BAKI, AzerVoice, Fərid Mikayılov
2025-ci ildə əmək bazarında “səssiz istefa” anlayışını yeni və daha dərin bir proses - “səssiz çatlama” (quiet cracking) əvəzləməyə başlayıb.
AzerVoice xəbər verir ki, mütəxəssislərin qiymətləndirməsinə görə, bu fenomen işçilərin tükənmişlik fonunda yaşadığı davamlı narazılıq, emosional uzaqlaşma və işə bağlılığın sistemli şəkildə zəifləməsi ilə xarakterizə olunur.
CNBC-nin yayımladığı və bulud əsaslı təlim platforması TalentLMS tərəfindən hazırlanmış son hesabatda bu tendensiya əmək bazarı üçün ciddi xəbərdarlıq kimi təqdim olunub. Hesabata əsasən, “səssiz çatlama” ilkin mərhələdə açıq performans itkisi yaratmasa da, uzunmüddətli perspektivdə həm təşkilatların səmərəliliyini, həm də institusional dayanıqlığını zəiflədir.
Mütəxəssislər bildirir ki, “səssiz istefa” işçilərin yalnız minimum vəzifə öhdəliklərini yerinə yetirməsi ilə məhdudlaşırsa, “səssiz çatlama” daha dərin psixoloji prosesdir. Bu halda əməkdaşlar iş yerinə aidiyyət hissini itirir, motivasiya azalır və işdən ayrılmaq istəyi güclənir.
ABŞ-da müxtəlif sektorları əhatə edən sorğunun nəticələrinə görə, respondentlərin 54 faizi iş yerində “səssiz çatlama” yaşadığını, 47 faizi isə bu vəziyyəti vaxtaşırı hiss etdiyini bildirib.
EY şirkətinin Amerika regionu üzrə Sağlamlıq və Rifah direktoru Frank Ciampietro qeyd edib ki, “səssiz çatlama” və “səssiz istefa” eyni problemin fərqli mərhələləridir. Onun sözlərinə görə, hər iki hal iş mühitində tükənmişliyə verilən reaksiyadır və vaxtında qarşısı alınmadıqda həm işçi dövriyyəsinin artmasına, həm də iqtisadi itkilərə səbəb olur.
Gallupun məlumatına əsasən, işçi bağlılığının azalması ABŞ iqtisadiyyatına ildə təxminən 2 trilyon dollar həcmində zərər vurur.
Analitiklər bildirir ki, əmək bazarındakı daralma “səssiz çatlama”nı daha da dərinləşdirir. 2021–2022-ci illərdə “böyük istefa dalğası” zamanı işçilər daha asan iş dəyişə bilirdisə, hazırda vakansiyaların azalması və maaş artımlarının zəifləməsi fonunda əməkdaşlar mövcud iş yerlərində qalmağa məcbur olur. Bu isə daxili narazılığın artmasına səbəb olur.
Indeed platformasının baş iqtisadçısı Kori Stahle qeyd edib ki, hazırkı şəraitdə işçilər özlərini həm işdən emosional olaraq qopmuş, həm də alternativ imkanların məhdudluğu səbəbilə “sıxılmış” vəziyyətdə hiss edirlər.
Ekspertlərin fikrincə, “səssiz çatlama”nın əsas səbəbləri arasında qeyri-müəyyən məqsədlər, həddindən artıq iş yükü, zəif idarəetmə və iş yerində sağlam ünsiyyətin olmaması dayanır. Problemin həlli üçün isə yalnız fərdi səviyyədə deyil, institusional yanaşma tələb olunur.
Mütəxəssislər vurğulayır ki, güclü liderlik, açıq kommunikasiya və insan mərkəzli idarəetmə modelləri bu riskin qarşısının alınmasında həlledici rol oynaya bilər. Əks halda, “səssiz çatlama” zamanla təkcə işçilərin deyil, bütövlükdə təşkilatların fəaliyyətinə mənfi təsir göstərə bilər.