BAKI,VOA, Fərid Mikayılov
Yaxın Şərqdə artan gərginlik fonunda Hörmüz boğazı Avropa üçün yalnız enerji təhlükəsizliyi deyil, həm də ərzaq istehsalı və qlobal ticarət baxımından həyati rol oynayır.
VOA xəbər verir ki, Hörmüz boğazı dünya üzrə neft daşımalarının təxminən 20 faizinin həyata keçirildiyi əsas enerji arteriyasıdır və onun bağlanması qlobal bazarlarda ciddi sarsıntılar yaradır.
Hörmüz boğazı Basra körfəzi ilə Oman körfəzi arasında yerləşərək Yaxın Şərq neftinin dünya bazarlarına çıxışını təmin edir.
Rusiya ilə enerji əlaqələrini zəiflədən Avropa üçün bu vəziyyət yeni enerji böhranı riskini artırır və həm sənaye, həm də əhali üçün xərclərin kəskin artmasına səbəb ola bilər.
Gübrə və ərzaq təhlükəsizliyi
Hörmüz boğazı yalnız enerji deyil, həm də qlobal gübrə tədarükü üçün əsas marşrutdur.
BMT məlumatlarına görə, dünya gübrə ixracının təxminən 13 faizi bu keçid vasitəsilə həyata keçirilir. Bu isə uzunmüddətli perspektivdə qlobal ərzaq istehsalına birbaşa təsir göstərir.
Avropa İttifaqının yüksək səviyyəli diplomatı Kaja Kallas bildirib ki, gübrə çatışmazlığı gələcəkdə ərzaq böhranına səbəb ola bilər.
ABŞ-ın çağırışı və NATO müzakirələri
ABŞ prezidenti Donald Tramp müttəfiq ölkələri Hörmüz boğazında təhlükəsizliyi təmin etmək üçün hərbi gəmilər göndərməyə çağırıb.
Lakin bir sıra Avropa ölkələri regiondakı vəziyyətin daha mürəkkəb və riskli olduğunu vurğulayaraq bu təşəbbüsə ehtiyatla yanaşır.
Böyük Britaniya, Yaponiya, Avstraliya və Cənubi Koreya bu çağırışa qoşulmaqdan imtina edib.
Avropa İttifaqının mövqeyi
Avropa İttifaqı Hörmüz boğazında təhlükəsizliyin təmin edilməsi məsələsini müzakirə edir.
Kaja Kallas “Aspides” missiyasının genişləndirilməsini təklif etsə də, bir çox üzv ölkə bu addıma ehtiyatla yanaşır.
Almaniya və Rumıniya bu təşəbbüsə şübhə ilə yanaşdıqlarını bildiriblər. İtaliya isə diplomatik həllin prioritet olduğunu vurğulasa da, missiyanın gücləndirilməsini dəstəkləyir.
“Aspides” missiyası nədir?
2024-cü ildə yaradılan “Aspides” missiyası Qırmızı dəniz və ətraf sularda ticarət gəmilərinin təhlükəsizliyini təmin etmək məqsədi daşıyır.
Missiya çərçivəsində Avropa ölkələri dəniz qüvvələri ilə iştirak edir və əsas diqqət pilotsuz uçuş aparatları və raket hücumlarının qarşısının alınmasına yönəlib.