Son iyirmi ildə kosmos artıq yalnız elmi araşdırmaların və ya böyük dövlətlər arasındakı geosiyasi rəqabətin məkanı deyil. Bu sahə sürətlə dünyanın ən gəlirli iqtisadi istiqamətlərindən birinə çevrilərək investorların, texnologiya şirkətlərinin və maliyyə fondlarının diqqət mərkəzinə düşüb. Mütəxəssislərin hesablamalarına görə, yaxın onilliklərdə kosmos iqtisadiyyatının dəyəri trilyonlarla dollara çata bilər.

Qara dəliklər kainatımızın quruluşu haqqında ən maraqlı və müəmmalı obyektlərdir. Bu gün dünya alimləri tərəfindən fəal şəkildə öyrənilməsinə baxmayaraq, bəzi nüfuzlu ekspertlər hələ də qara dəliklərin varlığını elmi bir fərziyyə hesab edirlər. Bununla belə, müasir astronomiya bu "görünməz nəhənglər" haqqında heyrətamiz məlumatlara malikdir.

12 aprel 1961-ci ildə sovet kosmonavtı Yuri Alekseyeviç Qaqarin "Vostok 1" gəmisi ilə kosmosa səyahət edən ilk insan oldu.

Azərkosmosun təşkilatçılığı ilə artıq dördüncü ildir ki, oktyabrın 4-10-da Azərbaycanda Ümumdünya Kosmos Həftəsi (World Space Week) keçiriləcək.

Amerika Birləşmiş Ştatlarının Kosmik Agentliyi NASA tərəfindən dəstəklənən yeni bir araşdırma, kosmosa göndərilən insan qan hüceyrələrinin bioloji qocalmanı sürətləndirən dəyişikliklərə məruz qaldığını ortaya çıxarıb. Alimlər vurğulayıb ki, hüceyrələr Yerə qaytarıldıqda daha sağlam mühitdə müəyyən dərəcədə bərpa olunsa da, bütün zədələr tamamilə aradan qalxmayıb. Bu isə uzunmüddətli kosmik missiyalarda kosmonavtların sağlamlığının qorunması üçün yeni tədbirlərin görülməsini zəruri edir.

7 sentyabr gecəsi Günəşdə gücü üzrə sonuncudan əvvəlki sinifə aid partlayış qeydə alınıb. Bu barədə Rusiya Tətbiqi Geofizika İnstitutu məlumat yayıb. Qeyd olunub ki, Bakı vaxtı ilə saat 02:15-də Günəşin 4207-ci ləkə qrupunda (N28W16) rentgen diapazonunda M1.2 sinifli, 10 dəqiqə davam edən partlayış müşahidə edilib.

Tədqiqatçılar qeyd edirlər ki, Günəş sisteminin ilk 100 milyon ilində Mars və Yer kimi daxili planetlər intensiv meteorit bombardmanına məruz qalıb. Bu toqquşmalar Marsın gənc qabığını parçalayaraq nəhəng maqma okeanlarının əmələ gəlməsinə səbəb olub. Soyuduqdan sonra bu okeanlar kristallaşaraq müxtəlif tərkibli qaya parçalarını mantiyada “sıxışdırıb”. Yerdə tektonik plitələrin hərəkəti bu cür qədim strukturları məhv etsə də, Marsın sabit, tək qabığı bu izləri “zaman kapsulu” kimi qoruyub saxlayıb.

Günəşdə yüksək gücə malik alışma qeydə alınıb. Bakı vaxtı ilə saat 18:16-da rentgen diapazonunda M1.1 sinfinə aid, 11 dəqiqə davam edən alışma baş verib. Rusiya Elmlər Akademiyasının Kosmik Tədqiqatlar İnstitutunun Günəş Astronomiyası laboratoriyası və Sibir bölməsinin Günəş Yer Fizikası İnstitutu həmin gün üçün alışma aktivliyinin artacağını, iri protuberansların qopması və Yerə təsir göstərə biləcək daha güclü alışmaların formalaşa biləcəyini proqnozlaşdırmışdı.

Texas ştatındakı Starbase bazasından həyata keçirilməsi planlaşdırılan buraxılış havaya qalxmadan yarım saat əvvəl dayandırılıb. Şirkət qərarın yer sistemlərində aşkarlanan texniki problemə görə qəbul edildiyini açıqlayıb. Yanacaq yüklənməsi zamanı yaranan nasazlıq geri sayımın dayandırılmasına səbəb olub. “Bugünkü uçuş ləğv edildi. Yer sistemlərindəki nasazlıqların aradan qaldırılması üçün əlavə vaxta ehtiyac var.” - deyə SpaceX-in bəyanatında bildirilib. Xatırladaq ki, Starship proqramı son aylarda ardıcıl uğursuz sınaqlarla gündəmdədir. İyun ayında sınaq stendində partlayış qeydə alınmış, mayda isə 9-cu uçuş zamanı orbitə çatmasına baxmayaraq raket daşıdığı 8 Starlink peykini yerləşdirə bilməmişdi. Həmin vaxt yanacaq sızması səbəbindən yüksəklik problemi yaranmış və uçuşdan 30 dəqiqə sonra raketlə əlaqə kəsilmişdi. Səkkizinci sınaq uçuşu isə mühərrik nasazlığına görə starta bir dəqiqə qalmış dayandırılmışdı.

Yaponiyanın Kioto Universitetinin alimləri Beynəlxalq Kosmik Stansiyada (BKS) altı ay ərzində dondurulmuş siçan hüceyrələrindən sağlam balaların dünyaya gəlməsinə nail olublar. Araşdırma kosmosda sağlam nəsil yaratmağın mümkün ola biləcəyini göstərir. Tədqiqatda siçanların reproduktiv kök hüceyrələri dondurularaq BKS-ə göndərilib və altı ay dondurucuda saxlanılıb. Yerə qaytarıldıqdan sonra hüceyrələr normal inkişaf göstərib və cütləşmədən sonra sağlam balalar dünyaya gəlib. Alimlər siçanların genetik normalığını təsdiqləyiblər.

Bu gün günorta saatlarında Günəşdə gücü yüksək sinfə yaxın partlayış qeydə alınıb. Məlumata əsasən, hazırda Yerətrafı kosmik məkana azenerjili proton axınları daxil olub, lakin onların göstəriciləri normal fon səviyyəsini aşmayıb.

Tədqiqatın nəticələrinə görə, suyun əmələ gəlməsi üçün şərait kainatın yaranmasından cəmi 100 milyon il sonra mövcud olub. Böyük Partlayışdan sonra hidrogen, helium və litiumun birləşməsi ilk ulduzları meydana gətirmiş, bu ulduzların partlayışı isə oksigen kimi ağır elementləri kainata yaymışdır. Simulyasiyalar göstərir ki, fövqəlnova partlayışlarının ilk saniyələrində temperatur və təzyiq ulduz qazlarının oksigenə çevrilməsi üçün kifayət qədər yüksək olub, nəticədə ayrılan qazlar soyuyaraq su molekullarının əmələ gəlməsinə şərait yaradıb. Tədqiqatçılar qeyd edirlər ki, fövqəlnova partlayışlarının qalıqları sıx metal diskləri əmələ gətirərək yeni ulduzlar və qayalı planetlərin meydana gəlməsinə imkan yarada bilər. Eyni zamanda, bir bölgədə bir neçə belə partlayışın baş verməsi suyun əmələ gəlməsi və kondensasiyasını artırır.