ABŞ Prezidenti Donald Tramp özünün “Truth Social” sosial şəbəkəsindəki rəsmi hesabında strateji əhəmiyyətli Hörmüz boğazının xəritəsini paylaşıb. Bu paylaşım Trampın Nyu-Yorkda keçirilən tədbirdə Vaşinqtonun boğaz üzərində tam nəzarət yaratması və buranı ABŞ ərazisi elan edəcəyi barədə bəyanatlarından sonra reallaşıb. İran tərəfi isə bu iddiaları qətiyyətlə rədd edərək, Hörmüz boğazının yalnız İrana məxsus olduğunu və bu tür bəyanatların hüquqi əsası olmadığını bildirib.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranla gərginliyin davam etdiyi Hörmüz boğazında ABŞ-nin fəaliyyətinə mane olacağı təqdirdə Omanın bombalanacağını bildirib. Müxbirin Trampdan Omanın ABŞ-nin Hörmüz boğazındakı fəaliyyətinə müdaxilə etməsi halında Vaşinqtonun hansı addımı atacağını soruşduğunu bildirən Yanqst ABŞ prezidentinin belə cavab verdiyini qeyd edib:

İran Hörmüz boğazının cənubundakı alternativ marşrutdan keçməyə cəhd göstərən altı gəmini saxladığını açıqlayıb. İran dövlət televiziyasına danışan və adı açıqlanmayan rəsmi şəxsin sözlərinə görə, hadisə gecə saatlarında baş verib. O bildirib ki, altı gəmi Hörmüz boğazının cənubunda yerləşən alternativ marşrutdan keçməyə cəhd göstərib.

Beynəlxalq Enerji Agentliyi (BEA) Hörmüz boğazından neft axınının qismən bərpa olunmasının qlobal neft bazarına təsir etdiyini açıqlayıb. Hesabatda qeyd olunub ki, artıma baxmayaraq, qlobal neft hasilatı ABŞ-İsrail və İran arasında baş verən müharibədən əvvəlki səviyyədən sutkada təxminən 9 milyon 400 min barel aşağı qalır.

İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun (SEPAH) Hərbi Dəniz Qüvvələri Hörmüz boğazından 24 saat ərzində 25 ticarət gəmisinin təhlükəsiz keçid etdiyini açıqlayıb. Qurumun yaydığı açıqlamada Hörmüz boğazında hərəkətin “maksimum nəzarət və ağıllı monitorinq” sistemi ilə izlənildiyi və regional dəniz təhlükəsizliyinin təmin edildiyi bildirilib.

ABŞ Energetika naziri Kris Rayt Hörmüz boğazında gəmi hərəkətinin yaxın aylarda tam bərpa olunacağını açıqlayıb. Nazirin sözlərinə görə, boğazdakı gəmi hərəkəti mümkün olan ən qısa zamanda, ən gec isə yay aylarında yenidən tam fəaliyyətə başlayacaq.

ABŞ, İsrail və İran arasında davam edən qarşıdurmanı sadəcə hərbi zərbələrin ardıcıllığı və ya pərakəndə gərginlik dalğaları kimi xülasə etmək mümkündür, lakin mahiyyət etibarilə bu, regional sistemin strukturunun və onu uzunmüddətli perspektivdə idarə edəcək təhlükəsizlik məntiqinin yenidən müəyyən edilməsi ətrafında gedən dərin bir mübarizədir.

İranın nüvə danışıqları üzrə nümayəndəsi Məhəmməd Baqir Qalibaf ABŞ və İsrailin atəşkəs şərtlərini pozduğunu əsas gətirərək Hörmüz boğazının nəqliyyat üçün açılmasının mümkün olmadığını bəyan edib. Məlumata görə, İran İnqilab Keşikçiləri Korpusu tərəfindən boğazda iki yük gəmisinin saxlanılması vəziyyəti daha da gərginləşdirib. İran tərəfi “MSC Francesca” və “Epaminondas” adlı gəmilərin “icazəsiz fəaliyyət” göstərdiyini və naviqasiya sistemlərini dəyişərək gizli keçidə cəhd etdiyini iddia edir.

Britaniyanın hərbi dalğıcları ehtiyac yaranacağı təqdirdə Hörmüz boğazında minaların təmizlənməsi əməliyyatlarını həyata keçirməyə hazırlaşırlar.

Malayziya hökuməti Hörmüz boğazından keçidlə bağlı yayılan iddialara aydınlıq gətirib. Malayziyanın kommunikasiya naziri Fahmi Fadzil bildirib ki, ölkəyə məxsus gəmilər Hörmüz boğazından keçərkən İrana heç bir rüsum ödəmir. Nazirin sözlərinə görə, sosial mediada yayılan bu cür iddialar yanlış anlaşılmadan qaynaqlanır və Malayziya tərəfi heç bir ödəniş etməyib.

Yaxın Şərqdə artan gərginlik fonunda Hörmüz boğazı Avropa üçün yalnız enerji təhlükəsizliyi deyil, həm də ərzaq istehsalı və qlobal ticarət baxımından həyati rol oynayır. Hörmüz boğazı dünya üzrə neft daşımalarının təxminən 20 faizinin həyata keçirildiyi əsas enerji arteriyasıdır və onun bağlanması qlobal bazarlarda ciddi sarsıntılar yaradır.

Bu məqalə İranın Ali Rəhbəri Əli Xameneinin ABŞ ilə artan gərginlik fonunda etdiyi sərt xəbərdarlıqlar və ölkədəki etirazları "dövlət çevrilişi" cəhdi kimi qiymətləndirməsindən bəhs edir. Mətndə Avropa İttifaqının İran İnqilab Keşikçiləri Korpusunu (Sepah) terror təşkilatı elan etməsi və İran parlamentinin buna qarşılıq olaraq Avropa ordularını eyni statusda tanıması gərginliyi əks olunur. H