Bakı, AzerVoice
İranın ali dini liderinin baş müşaviri Çinin Tehrandakı səfirini məlumatlandırıb ki, ABŞ-ın yeni seçilmiş prezidenti Donald Trampın gəlişi xarici siyasətə, o cümlədən İran və Çin münasibətlərinə təsir etməyəcək.
Trampın ikinci prezidentlik dövründə İranla necə davranmaq qərarına gələcəyi hələ də bəlli deyil. AzerVoice ArabAz-a istinadən xəbər verir ki, seçkidən əvvəl kampaniya mitinqində Tramp deyib ki, o, İranın “çox uğurlu ölkə” olmasını istəyir, lakin “nüvə silahına malik ola bilməz”.
Rejimin İSNA agentliyinin məlumatına görə, İran liderinin beynəlxalq məsələlər üzrə müşaviri Əli Əkbər Vilayəti Çinin Tehrandakı səfiri Çunq Peyvu ilə son regional və beynəlxalq hadisələri nəzərdən keçirib.
Agentlik İran rəsmisinə istinadən bildirib ki, Donald Trampın ABŞ prezident seçkilərində qələbəsi “İran İslam Respublikasının xarici siyasətinə, xüsusən də Çinlə münasibətlərə təsir etməyəcək”.
Vilayəti 25 illik strateji əməkdaşlıq müqaviləsi olan Pekin və Tehran arasında əlaqələrin gücləndirilməsinə və inkişaf etdirilməsinə çağırıb.
Bu, İran liderinə yaxın bir məmurun Trampın seçilməsi ilə bağlı verdiyi ilk ictimai mövqedir. Keçən həftə Xamneyi Trampın qələbəsini şərh etməkdən yayınıb.
İran ABŞ-ın yeni seçilmiş prezidentinə ilk prezidentlik dövründə İrana tətbiq etdiyi maksimum təzyiq strategiyasına qayıtmamaq barədə xəbərdarlıq edib.
Vilayəti ötən çərşənbə axşamı İran prezidenti Məsud Pezeşkianın İranın xarici işlər nazirləri və onların əvvəlki hökumətlərdəki müavinləri ilə görüşündə iştirak etmişdi.
Pezeşkian Tehran və Vaşinqton arasındakı gərgin münasibətləri “idarə etməyə” çağırıb və “dostlarla nəzakətli və düşmənlərlə sərt davranmağın” vacibliyini vurğulayıb.
Pezeşkian deyib: “İstəsək də, istəməsək də, regional və beynəlxalq arenada ABŞ-la qarşılaşmalı olacağıq. “Ona görə də bu münasibəti və qarşıdurma arenasını özümüz idarə etməyimiz daha yaxşıdır.”
Daha sonra xarici işlər naziri Abbas Əraqçi bazar günü axşam televiziyaya verdiyi müsahibədə deyib: “Düşmənlərlə uzlaşmaq olarmı? Prezident indiki düşmənləri nəzərdə tutmayıb, düşmənlər bizimlə nəzakətli davranmırlar”.
Şənbə günü Tehran Birləşmiş Millətlər Təşkilatındakı nümayəndəsi Səid İrani ilə Trampa yaxın amerikalı milyarder Elon Musk arasında Tehran və Vaşinqton arasında gərginliyin azaldılmasını müzakirə etmək üçün görüşün keçirilməsi barədə xəbərləri təkzib edib.
Trampın Ağ Evə qayıtması ABŞ-ın İrana qarşı neft sanksiyalarının sərtləşməsinə səbəb ola bilər ki, bu da qlobal tədarükün azalmasına səbəb ola bilər. Lakin bu ssenari geosiyasi risklər, o cümlədən İran neftinin ən böyük alıcısı olan Çini qəzəbləndirmək ehtimalı ilə nəticələnə bilər.
Tramp prezidentlik kampaniyasında bildirib ki, prezident Co Baydenin neft ixracına sərt sanksiyalar tətbiq etməmək siyasəti Vaşinqtonu zəiflətdi və Tehranın cəsarətini artırdış Bu Tehrana neft satmağa və pul yığmağa, nüvə səylərini genişləndirməyə və silahlı qruplar vasitəsilə təsirini dəstəkləməyə imkan verdi.
Amma İrana qarşı daha sərt mövqe sərgiləmək həm də ABŞ sanksiyalarını tanımayan və İran neftinin ən böyük alıcısı olan Çinə qarşı sərt tədbirlər görmək deməkdir.
Çin və İran əsasən Çin yuanı və vasitəçilər şəbəkəsindən istifadə edən ticarət sistemi qurmuşlar; Dollardan istifadənin qarşısını almaq və ABŞ-ın tənzimləyici orqanlarından uzaq durmaq istəyi, bu da sanksiyaların tətbiqini çətinləşdirir.
Tramp administrasiyasının İrana qarşı “maksimum təzyiq” strategiyasına qayıtması İranın xam neft ixracının gündə bir milyon barel azalmasına səbəb ola bilər.
İrandakı analitiklər və məlumatlı mənbələr Tramp dövründə Tehranla Vaşinqton arasında diplomatik münasibətləri bərpa etmədən irəliləyişin baş verə biləcəyini istisna etmirlər.
Lakin Yaxın Şərqdəki geosiyasi kontekst getdikcə qaranlıqlaşıb və 7 oktyabr 2023-cü ildə İranla müttəfiq olan HƏMAS hərəkatı ilə İsrail arasında müharibə başlayandan bəri heç bir diplomatik sıçrayışa imkan verməyib.