BAKI,VOA Orxan Qədirzadə

Misirin Giza yaylasında Böyük Sfinksin altında və ya yaxınlığında ikinci bir Sfinksin mövcud olması ilə bağlı iddialar yenidən gündəmə gəlib. Lakin misirşünaslar və geofizika mütəxəssisləri bildirirlər ki, hazırda bu fərziyyəni təsdiqləyən heç bir arxeoloji qazıntı, maddi sübut və ya elmi cəhətdən təsdiqlənmiş tədqiqat mövcud deyil.

Müzakirələr italiyalı radar mütəxəssisi Filippo Biondinin peyk radar görüntüləri və mühəndislik analizləri əsasında Giza yaylasının altında "ikinci Sfinks" və hətta iri yeraltı kompleksin ola biləcəyi barədə irəli sürdüyü iddialardan sonra yenidən alovlanıb.

Radar görüntüləri "ikinci Sfinks" ehtimalını gündəmə gətirib

Biondi iddia edir ki, peyk əsaslı sintetik aperturalı radar (SAR) texnologiyası vasitəsilə aparılan müşahidələr zamanı Böyük Sfinkslə həndəsi uyğunluq təşkil edən, bərkimiş qum təpəsinin altında naməlum quruluşlar aşkarlanıb.

Onun sözlərinə görə, radar məlumatlarında şaquli şaxtalara, üfüqi keçidlərə və tunellərə bənzəyən strukturlar görünür. Tədqiqatçı hesab edir ki, bu strukturlar mövcud Sfinksin altındakı geoloji xüsusiyyətlərlə oxşarlıq təşkil edir və həmin təpənin altında ikinci Sfinksin gizlənməsi ehtimalı yüksəkdir.

Biondi fərziyyəsinin doğruluğuna təxminən 80 faiz əmin olduğunu bildirsə də, araşdırmaların davam etdiyini qeyd edib.

Misir alimləri: Sübut olmadan bunu kəşf adlandırmaq olmaz

Misirin Turizm və Qədim Əsərlər Nazirliyinin tarixəqədərki dövr abidələri idarəsinin rəhbəri Xalid Səd bildirib ki, Giza yaylası çox geniş arxeoloji ərazidir və onun yalnız kiçik hissəsi indiyədək tədqiq olunub.

Onun sözlərinə görə, gələcəkdə yeni arxeoloji tapıntıların aşkarlanması mümkündür. Lakin bu fakt ikinci Sfinksin mövcudluğu barədə qəti nəticə çıxarmağa əsas vermir.

Xalid Səd vurğulayıb ki, radar məlumatları yalnız potensial qazıntı sahələrinin müəyyən edilməsində köməkçi vasitə ola bilər. Onlar heykəlin üz cizgilərini, memarlıq xüsusiyyətlərini və ya insan əli ilə yonulmuş abidəni birbaşa göstərə bilmir.

Mütəxəssislər geoloji izahla kifayətlənirlər

Misirşünas Əhməd Amir də iddiaların elmi əsaslarının zəif olduğunu bildirib.

Onun sözlərinə görə, Giza yaylasındakı əhəngdaşı təbəqələri minilliklər ərzində külək və eroziya nəticəsində müxtəlif formalar alıb. Bu səbəbdən bəzi qayalıqlar uzaqdan baxıldıqda insan tərəfindən hazırlanmış abidələrə bənzəyə bilər.

Mütəxəssislər hesab edirlər ki, yalnız forma oxşarlığı hər hansı qaya kütləsini arxeoloji abidə kimi təqdim etmək üçün kifayət etmir.

"Yuxu lövhəsi" də sübut hesab edilmir

Biondi fərziyyəsini dəstəkləmək üçün firon IV Tutmos dövrünə aid məşhur "Yuxu lövhəsi"nə də istinad edir.

Bəzi alternativ şərhlərə görə, lövhə üzərində iki Sfinks təsvir olunub və bu, "itirilmiş əkiz Sfinks"in mövcudluğuna işarə ola bilər.

Lakin Misir alimləri bu fikirlə razılaşmırlar.

Onların sözlərinə görə, qədim Misir sənətində simmetriya və ikili təsvir dini-fəlsəfi simvolizm daşıyırdı. Buna görə də eyni fiqurun iki dəfə təsvir olunması real həyatda iki ayrı abidənin mövcudluğu anlamına gəlmir.

Tədqiqatçılar arasında da fikir ayrılığı yaranıb

Diqqət çəkən məqamlardan biri odur ki, Biondinin əvvəllər birlikdə çalışdığı italiyalı tədqiqatçı Armando May da bu fərziyyəni dəstəkləmir.

May bildirib ki, irəli sürülən həndəsi modellər təsadüfi seçilmiş nöqtələr üzərində qurulub və Giza kompleksinin məlum memarlıq planı ilə uyğun gəlmir.

Onun fikrincə, ikinci Sfinks mövcud olsaydı, o, Xafra piramidası və mərasim yolları ilə tam simmetrik yerləşməli idi.

Rəsmi qazıntı aparılmayıb

Məqalədə vurğulanır ki, Misir hakimiyyəti indiyədək bu iddialarla bağlı heç bir qazıntıya icazə verməyib və belə bir arxeoloji kəşfi təsdiqləməyib.

Bundan əlavə, "Newsweek" jurnalının mart ayında dərc etdiyi fakt-yoxlama materialında da Gizada ikinci Sfinksin mövcudluğunu təsdiqləyən etibarlı sübutun olmadığı bildirilib və sosial şəbəkələrdə yayılan məlumatlar elmi əsasdan məhrum hesab edilib.

Misirin sabiq Qədim Əsərlər naziri Zahi Həvvas da oxşar iddiaları qətiyyətlə rədd edərək bildirib ki, Giza yaylasında onilliklər ərzində aparılan genişmiqyaslı arxeoloji tədqiqatlar zamanı ikinci Sfinksə və ya nəhəng yeraltı kompleksə dair heç bir iz aşkarlanmayıb.

Fərziyyə hələ də sübuta yetirilməyib

Mütəxəssislərin ümumi qənaətinə görə, radar məlumatlarının şərhi, qədim təsvirlərin simvolik izahı və həndəsi uyğunluqlar ikinci Sfinksin mövcudluğunu sübut etmir.

Bu səbəbdən Giza yaylasında "gizli Sfinks"in olması barədə iddialar hazırda yalnız elmi cəhətdən təsdiqlənməmiş fərziyyə kimi qiymətləndirilir. Onun həqiqiliyini müəyyən etmək üçün isə yalnız rəsmi arxeoloji qazıntılar və birbaşa maddi sübutlar əsas hesab olunur.