BAKI, VOA Orxan Qədirzadə

Napoleon Bonapartın 1799-cu ildə Misirdəki Fransa ordusunu geridə qoyaraq gizli şəkildə Parisə qayıtması onun siyasi karyerasında dönüş nöqtəsinə, Misirdəki fransız yürüşünün isə son mərhələsinə çevrildi.

Bonapart 1798-ci ildə Misirə Böyük Britaniyanın Hindistana gedən ticarət yolunu zəiflətmək və Fransanın Şərqdə mövqelərini gücləndirmək məqsədilə daxil olmuşdu. Lakin qısa müddət sonra Britaniya donanmasının Əbu Qir döyüşündə Fransa donanmasını məğlub etməsi fransız ordusunun Avropadakı təchizat xətlərindən təcrid olunmasına səbəb oldu.

Bundan sonra Qahirədə üsyan, Akka mühasirəsinin uğursuzluğu və orduda taun xəstəliyinin yayılması Bonapartın planlarını ciddi şəkildə zəiflətdi. Eyni zamanda Fransadan gələn siyasi böhran və hərbi məğlubiyyət xəbərləri onun hakimiyyət uğrunda mübarizəyə qayıtmaq qərarını sürətləndirdi.

Bonapart gediş niyyətini hətta yüksək rütbəli zabitlərindən də gizlətdi. 1799-cu il avqustun 22-də İsgəndəriyyədən hərbi gəmi ilə Fransaya yola düşərək Britaniya dəniz blokadasını keçdi. O, ordusuna ünvanladığı məktubda Fransaya qayıtmasını “vətənin ali mənafeyi” ilə əsaslandırdı.

Misirdə isə ordunun komandanlığını general Jan Batist Kleberə həvalə etdi. Kleber ağır vəziyyətdə qalan ordunu idarə etməli oldu. Sayı azalan əsgərlər, maliyyə çatışmazlığı və yerli əhali, Osmanlılar və britaniyalılarla qarşıdurma yürüşün gələcəyini daha da çətinləşdirirdi.

Bonapart Fransaya qayıtdıqdan sonra 18 Brümer çevrilişini həyata keçirərək hakimiyyətə gəldi və Birinci konsul oldu. Misirdə qalan fransız qüvvələri isə mübarizəni davam etdirsə də, Kleberin 1800-cü ildə öldürülməsindən sonra yürüş daha da zəiflədi.

Nəhayət, Fransa ordusu 1801-ci ildə Misiri tərk etdi. Beləliklə, Bonapart üçün hakimiyyətə aparan yol açıldı, Misirdə qoyub getdiyi ordu üçün isə macəra ağır nəticələrlə başa çatdı.