BAKI, VOA, Orxan Qədirzadə
Hər il martın 21-də dünya ictimaiyyəti Beynəlxalq Daun Sindromu Gününü (World Down Syndrome Day - WDSD) qeyd edir. 2007-ci ildən təsis edilən və 2012-ci ildən etibarən Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (BMT) Baş Assambleyasının qərarı ilə rəsmi status alan bu gün, cəmiyyətdə genetik fərqliliklərə dair maarifləndirmənin artırılmasına xidmət edir.
Bu tarixin seçilməsi təsadüfi xarakter daşımır və xüsusi tibbi simvolizmə malikdir.
Daun sindromu insanın genetik quruluşunda baş verən dəyişiklik nəticəsində yaranır. Belə ki, bu sindromlu şəxslərdə 21-ci xromosom cütü normalda olduğu kimi iki deyil, üç xromosomdan ibarət olur (trizomiya). Məhz ilin 3-cü ayı (mart) və ayın 21-ci günü bu genetik vəziyyəti - 21-ci xromosomun üçlü təkrarını simvolizə edir.
Dünya Daun Sindromu Günü çərçivəsində keçirilən ən genişmiqyaslı aksiyalardan biri "Lots of Socks" (Çoxlu corablar) adlanır. Bu aksiya çərçivəsində insanlar fərqliliyi qəbul etdiklərini nümayiş etdirmək üçün rəngli və ya bir-birinə uyğun gəlməyən corablar geyinirlər.
Tədqiqatçılar qeyd edirlər ki, mikroskop altında xromosomların quruluşu vizual olaraq corab formasına bənzədiyi üçün bu geyim növü maarifləndirmə kampaniyasının əsas simvoluna çevrilib.
BMT və digər beynəlxalq təşkilatlar bu gün vasitəsilə dövlətləri Daun sindromlu şəxslərin keyfiyyətli səhiyyə xidmətlərinə çıxışını təmin etməyə, inklüziv təhsil proqramlarını genişləndirməyə və onların cəmiyyətə inteqrasiyasına dəstək olmağa çağırır. Mütəxəssislərin fikrincə, Daun sindromu xəstəlik deyil, genetik fərqlilikdir və düzgün reabilitasiya ilə bu şəxslər müstəqil həyat qurmaq potensialına malikdirlər.
Hazırda dünyada hər 700-800 yeni doğulan körpədən birində Daun sindromuna rast gəlinir.