BAKI,VOA Analitik Təhlil Mərkəzi, Orxan Qədirzadə
Müasir Fransa siyasi arenası ciddi bir transformasiya dövrünü yaşayır. Xüsusilə daxili işlər naziri postundan "Respublikaçılar" (LR) partiyasının rəhbərliyinə keçən Bruno Rotayonun fiquru, ölkədə sağçı diskursun gələcək taleyini müəyyən edən əsas elementlərdən birinə çevrilib. Rotayo sadəcə bir siyasətçi deyil, o, Fransanın katolik-mühafizəkar kökləri ilə müasir sağçı populizm arasında körpü qurmağa çalışan biridir.
İslamla mübarizə - Siyasi miras və yeni hədəflər
Fransada daxili işlər naziri olmaq Rotayo üçün sağçı elektoratın rəğbətini qazanmaq üçün bir platforma rolunu oynadı. Ondan əvvəlki nazirlər — Kristof Kastaner və Jerald Darmanan — İslamın Fransadakı varlığına qarşı sərt ritorika formalaşdırmışdılar. Lakin Rotayo bu həddi daha da yüksəldərək, "İslamofobiya" terminini tamamilə rədd etdi və bu ifadənin "Müsəlman Qardaşlar" tərəfindən uydurulduğunu iddia etdi.
Rotayonun rəhbərliyi altında hazırlanan və Fransa Senatına təqdim edilən 100 səhifəlik hesabat, ölkədəki müsəlman icması üçün yeni məhdudiyyətlər dalğasının anonsu kimi qiymətləndirilir:
16 yaşından kiçik qızların ictimai yerlərdə hicab bağlamasının qadağan edilməsi təklifi.
Məktəb turlarını müşayiət edən valideynlərin hicab taxmasına məhdudiyyət və azyaşlıların oruc tutmasına "uşaq hüquqlarının müdafiəsi" adı altında müdaxilə.
139 məscid və 280 xeyriyyə cəmiyyətinin "siyasi İslam"la əlaqəli olduğu iddiası ilə nəzarətə götürülməsi.
Siyasi tənəzzüldən hakimiyyətə - "Titanik"in xilası?
"Respublikaçılar" partiyası Şarl de Qollun irsini daşısa da, son illərdə dərin böhran içində idi. 2022-ci il seçkilərində partiyanın cəmi 4.78% səs alması onun siyasi arenadan silinmək təhlükəsini yaratmışdı. Rotayo 2024-cü ildə partiya daxili səsvermədə 74% dəstək alaraq rəhbərliyə yüksəldi.
Onun siyasi profili La-Vandi bölgəsinin aristokratik və mühafizəkar ənənələrinə söykənir. Rotayo üçün Fransa İnqilabı "liberal və sivil" ola bilərdi, lakin o, inqilabın doğurduğu "totalitarizm"in bu gün İslamçı hərəkatlara ilham verdiyini iddia edərək mübahisəli bir tarixi paralellik qurur.
Xarici siyasət və "ikilistandartlar"
Rotayonun "neytrallıq" və "respublika dəyərləri" prinsipi xarici siyasətdə, xüsusilə Fələstin məsələsində ciddi suallar doğurur:
Rotayo bələdiyyə binalarında Fələstin bayraqlarının qaldırılmasını "siyasi tərəfkeşlik" kimi pisləyib məhkəməyə verdiyi halda, Ukrayna bayraqlarının qaldırılmasını "təcavüzə qarşı həmrəylik rəmzi" kimi qəbul edir.
"Elnet" kimi İsrailpərəst lobbi təşkilatları ilə sıx əlaqədə olan Rotayo, İsrailin hərbi əməliyyatlarını "özünümüdafiə" kimi tam dəstəkləyir. Onun Manuyel Vals kimi İsrail tərəfdarı siyasətçilərlə birgə konfranslarda iştirakı onun 2027-ci il seçkiləri öncəsi güclü maliyyə və siyasi dəstək axtarışında olduğunu göstərir.
2027-ci ilə doğru - Rotayo yoxsa Bardella?
Fransa sağçılığı hazırda iki yol ayrıcındadır: Jordan Bardellanın təmsil etdiyi populist-millətçi sağ və Bruno Rotayonun təmsil etdiyi elit-mühafizəkar sağ.
O, dövlət təcrübəsinə malikdir, Senatda güclü bazaya sahibdir və sağçı milyarderlərin (məsələn, Vinsent Bollore) dəstəyini qazana bilər.
Onun diskursu bəzən hətta Marin Le Penin partiyasından daha radikal görünsə də, xalq kütlələri arasında populyarlığı Bardella qədər yüksək deyil.
Nəticə etibarilə, Bruno Rotayonun "Şəriətlə mübarizə" və "Fransız identitetinin xilası" şüarları onu Yelisey sarayına aparan yolun əsas daşlarıdır. Lakin onun bu sərt xətti Fransanın onsuz da parçalanmış cəmiyyətində yeni gərginlik ocaqları yaradır. 2027-ci il seçkiləri Fransanın de Qoll ənənələrinə qayıdacağını, yoxsa Rotayonun təklif etdiyi "yeni mühafizəkarlıq" dövrünə qədəm qoyacağını müəyyən edəcək.