#Sudanda humanitar böhran

Avropa İttifaqı (Aİ) Sudanın Darfur əyalətinə həyati əhəmiyyət daşıyan humanitar yardımın çatdırılması məqsədilə təcili hava körpüsü əməliyyatına start verdiyini açıqlayıb. Aİ Komissiyasının yaydığı yazılı bəyanata görə, yardım çərçivəsində ümumilikdə 8 uçuşun həyata keçirilməsi planlaşdırılır. İlk uçuş ötən cümə günü, 12 dekabr tarixində reallaşdırılıb və Aİ-nin humanitar yardım ehtiyatlarından, eləcə də tərəfdaş təşkilatlardan təmin edilən təxminən 100 ton yardım bölgəyə çatdırılıb.

Birləşmiş Millətlər Təşkilatı (BMT), Sudanın Kurdofan bölgəsində zorakılığın və mülki əhaliyə yönəlik təhlükənin artdığını bildirərək, Cənubi Kurdofan əyalətinin Kadugli şəhərində aclıq şəraitinin qeydə alındığını və bunun digər bölgələrə yayılma riski olduğunu xəbərdar edib. Bu barədə BMT Baş katibinin sözçüsü Stefan Düjarrik gündəlik mətbuat konfransında çıxış edərkən bildirib.

Sudanın Əl-Faşir şəhərində baş verən zorakılıqlar nəticəsində minlərlə insan evlərini tərk edərkən, yüzlərlə uşaq ailəsiz şəkildə qaçqın düşərgələrinə çatıb. Rəsmi məlumatlara görə, hər gün daha çox uşaq valideynlərindən ayrı düşərək düşərgələrə gəlir. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının məlumatına görə, oktyabrın sonlarından etibarən Sürətli Dəstək Qüvvələri (RSF) qüvvələrinin Əl-Faşirdə Sudanın ordusundan geri alması nəticəsində Qərbi Darfurda 100 mindən çox insan evlərini tərk edib.

Birləşmiş Millətlər Təşkilatı (BMT) Sudanda ordu ilə Sürətli Dəstək Qüvvələri (RSF) arasında üç ilə yaxın davam edən gərgin vəziyyət nəticəsində 21,2 milyon insanın qida təminatı baxımından çətinliklərlə üzləşdiyini açıqlayıb. BMT bildirib ki, xüsusilə iki bölgədə ciddi qida çatışmazlığı müşahidə olunub. Ancaq vəziyyətin nisbətən sabit olduğu bölgələrdə Dünya Qida Proqramı (WFP) yardımları genişləndirilib və insanların ehtiyacları müəyyən qədər ödənilib.

Sudan ordusu ilə Sürətli Dəstək Qüvvələri (RSF) arasında davam edən münaqişə artıq yalnız döyüş meydanlarında və dağıdılmış şəhərlərdə deyil, həm də beynəlxalq məhkəmələrdə davam edir. Hər iki tərəf 2023-cü ilin aprelində başlayan müharibədən bəri törədilən cinayət və insan hüquqları pozuntularına görə bir-birini ittiham edir. Bu dönüşüm – silahlı qarşıdurmadan hüquqi və diplomatik müstəviyə keçid – münaqişənin hərbi aspektləri ilə yanaşı, hüquqi və siyasi mübarizənin də sərtləşdiyini göstərir və gələcək güc balansını müəyyən edə bilər.

Türkiyə bölgədə baş verən prosesləri diqqətlə izləyir, mümkün dəstək variantları dəyərləndirilir. Bu barədə Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan Sudandakı hazırkı vəziyyəti şərh edərkən deyib. Ekspertlərə görə, Türkiyə ilkin mərhələdə neytral diplomatiya yürüdüb, humanitar kanalları açıq saxlayıb və səfirliyin fəaliyyətini Port Sudanda davam etdirib. Həmçinin son dövrdə Ankaranın siyasi mövqeyinin Sudan ordusuna daha yaxın olduğu qeyd olunur.

Sudanın Humanitar Yardım Komissiyasının Komissarı Selva Adem bildirib ki, Türkiyə heç bir şəxsi maraq daşımır, yalnız Sudandakı qardaşlarına humanitar yardım göstərdiyini bilirlər. Selva Adem, Sürətli Dəstək Qüvvələrinin (RSF) hücumları və toqquşmalar səbəbilə Şimali Darfur və Şimali Kordofan bölgələrindən əl-Dəbbe və əl-Ubeyd şəhərlərinə sığınan on minlərlə insanın təcili yardıma ehtiyacı olduğunu qeyd edib.

Sudanda bir ildən artıq davam edən müharibə milyonlarla insanın həyatını dağıdıb. Dünya susur, xəbərlər unudulur, amma Sudan yanmağa davam edir. Ölkə “səssiz fəlakət zonasına” çevrilib - uşaqlar aclıqdan ölür, analar körpələrinə süd tapmır, xəstəxanalar dərmansızdır. Bu acı reallığa biganə qalmayan Al Baraka Azerbaijan könüllüləri 760 nömrəli təcili humanitar yardım layihəsinə başlayıblar. Məqsəd Allahın izni ilə bölgəyə qida, dərman və süd məhsulları çatdırmaq, həyatla ölüm arasındakı körpünü qoparmaq deyil, möhkəmləndirməkdir.