BAKI,VOA
ABŞ-ın prezidenti Donald Trampa qarşı 2024-cü il iyulun 13-də Pensilvaniya ştatının Batler şəhərində keçirilən seçkiqabağı mitinq zamanı silahlı hücum ABŞ tarixinin ən səs-küylü siyasi hadisələrindən biri kimi yadda qaldı. Hücum nəticəsində Tramp sağ qulağından yüngül xəsarət alsa da, hadisə bir nəfər iştirakçının ölümü, iki nəfərin ağır yaralanması və ABŞ Məxfi Xidmətinin fəaliyyəti ilə bağlı ciddi suallar doğurdu.
Mitinq zamanı silahlı hücum baş verdi
Donald Tramp 2024-cü il prezident seçkiləri kampaniyası çərçivəsində Pensilvaniya ştatının Batler şəhərində tərəfdarları qarşısında çıxış edirdi.
Prezident çıxışına təxminən altı dəqiqə davam etdikdən sonra mitinq ərazisində ardıcıl atəş səsləri eşidildi. Təhlükəsizlik əməkdaşları dərhal Trampı tribunadan yerə yıxaraq mühafizə altına aldılar.
Hadisə zamanı ümumilikdə səkkiz güllə atıldığı bildirildi.
Güllələrdən biri Trampın sağ qulağının yuxarı hissəsinə dəyərək onu yüngül yaraladı.
Məxfi Xidmət əməkdaşları prezidenti təhlükəsiz əraziyə apararkən Tramp qan içində olmasına baxmayaraq yumruğunu havaya qaldıraraq tərəfdarlarına "Fight! Fight! Fight!" ("Mübarizə aparın!") sözlərini səsləndirdi.
Həmin görüntülər qısa müddətdə bütün dünyada yayıldı və ABŞ seçki kampaniyasının simvolik kadrlarından birinə çevrildi.
Bir nəfər həlak oldu, iki nəfər yaralandı
Hücum zamanı mitinq iştirakçılarından 50 yaşlı Kori Komperatore baş nahiyəsindən aldığı güllə yarası nəticəsində həyatını itirdi.
Məlumata görə, o, atəş açıldığı anda ailəsini qorumaq üçün onların qarşısına keçərək özünü sipər edib.
Hadisə nəticəsində daha iki nəfər ağır yaralanaraq xəstəxanaya çatdırıldı.
Hücum edən şəxs kim idi?
Hadisə yerində təhlükəsizlik qüvvələri tərəfindən zərərsizləşdirilən hücumçunun Pensilvaniya ştatının Bethel Park şəhərində yaşayan 20 yaşlı Tomas Metyu Kruks olduğu müəyyən edildi.
İstintaq materiallarına əsasən, Kruks hücumdan bir həftə əvvəl internetdə ABŞ Prezidenti Con Kennediyə qarşı həyata keçirilən sui-qəsdlə bağlı araşdırmalar aparmış, "Li Harvi Osvald Kennediyə hansı məsafədən atəş açmışdı?" sualını axtarmışdı.
Bundan əlavə, Batler şəhərində keçiriləcək mitinqin planı və ərazinin quruluşu ilə də maraqlandığı müəyyən olunub.
Ailə üzvləri və sinif yoldaşlarının ifadələrinə görə, Kruks sakit, ağıllı və qapalı xarakterli gənc olub, son dövrlərdə isə psixoloji problemlər yaşadığı bildirilirdi.
Bununla belə, aparılan istintaq nəticəsində onun hücumunun dəqiq motivi müəyyən edilə bilməyib.
Məxfi Xidmət ciddi tənqid olundu
Donald Trampa qarşı sui-qəsd cəhdi ABŞ Məxfi Xidmətinin fəaliyyətinə dair geniş araşdırmaların başlanmasına səbəb oldu.
Hadisədən cəmi on gün sonra qurumun direktoru istefa verdi.
Daha sonra mitinq zamanı xidmət aparan altı əməkdaş vəzifələrindən uzaqlaşdırıldı.
2026-cı il 30 iyun tarixində dərc olunan 64 səhifəlik rəsmi hesabatda təhlükəsizlik sistemində ciddi koordinasiya problemlərinin mövcud olduğu bildirildi.
Araşdırmaya görə, yerli polis şübhəli şəxs barədə radio vasitəsilə 102 dəfə məlumat ötürsə də, həmin siqnallar Məxfi Xidmət əməkdaşlarına çatmayıb.
Hesabat müəllifləri qeyd ediblər ki, əlaqələndirmədəki boşluqlar hücumçunun vaxtında müəyyən edilərək zərərsizləşdirilməsinə mane olub.
ABŞ tarixində nadir hadisələrdən biri
Donald Trampa qarşı hücum 1981-ci ildə Prezident Ronald Reyqana qarşı edilən sui-qəsddən sonra ABŞ-da fəaliyyət göstərən və ya keçmiş prezidentə qarşı qeydə alınan ilk silahlı sui-qəsd cəhdi oldu.
Hadisə ABŞ-da seçki kampaniyalarının təhlükəsizliyi, siyasi zorakılıq və dövlət rəhbərlərinin mühafizə sistemi ilə bağlı geniş ictimai müzakirələrə səbəb oldu.
Analitiklər hesab edirlər ki, Batler hadisəsi təkcə ABŞ daxili siyasətinə deyil, həm də ölkənin təhlükəsizlik sisteminin yenidən qiymətləndirilməsinə təsir göstərən mühüm dönüş nöqtələrindən biri kimi tarixə düşüb.