#enerji bazarı

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İrana qarşı son zərbələrin neft qiymətlərinə təsirindən danışıb. O bildirib ki, ABŞ İrana hər dəfə zərbə endirdikdə neftin qiyməti adətən bir qədər artır. Trampın sözlərinə görə, bu artım təxminən iki dollar səviyyəsində ola bilər. ABŞ Prezidenti Vaşinqton və Tehran arasında yenidən gərginliyin artmasının enerji bazarına təsir göstərə biləcəyini qəbul edib. Bununla belə, o, qiymət artımının məhdud qalacağını vurğulayıb. Tramp ciddi bahalaşma gözləmədiyini bildirib. Onun açıqlaması bölgədə hərbi gərginliyin enerji bazarlarına mümkün təsirinin müzakirə edildiyi bir vaxtda səsləndirilib.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İrana qarşı son hərbi əməliyyatların neft bazarına təsirinə münasibət bildirib. Onun sözlərinə görə, belə hadisələr zamanı neftin qiyməti adətən cüzi artır. Tramp son hücumlardan sonra qiymətin təxminən iki dollar yüksələ biləcəyini deyib. O hesab edir ki, ABŞ ilə İran arasında yenidən başlayan gərginlik enerji bazarında ciddi bahalaşma yaratmayacaq. ABŞ Prezidenti qiymət artımının məhdud səviyyədə qalacağını vurğulayıb. Bu açıqlama qlobal enerji bazarlarında baş verən proseslərin diqqətlə izlənildiyi bir dövrdə səsləndirilib. Analitiklər isə bölgədəki vəziyyətin gələcək inkişafının neft bazarına təsir göstərə biləcəyini istisna etmirlər.

Hindistan Yaxın Şərqdən maye təbii qaz tədarükünün bərpasından sonra məhdudiyyətləri ləğv edib. Hindistan hökumətinin bildirişinə görə, mart ayında fövqəladə tədbirlər tətbiq olunmuşdu. Qaz çatışmazlığı səbəbindən qeyri-prioritet sahələrin istifadəsi məhdudlaşdırılmışdı. Bu vəziyyət Hörmüz boğazı üzərindən daşımaların dayanması ilə bağlı idi. Tədarükün bərpası ilə enerji bazarında sabitlik yaranıb. Məhdudiyyətlərin artıq ləğv edildiyi açıqlanıb. Enerji sektorunda vəziyyət normallaşır.

Hörmüz boğazında ticarət gəmilərinin hərəkəti tədricən artsa da, risklər qalmaqdadır. Təhlilçi Aleks Əlfirraz Şirs bildirib ki, bu artım dünya iqtisadiyyatı üçün müsbət siqnaldır. Bununla belə, onun sözlərinə görə, ABŞ ilə İran arasında aparılan danışıqlar hələ yekun nəticə verməyib. Hörmüz boğazının gələcək statusu ilə bağlı qeyri-müəyyənlik davam edir. Təhlilçi hesab edir ki, danışıqlar uğursuz olarsa, İran bu boğazdan təzyiq vasitəsi kimi istifadə edə bilər. O, bölgədə sabitliyin yalnız uzunmüddətli razılaşma ilə mümkün olacağını bildirib. Hörmüz boğazı dünya enerji və ticarət marşrutlarının əsas nöqtələrindən biri olaraq qalır.

ABŞ ilə İran arasında davam edən sülh səyləri neft bazarında qiymətlərin sabit qalmasına səbəb olub. Brent markalı neft həftə ərzində 0,3 faiz ucuzlaşıb. Cümə günü qiymət bir barel üçün 71,76 ABŞ dolları səviyyəsində qeydə alınıb. Bazar iştirakçıları danışıqların müsbət nəticələnəcəyinə ümid edirlər. Bu həftə neft qiymətləri ABŞ və İsrailin İrana qarşı müharibəsinin başlanmasından bəri ən aşağı səviyyələrdən birinə enib. Analitiklər bazarın siyasi proseslərə həssaslığının davam etdiyini bildirirlər. Danışıqların gedişi qiymətlərə təsir göstərən əsas amillərdən biri olaraq qalır.

Təhlilçilərin fikrincə, İran müharibədən sonra Hörmüz boğazında mövqeyini daha da gücləndirib. London Kral Kollecinin müəllimi Rob Qayst Pinfold bildirib ki, diplomatik razılaşma Tehranın boğaz üzərində nəzarətini zəiflətməyib. Onun sözlərinə görə, müharibədən əvvəl hər gün boğazdan təxminən 125 gəmi keçirdisə, hazırda bu rəqəm daha aşağıdır. Fars körfəzi ölkələri alternativ ticarət marşrutlarının inkişafını sürətləndirirlər. Buna baxmayaraq, İranın bölgədə təsir imkanlarını artırdığı bildirilir. Təhlilçi hesab edir ki, gəmiçilik şirkətləri yeni vəziyyətə uyğun fəaliyyət göstərməyə məcburdurlar. Hörmüz boğazı qlobal enerji daşımalarının əsas keçid məntəqələrindən biri olaraq qalır.

ABŞ və İran arasında Hörmüz boğazında baş verən qarşılıqlı hücumlar neft qiymətlərinin yüksəlməsinə səbəb olub. Brent markalı neft 72,03 dollara, WTI nefti isə 69,67 dollara çatıb. Analitiklər bazarda risklərin hələ də yüksək olduğunu bildirir, lakin iştirakçılar tədarükün bərpasının qlobal enerji balansına təsirini diqqətdə saxlayır. Təhlillərə görə, tədarükün yavaş bərpası qiymətlərdə əlavə yüksəliş riskini artırır və neft bazarında qeyri-müəyyənlik fonu davam edir.

Səudiyyə Ərəbistanının xam neft ixracı aprel ayında rekord minimuma düşüb. JODI məlumatına görə, ixrac mart ayına nisbətən kəskin azalıb. Neft ixracı 3,99 milyon barel/gün səviyyəsinə enib. Eyni zamanda hasilat da 6,32 milyon barel/günə düşüb. Bu, qeydə alınmış ən aşağı göstəricilərdən biri hesab olunur. Azalma ardıcıl ikinci aydır müşahidə edilir. Analitiklər bunu qlobal bazar şərtləri ilə əlaqələndirirlər.

ABŞ Mərkəzi Komandanlığı Hörmüz boğazında gəmi hərəkətinin davam etdiyini açıqlayıb. Məlumata görə, gün ərzində 55 ticarət gəmisi boğazdan keçib. Bu gəmilər dünya bazarlarına milyonlarla barel neft və müxtəlif yüklər daşıyıb. ABŞ tərəfi beynəlxalq su yolunda təhlükəsizliyin qorunduğunu bildirib. Hərbi qüvvələrin bölgədə fəaliyyətini davam etdirdiyi vurğulanıb. Açıqlama İranın boğazın bağlandığını bəyan etməsindən sonra verilib. Tehran qərarını Livandakı hadisələrlə əlaqələndirib. Hörmüz boğazı ətrafında vəziyyət diqqətlə izlənilir.

İran İnqilab Keşikçiləri Korpusu Hörmüz boğazının bağlandığını açıqlayıb. Qurum gəmilərə bölgəyə yaxınlaşmamaq barədə xəbərdarlıq edib. Tehran bu addımı Livandakı hadisələr və atəşkəs öhdəliklərinin pozulması ilə əlaqələndirir. İran tərəfi gəmi hərəkətinin təhlükəsizlik riski daşıdığını bildirib. ABŞ isə boğazın faktiki bağlandığını təsdiqləyən sübut görmədiyini açıqlayıb. Cey Di Vens neft daşımalarının davam etdiyini deyib. Hörmüz boğazı qlobal enerji daşımaları üçün strateji əhəmiyyət daşıyır. Məsələ beynəlxalq diqqət mərkəzində qalır.

Küveyt müharibə dövründə elan etdiyi “fors-major” rejimini ləğv edib. Qərar dərhal qüvvəyə minib. Neft hasilatının 2 milyon barrelə çatdırılması planlaşdırılır. Bu proses Hörmüz boğazının açılması ilə üst-üstə düşür. Kommersiya daşımalarının bərpası da nəzərdə tutulur. Enerji sektorunda normal fəaliyyətə qayıdıldığı bildirilir. Qlobal bazarlarda sabitlik gözləntiləri artır. Neft təklifi yüksəlir.

Bank of America Hörmüz boğazının tam açılmasının neft qiymətlərini azalda biləcəyini bildirib. Brent neftinin orta qiymət proqnozu 93 dollardan 82 dollara endirilib. İlin ikinci yarısı üçün 70–80 dollar aralığı gözlənilir. Hörmüzün açılması qlobal təklifi artıracaq. ABŞ–İran razılaşması bazarda müsbət gözlənti yaradıb. Neft qiymətləri artıq enişə keçib. Enerji bazarında sabitlik siqnalları güclənir. Qlobal iqtisadiyyat prosesə həssas reaksiya verir.