BAKI,VOA, Analitik Təhlil Mərkəzi
ABŞ Prezidenti Donald Tramp yeni müsahibəsində bildirib ki, ABŞ və İsrailin İrana qarşı apardığı müharibə yanacaq qiymətlərinin artması, işsizliyin çoxalması və yaşayış xərclərinin kəskinləşməsi fonunda daxili tənqidlərin artmasına baxmayaraq, geniş xalq dəstəyinə malikdir.
"Politico" saytına verdiyi telefon müsahibəsində Tramp müharibənin benzin qiymətlərinə və ya ABŞ-ın sursat ehtiyatına təsiri ilə bağlı narahatlıqları azaldaraq, hərbi əməliyyatların seçicilər tərəfindən dəstəkləndiyini vurğulayıb.
“İnsanlar baş verənləri sevirlər... Biz ABŞ üçün böyük bir təhlükəni aradan qaldırırıq və bunu əvvəllər heç kimin görmədiyi bir şəkildə edirik”.-deyə Tramp bildirib.
Lakin son rəy sorğuları fərqli bir mənzərə ortaya qoyur; məlumatların təhlili üzrə mütəxəssis, jurnalist Ci Elliott Morrisin topladığı məlumatlar göstərir ki, amerikalıların təxminən yarısı İrana qarşı müharibəyə qarşıdır, tərəfdarların nisbəti isə 38%-i keçmir.
Konqres müharibəni məhdudlaşdırmaqdan imtina edir
Xalq arasındakı bu parçalanmaya baxmayaraq, respublikaçıların nəzarətində olan Konqres hərbi əməliyyatları məhdudlaşdırmaq üçün addımlar atmağı rədd edib. Cessika Kobitin "Common Dreams" platformasında təqdim etdiyi təhlilə görə, bir sıra demokratlar respublikaçılarla birlikdə səs verərək, Müharibə Səlahiyyətləri Qanununu aktivləşdirmək və Konqresin razılığı olmadan zərbələrin genişləndirilməsinin qarşısını almaq məqsədi daşıyan iki qanun layihəsini rədd ediblər.
Bu şəxslər arasında demokrat senator Con Fettermann və Nümayəndələr Palatasının dörd demokrat üzvü də var.
Mülki qurbanlar və məktəbləri hədəf alan zərbələr
Tramp İran ordusunu “məhv edilmiş” kimi xarakterizə edib və əlavə edib ki, ABŞ İranın yenidən, lakin nüvə silahı olmadan qurulmasını təmin etmək üçün “xalq və sistemlə” birlikdə işləyəcək.
Buna qarşı olaraq, İran hökuməti cümə axşamına qədər zərbələr nəticəsində ölənlərin sayının 1230 nəfərə çatdığını, onlardan təxminən 175 nəfərinin qızlar üçün ibtidai məktəbi hədəf alan ikiqat hava hücumu zamanı həlak olduğunu açıqlayıb.
İsrail hücuma görə məsuliyyəti təkzib edib, ABŞ rəsmiləri isə məsələni araşdırdıqlarını bildiriblər. Lakin "New York Times" qəzetinin dərc etdiyi təhlil, əksəriyyəti uşaq olan bu insanların ölümünə səbəb olan zərbəni həyata keçirmə ehtimalı ən yüksək olan tərəfin ABŞ olduğu qənaətinə gəlib. "Reuters" agentliyi də xəbər verir ki, amerikalı müstəntiqlər bombardmanın arxasında ABŞ qüvvələrinin dayandığına inanırlar.
Sonrakı məlumatlara görə, ABŞ-İsrail bombardman kampaniyası zamanı Tehranın cənub-qərbində daha iki oğlan məktəbinə ziyan dəyib, lakin ölüm və ya yaralanma faktı qeydə alınmayıb.
Kuba, Venesuela və Ukrayna haqqında maraqlı bəyanatlar
Eyni müsahibə zamanı Tramp Kubanın da “yıxılacağını” və onun “müqavilə bağlamaq istədiyini” deyib. O, həmçinin Venesueladakı vəziyyətə və Rusiya işğalı ilə mübarizəni davam etdirən Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski ilə olan ixtilafına toxunub.
Bundan əlavə, Tramp süni intellekt şirkəti "Anthropic" ilə olan mübahisəsindən danışıb. Şirkət öz texnologiyalarının avtonom döyüş robotlarının hazırlanmasında və ya amerikalıların kütləvi müşahidə sistemlərində istifadə olunmasını qadağan edən siyasətlərini dəyişdirməkdən imtina edib.
Yanacaq qiymətlərinin artması və iş yerlərinin azalması
Eyni zamanda, amerikalılar müharibənin iqtisadi fəsadlarını hiss etməyə başlayıblar. "Business Insider" saytı xəbər verir ki, ABŞ-da bir qallon benzinin orta qiyməti bir həftə ərzində 11.4% artaraq 3.32 dollara çatıb ki, bu da 2024-cü ilin avqust ayından bəri ən yüksək səviyyədir.
ABŞ Əmək Statistikası Bürosu isə ötən ay ABŞ iqtisadiyyatının 92 min iş yeri itirdiyini açıqlayıb. İqtisadçı Aleks Cakiz hesab edir ki, Trampın iqtisadi siyasəti “əmək bazarını mənfi zonaya itələyib” və xəbərdarlıq edib ki, gömrük rüsumları və neft qiymətlərinin artması iqtisadiyyatı staqflyasiya (inflyasiya ilə müşayiət olunan durğunluq) vəziyyətinə sala bilər.
Amerikalılar pensiya yığımlarını geri çəkirlər
Bununla əlaqədar olaraq, "Wall Street Journal" qəzeti qeyd edib ki, rekord sayda amerikalı işçi, çox vaxt evlərindən qovulmamaq və ya tibbi xərcləri ödəmək üçün pensiya yığımlarını geri çəkməyə başlayıb. Ekspertlər hesab edirlər ki, "Medicaid" proqramının maliyyələşdirilməsinin azaldılması və "Əlçatan Baxım Qanunu" (Obamacare) ilə bağlı tibbi sığorta subsidiyalarının uzadılmaması böhranı daha da kəskinləşdirə bilər.
İqtisadçı tədqiqatçı Ancela Hanks bildirib ki, Trampın ikinci prezidentlik dövründə ABŞ iqtisadiyyatı aydın yavaşlama əlamətləri göstərməyə başlayıb. O, ötən ay səhiyyə, uşaq baxımı və istehsalat kimi əsas sektorlarda iş yerlərinin itirildiyini qeyd edib. O, həmçinin əlavə edib ki, Konqresdəki respublikaçılar və Prezident Tramp “amerikalılar üçün qiymətlərin artmasına səbəb olan lazımsız bir müharibəyə gündə bir milyard dollar xərcləməyə fokuslanıblar”.