BAKI,VOA, Nailə Babazadə

12 aprel 1961-ci ildə sovet kosmonavtı Yuri Alekseyeviç Qaqarin "Vostok 1" gəmisi ilə kosmosa səyahət edən ilk insan oldu. Uçuş zamanı 27 yaşlı sınaq pilotu həm də planetin ətrafında dövr edən ilk şəxs kimi tarixə düşdü; onun kosmik kapsulu bu missiyanı 89 dəqiqəyə tamamladı. Maksimum 187 mil hündürlükdə uçan "Vostok 1" tamamilə avtomatik idarəetmə sistemi ilə idarə olunurdu. Qaqarinin kosmosda keçirdiyi bir saat 48 dəqiqə ərzində qeydə alınan yeganə sözü bu idi: “Uçuş normal davam edir; özümü yaxşı hiss edirəm”.

Bu tarixi uğurdan sonra Qaqarin dünya şöhrətli məşhura çevrildi. O, "Lenin" ordeni və "Sovet İttifaqı Qəhrəmanı" adı ilə təltif edildi. Sovet proqramının bu qələbəsi 1961-ci ilin mayına ilk uçuşunu planlaşdıran ABŞ üçün ağır zərbə oldu. ABŞ yalnız 1962-ci ilin fevralında Con Qlennin uçuşu ilə Yer ətrafında dövr edə bildi, lakin həmin vaxt SSRİ artıq German Titovun 25 saatlıq uçuşu ilə yeni bir rekorda imza atmışdı.

Sovet təbliğatı bu uğuru kommunizmin kapitalizm üzərində üstünlüyü kimi təqdim etsə də, əsl uğur bir nəfərin – baş konstruktor Sergey Pavloviç Korolyovun dühası idi. Keçmişdə xəyanət və təxribatda ittiham olunaraq həbs düşərgəsinə məhkum edilən Korolyov, sonradan alman raket texnologiyasını sovet mühəndisliyi ilə birləşdirərək ilk süni peyki və qitələrarası ballistik raketi yaratdı. 1966-cı ildə ölümünə qədər şəxsiyyəti gizli saxlanılan bu dahi mühəndis, kosmosda bir çox "ilk"lərin (ilk qadın, ilk kosmik gəzinti, Ay və Veneraya ilk uçuşlar) memarı oldu. Qaqarin isə 1968-ci ildə sınaq uçuşu zamanı faciəvi şəkildə həlak oldu.