Tarixdə bu gün

1995-ci il yanvarın 25-də Rusiyanın erkən xəbərdarlıq müdafiə radarları Norveç yaxınlığında gözlənilməz raket buraxılışını qeydə aldı. Rusiya hərbi komandanlığı raketin bir neçə dəqiqə ərzində Moskvanı vuracağını ehtimal etdi. Bundan dərhal sonra Rusiya Prezidenti Boris Yeltsin, müdafiə naziri və baş qərargah rəisi məlumatlandırıldı və nüvə komanda sistemləri döyüş rejiminə keçirildi.

İlk dəfə seçkilərə qatılan İslami Müqavimət Hərəkatı HƏMAS Fələstində keçirilən ümumi seçkilərdə qalib gəldi. İsmayıl Haniyə fevralın 19-da baş nazir oldu, lakin İsrail HƏMAS hökuməti ilə bütün danışıqları dayandırdı.

Böyük Britaniyanı və müttəfiqləri İkinci Dünya Müharibəsinin ən ağır illərində idarə edən britaniyalı lider Ser Uinston Leonard Spenser Çörçill 90 yaşında Londonda vəfat edib. Çörçill 1874-cü ildə Bleynhaym sarayında anadan olub. 1895-ci ildə atasının vəfatından sonra Britaniya ordusunun Dördüncü Husar alayına qoşulub. Sonrakı beş il ərzində Hindistan, Sudan və Cənubi Afrikada xidmət edərək parlaq hərbi karyera qurub, döyüşlərdə bir neçə dəfə fərqlənib.

1997-ci ilin bu günü ABŞ tarixində mühüm siyasi hadisə baş verib – Madlen Olbrayt ölkənin ilk qadın dövlət katibi kimi and içib. ABŞ Senatında yekdilliklə təsdiqləndikdən bir gün sonra Madlen Olbrayt Ağ Evdə dövlət katibi kimi and içib. Bununla da o, ABŞ tarixində ən yüksək vəzifə tutan qadın rəsmi şəxsə çevrilib və bir çox müşahidəçilər bu hadisəni dövlət idarəçiliyində “şüşə tavan”ın aşılması kimi qiymətləndiriblər.

1905-ci ilin 22 yanvarında Rusiyanın paytaxtı Sankt-Peterburqda çar hakimiyyətinə qarşı dinc etiraz aksiyası qanlı repressiya ilə nəticələnərək tarixə “Qanlı Bazar” qətliamı kimi düşüb. Yaponiyaya qarşı uğursuz müharibə fonunda daxili narazılığın kəskinləşdiyi bir dövrdə, Romanovlar sülaləsindən olan çar II Nikolayın hakimiyyəti altında Rusiya cəmiyyəti dərin siyasi və sosial böhran yaşayırdı. Korrupsiya, siyasi təzyiqlər və sosial ədalətsizliklər ölkədə geniş narazılıq doğurmuşdu. Bu şəraitdə fəhlə və sosialist hərəkatları güclənir, xaricdə yaşayan inqilabçı liderlər, o cümlədən Vladimir Lenin, çar rejiminin devrilməsi üçün tərəfdar toplayırdı.

22 yanvar dünya tarixində dövlətlərin taleyini dəyişən siyasi qərarlar, müharibələr, texnoloji sıçrayışlar və beynəlxalq sistemin formalaşmasına təsir göstərən hadisələrlə yadda qalıb. Bu tarix müxtəlif dövrlərdə qlobal güc balansına və ictimai proseslərə birbaşa təsir göstərən dönüş nöqtələri ilə seçilir.

Bolşevik inqilabının memarı və Sovet İttifaqının ilk lideri Vladimir Lenin 54 yaşında beyin qansızmasından vəfat edib. Modern tarixin axarını dəyişən bu ölüm xəbəri bütün dünyada geniş əks-səda doğurub. 1890-cı illərin əvvəllərində hüquq karyerasından imtina edən Lenin, həyatını Marksist ideologiyanın tədqiqinə və Rusiya fəhlələri arasında inqilabi fəaliyyətin təşkilinə həsr etmişdi. 1897-ci ildə həbs edilərək Sibirə sürgün olunan lider, sonradan Qərbi Avropaya mühacirət edib. O, 1903-cü ildə Rusiya Sosial Demokrat Fəhlə Partiyasının daxilində "Bolşevik" fraksiyasını yaradaraq, peşəkar inqilabçılardan ibarət döyüşkən bir partiya formalaşdırdı. Onun əsas məqsədi çar hökumətini devirmək və yerində Marksist dövlət qurmaq idi.