#Yaxın Şərq

Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin hava hücumundan müdafiə sistemləri raket təhlükəsi aşkarlayıb. Müdafiə Nazirliyi bununla bağlı rəsmi məlumat yayıb. Daxili İşlər Nazirliyi də sakinlərin telefonlarına mümkün raket təhlükəsi barədə xəbərdarlıq göndərib. Əhali dərhal ən yaxın təhlükəsiz binaya sığınmağa çağırılıb. Bu, ölkədə son bir neçə ay ərzində verilən ilk belə xəbərdarlıqdır. İyun ayında yanlış həyəcan siqnalı qeydə alınmışdı, bundan əvvəlki raket xəbərdarlığı isə may ayında edilmişdi. BƏƏ son aylarda dəfələrlə raket və pilotsuz uçuş aparatı təhlükələri ilə üzləşib. Son təhlükənin mənbəyi və mümkün hədəfi barədə hələlik ətraflı məlumat açıqlanmayıb.

Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin Prezidenti Şeyx Məhəmməd bin Zayed Al Nəhyan ABŞ Prezidenti Donald Trampla telefon danışığı aparıb. Liderlər Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri ilə ABŞ arasındakı əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsi məsələlərini müzakirə ediblər. Tərəflər əlaqələrin qarşılıqlı maraqlar əsasında daha da gücləndirilməsinin yollarını nəzərdən keçiriblər. Telefon danışığında Yaxın Şərqdə baş verən son hadisələr də müzakirə olunub. Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin rəsmi xəbər agentliyi müzakirə edilən regional məsələlərin təfərrüatlarını açıqlamayıb. Danışıq Hörmüz boğazı ətrafında gərginliyin davam etdiyi bir vaxta təsadüf edib. İran və Oman boğazda kommersiya gəmiçiliyinin bərpası üçün razılaşma üzərində işləyirlər. Tramp isə bir gün əvvəl Omanın bu istiqamətdəki fəaliyyətinə görə Maskata qarşı hərbi gücdən istifadə ilə hədələmişdi.

İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun komandir müavini Mustafa İzədi Hörmüz boğazının İran qüvvələrinin nəzarətində olduğunu bildirib. O, qarşı tərəfin hazırda aciz vəziyyətdə olduğunu iddia edib. İzədi İranı zəiflətmək məqsədilə göstərilən səylərin nəticə vermədiyini söyləyib. Onun sözlərinə görə, İran hərbi təzyiqlərə baxmayaraq mövqelərini qoruyub. Açıqlama Hörmüz boğazı ətrafında hərbi və siyasi gərginliyin davam etdiyi bir vaxtda verilib. Tehran son günlər diplomatik səylər uğursuz olacağı halda daha sərt addımlar ata biləcəyini bildirib. Hörmüz boğazına nəzarət məsələsi İranla ABŞ arasındakı qarşıdurmanın əsas mövzularından biri olaraq qalır. Bölgədəki vəziyyət dünya enerji daşımaları baxımından da xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Suriya İsrailin İdlib vilayətindəki Əbu əz-Zuhur hərbi hava limanına endirdiyi hava zərbələrini kəskin şəkildə pisləyib. Dəməşq hücumu ölkənin suverenliyi və ərazi bütövlüyünün pozulması kimi qiymətləndirib. Suriya Xarici İşlər Nazirliyi hücumların bölgədə təhlükəsizlik və sabitlik üçün ciddi təhlükə yaratdığını bildirib. Nazirlik İsrailin 8 dekabr 2024-cü ildən etibarən Suriya ərazisinə hücumlarını davam etdirdiyini vurğulayıb. Dəməşq həmin müddətdə gərginliyin qarşısının alınması və ölkədə sabitliyin möhkəmləndirilməsi istiqamətində çalışdığını bildirir. Suriya tərəfinə görə, İsrailin hücumları bu səyləri zəiflətməklə bölgəni daha böyük gərginliyə sürükləyə bilər. Əbu əz-Zuhur hərbi hava limanı İdlib vilayətində yerləşir və mühüm hərbi məntəqələrdən biri hesab olunur. İsrail tərəfi son hava zərbələri ilə bağlı hələlik açıqlama verməyib.

Çinin dövlət nəzarətində olan iki böyük gəmiçilik şirkəti Yaxın Şərqin əsas dəniz keçidlərindən istifadəni məhdudlaşdırıb. Şirkətlər iyulun sonlarından tankerlərini Hörmüz və Bab əl-Məndəb boğazlarından uzaq saxlayırlar. Buna əsas səbəb bölgədə təhlükəsizlik risklərinin artmasıdır. Çin tankerləri neft yüklərini Körfəzdən kənarda, o cümlədən Füceyrə və Oman sahilləri yaxınlığında qəbul etməyə başlayıb. İki şirkətin ümumilikdə 100-dən çox iri neft tankeri var. Onların hər biri təxminən iki milyon barel neft daşıya bilir. Müharibədən əvvəl bu şirkətlər Çinin Yaxın Şərqdən neft idxalının təxminən yarısının daşınmasında iştirak edirdi. Yeni vəziyyət daşınma yollarının uzanmasına və nəqliyyat xərclərinin artmasına səbəb olur.

BMT-nin Livanın cənubunda fəaliyyət göstərən Müvəqqəti Qüvvələri İsrailin bölgədə hərbi fəaliyyətinin artdığını bildirib. Avqustun 5-dən 16-dək hər gün orta hesabla 137 mərmi və raket atıldığı qeydə alınıb. Şənbə günü 208, bazar günü isə 185 mərmi və raket atılıb. BMT bölgədə artan gərginliyin mülki əhaliyə ciddi təsir etdiyini açıqlayıb. Bir çox ailə təhlükəsizlik səbəbindən yaşadığı əraziləri tərk edib və gündəlik həyatını dəyişməli olub. BMT-nin Livandakı Müvəqqəti Qüvvələrinin mandatı 1978-ci ildə yaradılıb. Qüvvələrin mandatının bu ilin sonunda başa çatması nəzərdə tutulur. Yeni qüvvənin yaradılması halında onun daha az sayda hərbçidən ibarət olması və regional razılaşma əsasında fəaliyyət göstərməsi gözlənilir.

Hörmüz boğazından keçən gəmilərin sayı bir həftə ərzində 19,5 faiz azalıb. Avqustun 10-dan başlayan həftədə boğazdan 95 gəmi keçib. Avqustun 16-da isə yalnız üç keçid qeydə alınıb. Bəzi gəmilər Hörmüz boğazının İran tərəfdən və alternativ marşrutlardan istifadə edib. Oman tərəfdən keçən marşrutlarda isə heç bir keçid qeydə alınmayıb. Bəb əl-Məndəb boğazında gəmi keçidlərinin sayı 6,7 faiz artaraq 254-ə çatıb. İzlənməsi mümkün olmayan keçidlərin sayı 40-dan 16-ya düşüb.Məlumatlar bölgədə gəmiçilik marşrutlarının təhlükəsizlik vəziyyətinə uyğun dəyişdiyini göstərir.

ABŞ prezidenti Donald Tramp ölkəsinin Yaxın Şərqdə yerləşdirilən silah ehtiyatları barədə açıqlama verib. O, indiyədək həmin ehtiyatlardan yalnız çox cüzi hissənin istifadə edildiyini bildirib. Tramp bu barədə “Foks Nyus” telekanalına müsahibəsində danışıb. ABŞ prezidenti bölgədəki silah ehtiyatlarının böyük hissəsinin hələ istifadədə olmadığını vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, indiyədək istifadə olunan silahların həcmi ümumi ehtiyatla müqayisədə çox azdır. Tramp bununla ABŞ-ın bölgədə geniş hərbi imkanlarının qaldığını göstərib. Açıqlama ABŞ və İran arasında davam edən qarşıdurma fonunda səsləndirilib.

İranın Ali Məhkəmə rəhbəri Qulam-Hüseyn Möhsüni Ejei ölkənin düşmənin planlarına qarşı ayıq-sayıq olmasının vacibliyini bildirib. O, İranın “hibrid müharibə” şəraitində arxayınlaşmamalı olduğunu deyib. Ejeinin sözlərinə görə, qələbənin əsas açarı birlik və ali rəhbərin ardınca getməkdir. İran rəsmisi ABŞ-ın İran İslam Respublikası üzərində məğlubiyyətə uğradığını iddia edib. Onun sözlərinə görə, bundan sonra ABŞ-la müttəfiq ölkələrin rəhbərlərinin İranın gücü barədə təsəvvürləri dəyişib. Ejei İranın siyasi və ictimai birliyinin mühüm əhəmiyyət daşıdığını vurğulayıb. O, düşmənin ölkəyə qarşı müxtəlif istiqamətlərdə təzyiq göstərməyə çalışdığını bildirib. İran rəsmisi ölkənin bu təhdidlərə birlik şəraitində cavab verməli olduğunu qeyd edib.

ABŞ Prezidenti Donald Trampın Yaxın Şərq üzrə nümayəndəsi və kürəkəni Cared Kuşner bazar ertəsi İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu ilə görüşüb. Görüşdə ABŞ-ın Qəzzada münaqişənin dayandırılması ilə bağlı təşəbbüsü, bölgənin gələcəyi və İsrail ordusunun ərazidən çıxarılması məsələlərinin müzakirə edildiyi bildirilir.

ABŞ Mərkəzi Komandanlığı USS George H. W. Bush təyyarədaşıyan gəmisinin Ərəb dənizində fəaliyyət göstərdiyini açıqlayıb. Nimitz sinfinə aid nüvə enerjili gəminin bölgəyə yerləşdirilməsi USS Abraham Lincoln gəmisinin ekipajının 250 gündən çox davam edən yerləşdirilməsi ilə bağlı narahatlıqların artdığı vaxta təsadüf edir. CENTCOM gəminin Yaxın Şərqdə təhlükəsizliyə dəstək verdiyini bildirib.

Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri Hörmüz boğazından keçən ADNOC ilə əlaqəli gəmiyə İran tərəfindən hücum edildiyini bildirərək hadisəni pisləyib. BƏƏ-nin dövlət xəbər agentliyinin məlumatına görə, hadisə zamanı xəsarət alan olmayıb və vəziyyət nəzarət altına alınıb. BƏƏ Xarici İşlər Nazirliyi ticarət gəmilərinin hədəfə alınmasını və Hörmüz boğazından iqtisadi təzyiq vasitəsi kimi istifadə edilməsini kəskin şəkildə pisləyib. Nazirlik bu addımları İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun dəniz quldurluğu əməlləri kimi qiymətləndirib. BƏƏ İranı hücumları dayandırmağa və Hörmüz boğazını tam və qeyd-şərtsiz açmağa çağırıb. Hadisə cümə axşamı daha iki ADNOC gəmisinin hücuma məruz qalmasından bir gün sonra baş verib. Son hücumlar Hörmüz boğazında gəmiçilik təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıqları artırıb. Bölgədə enerji daşımalarının təhlükəsizliyi də yeni təhdidlərlə üzləşir.