BAKI,AzerVoice Analitik Təhlil Mərkəzi

İsrailin işğalçı hökumətinin başçısı Benyamin Netanyahu Nyu-Yorka ayaq basmadan belə ABŞ-ın iki yüksək vəzifəli rəsmisi arasında açıq qarşıdurma yarandı. Hər iki rəsmisinin eyni Demokrat Partiyasına mənsub olmasına baxmayaraq, mübahisənin əsasında İsrail işğal rejiminin siyasətlərinə verilən dəstək, susqunluq və ya ona qarşı çıxış məsələsi dayanırdı. Nyu-York şəhərinin yeni seçilmiş gənc meri Zahran Məmdani bəyan etdi ki, Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin çıxardığı həbs orderinə əsasən Netanyahu şəhərə gələrsə, onun tutulması barədə göstəriş verəcək. Lakin ştatın qubernatoru Keti Hoçul açıqladı ki, merin səlahiyyətləri buna imkan vermir, çünki Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin ABŞ ərazisində hüquqi yurisdiksiyası yoxdur.

Şübhəsiz ki, Netanyahunun həbsi məsələsi həm hüquqi, həm texniki baxımdan son dərəcə mürəkkəbdir. Amma bu mövzunun mahiyyəti başlanğıcdan siyasi və etik xarakter daşıyırdı və müxtəlif ölkələrdəki hüquqi prosedurlar, Məhkəmənin təsis sənədlərinə edilən müxtəlif şərhlər və ya həmin sənədlərin açıq şəkildə pozulması bu gerçəyi dəyişmir. Dünyanın bir çox böyük dövlətləri Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin Statutunu imzalasalar da, onun qərarlarını yerinə yetirməmək üçün saysız bəhanələr irəli sürüblər.

ABŞ qanunvericiliyi federal dövlət orqanlarına Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsi ilə əməkdaşlığı qadağan edir. Bundan başqa, Məmdani ilə Hoçul arasında yaranmış ziddiyyət, onların İsrail siyasətinə münasibətdə köklü fərqlərini açıq şəkildə göstərir.

Məmdani İsrail işğal rejiminin siyasətini, xüsusilə Qəzzada aparılan soyqırımı açıq şəkildə pisləyir. Hoçul isə işğalçı rejimi bütün cəbhələrdə müdafiə edir, yalnız Qəzza soyqırımını və işğalçılıq siyasətlərini deyil, İsrail iqtisadiyyatına, xüsusilə hərbi sənayesinə qarşı mümkün boykot təşəbbüslərini də rədd edir.

Netanyahunun həbs orderinin icrası ilə bağlı başqa bir mühüm detal odur ki, Netanyahu yaxşı anlayır ki, ABŞ və Avropadakı İsrail tərəfdarlarının əksəriyyəti Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin qərarlarını ya bloklayır, ya da görməzdən gəlir.
Bu səbəbdən Netanyahu ona qarşı irəli sürülən hüquqi arqumentləri ciddiyə almır, bəzən onlarla açıq şəkildə məsxərə edir. O, hələ bu ilin aprelində Macarıstana səfəri zamanı həbs orderi ilə bağlı tələbləri tamamilə görməzdən gəlmişdi.

Əslində isə beynəlxalq hüquqa qarşı bu laqeydlik yalnız Netanyahunun şəxsi davranışı deyil, bu İsrail rejiminin BMT qərarlarına qarşı illərdir davam edən sistemli hörmətsizliyinin bir hissəsidir. İsrail uzun illərdir beynəlxalq hüquqdan yayınmaqda misilsiz səviyyədə immunitet qazanıb. Nyu-York ştatının qubernatoru Hoçulun mövqeyi də bu immunitetin Qərb siyasi sisteminin ən yüksək səviyyələrinə qədər necə nüfuz etdiyini göstərir.