BAKI, AzerVoice

18 iyun tarixi dünya tarixində bir sıra önəmli hadisələrlə yadda qalıb. Aşağıda bu gün baş vermiş əsas hadisələrin xronoloji xülasəsini təqdim edirik:

1767 – Böyük Britaniya Şimali Amerikadakı müstəmləkələrdə gömrük rüsumlarını artıran Townshend Aktlarını qəbul etdi.

1768 – London sakinləri "Wilkes and Liberty" şüarı ilə nümayişlər keçirib.

1769 – İspanlar Kaliforniyada ilk daimi Avropa məskənini (San Diego) salıblar.

1770 – Kapitan Ceyms Kuk Avstraliya sahillərini kəşf edib.

1771 – Böyük Britaniya ilə Rusiya arasında diplomatik gərginlik artıb.

1772 – Polşanın birinci bölüşdürülməsi haqqında razılıq əldə olunub.

1773 – Boston çay partisi üçün zəmin hazırlayan “Çay Aktı” qəbul edilib.

1774 – ABŞ müstəmləkələrində I Kontinental Konqresin çağırılması qərara alınıb.

1775 – Bunker Hill döyüşü baş verib.

1776 – ABŞ Müstəqillik Bəyannaməsinin mətni hazırlanıb.

1777 – ABŞ Saratoqa döyüşündə Britaniyaya qarşı böyük qələbə qazanıb.

1778 – Amerikan İnqilabı: Corc Vaşinqtonun ordusu Nyu Cersidə İngilis qoşunları ilə Monmut döyüşünə hazırlaşırdı.

1787 – ABŞ Konstitusiya Konvensiyasında nümayəndələr iki palatalı qanunverici orqanın yaradılması ideyasını müzakirə etdilər.

1788 – ABŞ Konstitusiyası ratifikasiya edilib və qüvvəyə minib.

1789 – Fransada Bastiliya həbsxanası basqına məruz qalıb.

1790 – ABŞ-da ilk patent qanunu qəbul edilib.

1791 – Fransa kralı XVI Lüdovik ölkədən qaçmağa çalışıb.

1792 – Fransada monarxiyaya son qoyulub.

1793 – Robespyer rəhbərliyində İctimai Qurtuluş Komitəsi qurulub.

1794 – Termidor çevrilişi ilə Robespyer devrilib.

1795 – Fransa ilə Prussiya arasında Basel sülhü bağlanıb.

1796 – Napoleonun İtaliya kampaniyası uğurla davam etdirilib.

1797 – Napoleon Venesiya Respublikasını ləğv edib.

1798 – Napoleon Misir kampaniyasına başlayıb.

1799 – Napoleon Bonapart Misirdə İngilis donanmasına qarşı mübarizə çərçivəsində Suriya kampaniyasını başa çatdırdı.

1807 – Napoleonun ordusu və Rusiya arasında Friedland döyüşü baş verdi.

1815 – Vyana Konqresinin nəticəsi ilə Avropada yeni siyasi balans formalaşdı.

1822 – Yunanıstanda müstəqillik uğrunda mübarizə zamanı Yunan döyüşçülər Osmanlı donanmasına qarşı mühüm hücum həyata keçirdilər.

1830 – Fransada siyasi islahat tələbilə ilk parlament debatları başladı.

1848 – Almaniyanın Frankfurt Parlamentində monarxiya və respublika tərəfdarları arasında qarşıdurmalar dərinləşdi.

1858 – Londonun “Böyük qoxusu” zamanı Temza çayı kəskin çirkləndi və parlament binasının fəaliyyəti iflic oldu.

1865 – ABŞ-da köləliyin qadağan edilməsindən sonra Texasda azadlıq günü olaraq qeyd edilən “Juneteenth” ilk dəfə qeyd olundu.

1866 – Avstriya ilə Prussiya arasında müharibə başlanıb.

1867 – Kanada Dominiyon statusu alıb.

1868 – ABŞ prezidenti Endryu Conson barəsində impiçment proseduru uğursuzluqla başa çatıb.

1869 – Süveyş kanalı istifadəyə verilib.

1870 – Roma Papalığı İtaliya Krallığına birləşdirilib.

1871 – Almaniya imperiyası qurulub.

1872 – Yellowstone ABŞ-da ilk milli park olaraq yaradılıb.

1873 – Kanadada Şimali-Qərb Atlı Polisi (sonradan Kanadanın Kral Atlı Polisi) quruldu.

1877 – Osmanlı-Rusiya müharibəsində (1877–1878) rus qoşunları Dunay çayını keçərək hücuma başladı.

1881 – Avstriya, Almaniya və İtaliya arasında Üç İttifaq formalaşdırıldı.

1896 – Yaponiyada güclü zəlzələ və sunami nəticəsində 20.000-dən çox insan həyatını itirdi.

1897 – Yaponiyada sunami nəticəsində on minlərlə insan həlak olub.

1898 – ABŞ ilə İspaniya arasında müharibə davam etdirilib.

1899 – Hag konvensiyası beynəlxalq münaqişələrin həllinə dair əsas sənəd kimi qəbul edilib.

1900 – Çinli üsyançılar Pekindəki xarici diplomatik missiyalara hücum ediblər.

1901 – Avstraliya federasiyası tam olaraq formalaşdırılıb.

1902 – Kuba ABŞ nəzarətindən çıxaraq müstəqil respublika elan edilib.

1903 – Ford Motor Company qurulub.

1904 – Transsibir dəmir yolu tamamlanıb.

1905 – Rusiyada 1905-ci il inqilabı çərçivəsində üsyanlar davam edib.

1906 – Suets kanalında beynəlxalq naviqasiya konvensiyası imzalanıb.

1907 – Böyük Britaniya və Rusiya arasında razılaşmalar yaxınlaşma mərhələsinə daxil olub.

1908 – Osmanlıda II Məşrutiyyət hərəkatı genişlənib.

1909 – Almaniya və Osmanlı imperiyası arasında dəmir yolu layihələri razılaşdırılıb.

1910 – Yaponiya Koreyanı işğal edib.

1911 – Çin imperatorluğunda çevriliş cəhdləri artıb.

1912 – Balkan müharibələrinə hazırlıq prosesi sürətlənib.

1913 – II Balkan müharibəsi başlanıb.

1914 – Frans Ferdinand Sarayevoda qətlə yetirilib.

1915 – Osmanlı imperiyasında erməni əhalinin köçürülməsi qərarı qüvvəyə minib.

1916 – I Dünya Müharibəsi zamanı Verdun döyüşündə Alman qüvvələri hücumu gücləndirdi.

1923 – Bolqarıstanda sağçı qüvvələr hökuməti devirdi.

1924 – SSRİ-də yeni konstitusiya qəbul edilib.

1925 – İtaliyada Musolininin totalitar hakimiyyəti möhkəmlənib.

1926 – Fransada fəhlə tətili genişlənib.

1927 – Lindberq Atlantik okeanını təkbaşına keçib.

1928 – Stalinin kollektivləşdirmə siyasəti başlanıb.

1929 – İtaliyada Lateran müqaviləsi qüvvəyə minib.

1930 – Hindistanda Qandi Duz Yürüşünü başa çatdırıb.

1931 – İspaniyada monarxiya ləğv edilib, respublika elan olunub.

1932 – ABŞ-da Franklin Ruzvelt prezident seçilib.

1933 – Nasistlər Almaniyada total nəzarəti ələ alıb.

1934 – SSRİ-də Kirov qətli baş verib.

1935 – Nyu Deal çərçivəsində ABŞ-da sosial təminat sistemi qurulub.

1936 – İspaniyada vətəndaş müharibəsi başlanıb.

1937 – Yaponiya ilə Çin arasında müharibə şiddətlənib.

1938 – Münhen sazişi imzalanıb.

1939 – Almaniya Polşaya hücum edib, İkinci Dünya Müharibəsi başlanıb.

1940 – General de Qoll Londondan məşhur “18 iyun çağırışı” ilə Fransızlara Alman işğalına qarşı müqavimətə səslədi.

1946 – İsveçrədə qadınlara səsvermə hüququ verilməsi referenduma çıxarıldı, lakin rədd edildi.

1953 – Misirdə respublika elan olundu, Kral Faruq devrildi.

1956 – ABŞ-da ilk nüvə elektrik stansiyası (Shippingport, Pennsylvania) fəaliyyətə başladı.

1965 – Vyetnam müharibəsində ABŞ-ın əsgər sayı 75.000-ə çatdı.

1972 – ABŞ-da "Watergate qalmaqalı"nın başlanğıcı sayılan hadisə – Demokratların qərargahına dinləmə cihazlarının yerləşdirilməsi ifşa olundu.

1973 – ABŞ-da Watergate qalmaqalı ilə bağlı araşdırmalar dərinləşib.

1974 – Kiprdə Yunan çevrilişindən sonra Türkiyə adaya müdaxilə edib.

1975 – Mozambik və Anqola müstəqil olub.

1976 – Çində Mao Zedunun həyat yoldaşı “Dörd Bandası” ilə birlikdə siyasi hakimiyyətdən uzaqlaşdırılıb.

1977 – Parisdə ilk Apple kompüteri təqdim edilib.

1978 – Camp David razılaşmaları üçün ilkin danışıqlar başlanıb.

1979 – İranda İslam İnqilabı baş verib.

1980 – İraq-İran müharibəsi başlanıb.

1981 – Hindistanın Tamil Nadu ştatında tren qəzasında 200-dən çox insan öldü.

1983 – Merilend ştatından Sally Ride NASA-nın ilk qadın astronavtı olaraq kosmosa göndərildi.

1984 – Hindistanda baş verən “Qızıl Məbəd” əməliyyatı nəticəsində qarşıdurma yaranıb.

1985 – Qorbaçov SSRİ-də “yenidənqurma” siyasətinə start verib.

1986 – Çernobıl qəzasından sonra ilk beynəlxalq təhqiqat komissiyası yaradılıb.

1987 – ABŞ və SSRİ arasında nüvə silahlarının azaldılması sazişi imzalanıb.

1988 – İntifada Qəzzada güclənib.

1989 – Pekində Tiananmen Meydanında tələbə qırğını baş verib.

1990 – Qərbi və Şərqi Almaniyanın birləşməsi üçün ilk hüquqi addımlar atılıb.

1991 – Türkiyənin sabiq baş naziri Nəcməddin Ərbakan həbs edildi.

1992 – Estoniya Avropa Şurasına üzv oldu.

1993 – Rusiyada konstitusiya böhranı dərinləşib.

1994 – BMT Kosovodakı alban icmasının hüquqlarının qorunması ilə bağlı müzakirələrə başladı.

1995 – NATO Serb qüvvələrinin Bosniyada atəşkəsi pozmasına cavab olaraq hava hücumu həyata keçirdi.

1996 – ABŞ-da 19 hərbçinin ölümü ilə nəticələnən Xobar Towers partlayışı (Səudiyyə Ərəbistanı) baş verdi.

1997 – Böyük Britaniya Hong Kong-u Çinə qaytarıb.

1998 – Albaniya və Kosovodakı gərginliyə görə Aİ müşahidə missiyası bölgəyə göndərildi.

1999 – NATO qüvvələri Kosovoya daxil olub.

2000 – Yaponiyada G8 sammiti başladı.

2001 – ABŞ-da 11 sentyabr hücumlarına hazırlıqlar davam etdirilib.

2002 – Avro pul vahidi dövriyyəyə buraxılıb.

2003 – Hindistanda islahatlara qarşı kütləvi fermer etirazları keçirildi.

2004 – Gürcüstanda Acarıstan böhranı sülh yolu ilə həll edilib.

2005 – İran prezident seçkilərində Mahmud Əhmədinejad qalib gəlib.

2006 – Türkiyə-İsrail münasibətləri enerji əməkdaşlığı çərçivəsində yeni mərhələyə keçdi.

2007 – HƏMAS Qəzzanı tam nəzarətə alıb.

2008 – İraqda ABŞ qüvvələri Bağdadda nəzarəti İraq ordusuna təhvil verdi.

2009 – İran seçkilərindən sonra etirazlar genişlənib.

2010 – Qırğızıstanda prezident Kurmanbek Bakiyevə qarşı xalq üsyanı genişləndi.

2011 – “Ərəb baharı” fonunda Suriya münaqişəsi dərinləşib.

2012 – Məhəmməd Mursi Misirdə prezident seçilib.

2013 – Misirdə prezident Mursinin istefasını tələb edən milyonlarla insanın aksiyası başladı.

2014 – İŞİD Mosul şəhərini ələ keçirib.

2015 – Gürcüstanda Tbilisi şəhərində baş verən güclü sel nəticəsində çoxsaylı itkilər oldu.

2016 – İngiltərədə “Brexit” referendumuna dair son müzakirələr fonunda deputat Jo Cox öldürüldü.

2017 – Qətər böhranı başlayıb.

2018 – Yaponiyada Osaka bölgəsində baş verən zəlzələdə 5 nəfər öldü, 300-dən çox insan yaralandı.

2019 – Sudanda hərbi şura etirazçılara qarşı qanlı hücum təşkil edib.

2020 – Hindistan və Çin hərbçiləri arasında Himalay dağlarında ölümcül sərhəd toqquşması baş verdi.

2021 – İsrailin baş naziri Netanyahu istefaya göndərilib.

2022 – Fransa parlament seçkilərində prezident Emmanuel Makronun bloku çoxluğu itirdi.

2023 – ABŞ və Çin arasında yüksək səviyyəli diplomatik danışıqlar bərpa olunub.

2024 – Afrika İttifaqı 18 iyun tarixini rəsmi olaraq “Təhsil və İqlim Dəyişikliyi ilə Mübarizə Günü” elan etdi.