Redaktorun Seçimi

Bələd surəsi Quranın 90-cı surəsidir və 20 ayədən ibarətdir. Məkkə dövründə nazil olmuşdur. Surə öz adını ilk iki ayədə keçən “bələd” (şəhər) sözündən almış və bu sözlə Məkkəyə işarə edilmişdir. Surənin ilk ayələrində şəhərə, yəni Məkkəyə and içilir, sonra insanın çətin vəziyyətdə ikən dünyaya gətirilməsindən, buna görə həmin sıxıntıların öhdəsindən gəlmək üçün uca hədəflərə sahib bir şəxs olmasının əhəmiyyətindən bəhs edilir.

Texnologiyanın, xüsusilə də süni intellektin həyatımıza təsiri hər keçən gün daha da artır. Artıq bir çox peşə sahəsi dəyişir, bəzi işlər isə tamamilə yox olmaq təhlükəsi ilə üz-üzədir. Gələcəyin dünyasında insanları fərqləndirəcək əsas xüsusiyyətlər yalnız texniki bilik deyil, həm də emosional zəka, ünsiyyət bacarığı, xarakter və insani keyfiyyətlər olacaq.

Toyota 2021-ci ildə "200 Series Land Cruiser" modelini əvəzlədikdə, bütün dünya yeni "300 Series" modelini əldə etdi. ABŞ bazarı isə daha kiçik ölçülü "Land Cruiser Pradonun (bir neçə illik gecikmədən sonra) rebrendinq edilmiş versiyası ilə kifayətlənməli oldu. Amerikalı ofroud həvəskarları bu faktla barışmağa başladığı bir vaxtda, Toyota qlobal bazar üçün nəzərdə tutulan "300 Series" modelinin daha güclü versiyasını təqdim edərək sanki yaraya duz səpmiş oldu.

"Majorana 1" - "Microsoft" şirkəti tərəfindən hazırlanmış kvant hesablama prosessorudur. Cihaz ənənəvi kvant hesablama aparatları ilə müqayisədə xətalara qarşı daha yüksək dözümlülük nümayiş etdirmək məqsədilə topoloji kvant hesablamalarını aktivləşdirmək üçün topoloji ifratkeçiricilərdən (topological superconductors) istifadə edir. Bu, Microsoftun kvant hesablamalarında istifadə üçün istehsal etdiyi ilk cihazdır. Sözügedən aparat aşağı temperaturlarda ifratkeçiriciliyi qəbul edən indium-arsenid-alüminium (InAs-Al) hibrid cihazıdır. "Microsoft" cihazın sərhəd (bənd) Mayoran sıfır modlarının (Majorana zero modes) mövcudluğuna dair bəzi siqnallar göstərdiyini iddia edir. Aparat özündə səkkiz kubit yerləşdirə bilir. Əgər Mayoran sıfır modlarının varlığı təsdiqlənərsə, bu, topoloji kubitlərin və nəticədə irimiqyaslı topoloji kvant kompüterlərinin yaradılmasında potensial tətbiq sahəsi tapa bilər.

Məşhur müsəlman səyyahı İbn Battutanın xatirələrində yer alan bu tarixi epizod, orta əsrlər Şərq dünyasındakı etnik münasibətləri və siyasi intriqaları işıqlandırır. Mətndə ermənilərin Əmir Hüsəməddinə qarşı irəli sürdüyü yalan ittihamlar və bu qəsdin qarşısının son anda necə alınması təsvir olunur. Hadisələr fonunda türkmən boylarının məskunlaşdığı bərəkətli Amik ovası, eləcə də Qusayr və Sahyun kimi strateji qalaların hərbi-inzibati strukturu haqqında mühüm məlumatlar verilir. Müəllif dövrün ən qapalı icmalarından sayılan İsmayılıyyə fədayilərinin Məlik Nasir tərəfindən xüsusi tapşırıqlar üçün necə muzdlu qüvvə kimi istifadə edildiyini də ifşa edir. Nəticə etibarilə bu qeydlər, oxucuya sərkərdə Qara Sunqur kimi tarixi şəxsiyyətlərin mübarizəsini və Yaxın Şərqin orta əsrlər geosiyasi reallıqlarını anlamaq üçün mükəmməl bir sənəd təqdim edir.

Qəhvənin içki kimi istifadəsinin Yəməndə 15-ci əsrdə Sufi ziyarətgahlarında başladığı deyilir. İlk dəfə orada qəhvə giləmeyvəsi qovrulub və bu gün tanıdığımız içkiyə bənzər şəkildə dəmlənmişdir. Qəhvə ilk növbədə İslam dünyasında istehlak olunmuş və dini ayinlərlə əlaqələndirilmişdir. Müsəlmanlar müqəddəs Ramazan ayında gündüzləri oruc tutarkən gecələr oyaq qalmaq üçün qəhvədən istifadə edirdilər. Ən azı 10-cu əsrdən etibarən müalicəvi xüsusiyyətləri ilə tanınan bu içki, 15-ci əsrdə Yəmən təsəvvüfləri vasitəsilə daha da populyarlaşdı. Oradan bütün müsəlman dünyasına yayılan qəhvə, Avropaya da öz yolunu tapdı.

Trampın bu paylaşımı Çin səfərindən qayıtdıqdan dərhal sonraya təsadüf edir. Hazırda dünya Vaşinqtonun fevralın 28-də İsrail ilə birlikdə İrana qarşı başlatdığı müharibədə növbəti addımının nə olacağını maraqla gözləyir. ABŞ mediası Trampın Pekin səfəri zamanı "heç bir nəzərəçarpan irəliləyiş" əldə edə bilmədiyini yazsa da, prezident çinli həmkarı Si Cinpinin Tehranın Hörmüz boğazını yenidən açmalı olduğu fikri ilə razılaşdığını bildirib. Lakin Çin tərəfi bu məsələyə müdaxilə edəcəyinə dair hələlik heç bir rəsmi işarə verməyib.