni ili kimi tanınır. Lakin “Yeni il” anlayışı təkcə miladi təqvimlə məhdudlaşmır. Dünyanın müxtəlif xalqları və cəmiyyətləri özlərinə məxsus təqvimlərə əsaslanan yeni illərini qeyd edirlər. Hər birinin öz vaxtı, mərasimləri, inancları və simvolik mənaları vardır. Bu bayramların bəziləri qədim dini və mənəvi ənənələrə söykənir, digərləri isə əkinçilik dövrləri, astronomik hadisələr və ya təbiətin yenilənməsi ilə bağlıdır. Bütün bu müxtəliflik yeni başlanğıcların, ümidin və yenilənmənin bəşəri simvolu kimi çıxış edir və insan irsinin zənginliyini əks etdirir.

Yeni elmi araşdırma göstərib ki, termosepsiya - yəni bədənin temperaturu hiss etmə qabiliyyəti - insanın özünüdərk hissəsi və ruhi sağlamlığı üzərində mühüm rol oynayır. Alimlər müəyyən ediblər ki, temperatur dəyişiklikləri təkcə bizi üşütmür və ya isindirmir, eyni zamanda bədənimizi necə qavradığımızı köklü şəkildə dəyişir.

Süni intellekt alətləri bu il səhiyyə xidmətlərində ciddi irəliləyiş yaradaraq fərdiləşdirilmiş müalicə, erkən diaqnoz və yeni dərmanların hazırlanması kimi sahələrdə böyük potensial nümayiş etdirir. Finlandiya Süni İntellektdən səhiyyə işçilərinin hazırlanmasında istifadə edərkən, Estoniya tibbi məlumatların təhlilində, İspaniya isə xəstəliklərin aşkarlanmasında bu texnologiyanı tətbiq edir.

Mütəxəssislər xəbərdarlıq edir ki, qış tətili dövründə telefon, planşet və oyun konsollarından həddindən artıq istifadə uşaqlarda həm psixoloji, həm də fiziki sağlamlıq problemlərinin artmasına səbəb olur. Ekran asılılığı narahatlıq, depressiya, diqqət çatışmazlığı və piylənmə riski ilə birbaşa əlaqələndirilir. Texas A&M Universitetinin İctimai Sağlamlıq Fakültəsinin professoru Cey Maddok məktəb tətilləri zamanı rəqəmsal cihazlardan həddindən artıq istifadənin uşaqların ümumi sağlamlığına mənfi təsir göstərdiyini bildirib. Onun sözlərinə görə, uşaqların sosial şəbəkələrdə, videooyunlarda və digər rəqəmsal platformalarda uzun müddət vaxt keçirməsi təkcə psixoloji problemlərə deyil, həm də fiziki aktivliyin azalması fonunda sağlamlıq pozuntularına yol açır.

Azərbaycana qış fəsli daxil olub. Qış fəsli bu gün saat 19:03:01-də başlayıb. Bununla da Şimal yarımkürəsində qış, Cənub yarımkürəsində isə yay fəsli start götürüb.

ABŞ-nin Montclair Dövlət Universitetinin professoru Qabriel Rubin tərəfindən aparılan araşdırma çərçivəsində 107 gənclə siyasət, risk qavrayışı və etiraz mədəniyyəti mövzularında uzunmüddətli müsahibələr keçirilib. Nəticələrə görə, iştirakçıların böyük əksəriyyəti “Z nəsli dünyanı qorxuducu bir yer kimi görür” fikri ilə razılaşıb. Respondentlərin çoxu bu qorxunun şəxsi həyatlarına da birbaşa təsir etdiyini bildirib.

2025-ci ildə əmək bazarında “səssiz istefa” anlayışını yeni və daha dərin bir proses - “səssiz çatlama” (quiet cracking) əvəzləməyə başlayıb. CNBC-nin yayımladığı və bulud əsaslı təlim platforması TalentLMS tərəfindən hazırlanmış son hesabatda bu tendensiya əmək bazarı üçün ciddi xəbərdarlıq kimi təqdim olunub. Hesabata əsasən, “səssiz çatlama” ilkin mərhələdə açıq performans itkisi yaratmasa da, uzunmüddətli perspektivdə həm təşkilatların səmərəliliyini, həm də institusional dayanıqlığını zəiflədir.

Avropada müasir əmək mühiti işçilərin psixoloji sağlamlığına ciddi təsir göstərir və ekspertlər problemin həlli üçün uzunmüddətli, sistemli strategiyanın zəruri olduğunu bildirirlər. Avropa İş Sağlamlığı və Təhlükəsizliyi Agentliyinin (EU-OSHA) bu il açıqladığı sorğu nəticələrinə görə, 30 ölkədə işçilərin yarısı özünü həddindən artıq iş yükü altında hiss edir.