#Livan

İranın xarici işlər nazirinin müavini Səid Xətibzadə ABŞ-ni İsrailin anlaşma memorandumuna əməl etməsini təmin etməyə çağırıb. O bildirib ki, İran diplomatik prosesi davam etdirməyə hazırdır və qarşı tərəfdən də eyni yanaşmanı gözləyir. Xətibzadənin sözlərinə görə, Tehran Qəzza da daxil olmaqla bütün cəbhələrdə sülhün tərəfdarıdır. O vurğulayıb ki, Livanla bağlı məsələlər memorandumda münaqişə ilə birbaşa əlaqəsinə görə yer alıb. İran rəsmisi işğalın sona çatmasının və beynəlxalq hüquqa əməl olunmasının vacibliyini qeyd edib. Xətibzadə Hörmüz boğazında gəmiçiliyin davam etdiriləcəyini də açıqlayıb. O, 60 gün ərzində keçid haqqı tətbiq edilməyəcəyini bildirib. Eyni zamanda gələcək razılaşmalarda dondurulmuş İran vəsaitlərinin azad edilməsinin vacibliyini vurğulayıb.

Fransa Prezidenti Emmanuel Makron qanunsuz miqrantlar üçün üçüncü ölkələrdə geri qaytarma mərkəzlərinin yaradılmasına qarşı olduğunu açıqlayıb. O bildirib ki, bu yanaşma nə effektivdir, nə də Avropanın prinsiplərinə uyğundur. Makron qanunsuz miqrasiyaya qarşı daha təsirli tədbirlərin tərəfdarı olduğunu vurğulayıb. Fransa lideri eyni zamanda Rusiyanın neft və təbii qaz sektoruna qarşı sanksiyaların sərtləşdiriləcəyini bəyan edib. O, ABŞ ilə İran arasında əldə olunmuş anlaşma memorandumunu da mühüm addım kimi qiymətləndirib. Makronun sözlərinə görə, bu razılaşma bölgədə sabitliyin güclənməsinə kömək edə bilər. Fransa Prezidenti İsrail qoşunlarının Livandan çıxarılmasını dəstəklədiklərini bildirib. O, Qəzzadakı humanitar vəziyyətin qəbuledilməz olaraq qaldığını da vurğulayıb.

Avropa Komissiyasının sədri Ursula fon der Lyayen İsraili Livanın suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə hörmət etməyə çağırıb. O, bu bəyanatı Avropa İttifaqının zirvə toplantısından sonra keçirilən mətbuat konfransında səsləndirib. Fon der Lyayen ABŞ ilə İran arasında əldə olunmuş anlaşma memorandumunu mühüm fürsət kimi qiymətləndirib. Onun sözlərinə görə, razılaşma Hörmüz boğazında sərbəst gəmiçiliyin təmin edilməsinə və regional təhlükəsizliyin güclənməsinə kömək edə bilər. Avropa Komissiyasının sədri Livandakı vəziyyətin ciddi narahatlıq doğurduğunu bildirib. O, sabit və suveren Livanın Yaxın Şərqdə sülh üçün vacib olduğunu vurğulayıb. Fon der Lyayen Avropa İttifaqının Livan hakimiyyətinin silahsızlaşdırma siyasətini dəstəklədiyini qeyd edib. Antonio Koşta isə ABŞ-İran razılaşmasını bölgə üçün mühüm dönüş nöqtəsi adlandırıb.

ABŞ ilə İran arasında əldə olunmuş anlaşma memorandumu İsraildə narahatlıq yaradıb. Baş nazir Benyamin Netanyahu sənədə açıq etiraz etməsə də, israilli siyasətçilərin bəyanatları fərqli mənzərə ortaya qoyur. Eyni zamanda Livanda davam edən hərbi əməliyyatlar da İsrailin mövqeyinə dair suallar yaradır. ABŞ Prezidenti Donald Trampın İranla razılaşmanı İsrailin iştirakı olmadan irəli aparması Təl-Əvivdə narazılıqla qarşılanıb. ABŞ-nin vitse-prezidenti Cey Di Vensin İsrailə yönəlmiş tənqidləri də diqqət çəkib. Müşahidəçilər hesab edirlər ki, bu proses Benyamin Netanyahunun qarşıdan gələn seçkilər öncəsi mövqeyini çətinləşdirə bilər. ABŞ, İran və Livan ətrafında baş verən hadisələr İsrailin siyasi gündəminə ciddi təsir göstərir. Bölgədəki vəziyyətin inkişafı diqqətlə izlənilir.

İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi ABŞ-nin bölgədəki münaqişələrin dayandırılması ilə bağlı məsuliyyət daşıdığını bildirib. O, bu fikirləri Pakistanın xarici işlər naziri Məhəmməd İshaq Dar ilə telefon danışığında səsləndirib. İran Xarici İşlər Nazirliyinin məlumatına görə, Əraqçi ABŞ ilə əldə edilmiş anlaşma memorandumuna riayət olunmasının vacibliyini vurğulayıb. Nazir qeyd edib ki, razılaşmanın pozulması ABŞ-yə qarşı yönəlmiş addım kimi qiymətləndiriləcək. O, belə bir halın ciddi nəticələrə səbəb ola biləcəyi barədə xəbərdarlıq edib. Əraqçinin sözlərinə görə, Livan da daxil olmaqla bütün cəbhələrdə gərginliyin azaldılması üçün razılaşmaların icrası vacibdir. Açıqlama bölgədə davam edən diplomatik proses fonunda verilib. Tehran razılaşmaların icrasını sabitliyin əsas şərtlərindən biri hesab edir.

Livanın cənubunda atəşkəsin qüvvəyə minməsinə baxmayaraq hərbi əməliyyatların davam etdiyi bildirilir. Məlumata görə, Nəbatiyyə və ətraf bölgələrdə azı 13 hava zərbəsi qeydə alınıb. Son günlər bu ərazi İsrail və Hizbullah arasında döyüşlərin əsas mərkəzinə çevrilib. Hizbullah dörd İsrail hərbçisinin öldürüldüyünü iddia etdiyi hücumlar barədə məlumat yayıb. İsrail isə təxminən 150 Hizbullah hədəfinə zərbə endirdiyini açıqlayıb. Livanın Səhiyyə Nazirliyi son sutkada 47 nəfərin öldüyünü, 97 nəfərin yaralandığını bildirib. Yerli sakinlər evlərinə qayıtdıqdan sonra böyük dağıntılarla qarşılaşdıqlarını deyirlər. Baş verənlər atəşkəsin davamlılığı ilə bağlı ciddi suallar yaradıb.

Hizbullahın baş katibi Nəim Qasım Beyrutda keçirilən mərasimdə təşkilatın mövqeyi ilə bağlı açıqlamalar verib. O bildirib ki, Hizbullah müqavimət prinsiplərinə və işğal olunmuş torpaqların azad olunması məqsədinə sadiq qalır. Qasım təşkilatın Livan Konstitusiyası və Taif Sazişi çərçivəsində fəaliyyət göstərdiyini vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, Hizbullah xarici hökmranlıq və siyasi asılılığı qəbul etmir. Qasim təşkilatın fəaliyyətini ədalətsizlik və xarici müdaxiləyə qarşı mübarizə kimi qiymətləndirib. O qeyd edib ki, işğalın rədd olunması istiqamətində atılan hər addım qələbə hesab olunur. Hizbullah lideri silahlı qarşıdurma ilə üzləşdikdə eyni üsulla cavab verdiklərini də bildirib. Açıqlamalar İsrail və Hizbullah arasında atəşkəs xəbərləri fonunda səsləndirilib.

ABŞ administrasiyası İranla mümkün razılaşmanın tezliklə yekunlaşmasına çalışır. Vaşinqtonun əsas məqsədi razılaşmanın yaxın aylarda həyata keçirilməsidir. ABŞ və İsrail arasında Livandakı son gərginliklə bağlı müzakirələrin aparıldığı bildirilir. Vitse-prezident Cey di Vens İran razılaşmanın şərtlərini yerinə yetirməyincə maliyyə dəstəyinin göstərilməyəcəyini bəyan edib. O, həmçinin İsraili Tramp administrasiyasının diplomatik səylərinə mane olmamağa çağırıb. Vens İsrailin son aylarda ABŞ dəstəyi hesabına müdafiə olunduğunu da xatırladıb. Məlumata görə, Respublikaçılar Partiyası razılaşmanın yaxın 60 gün ərzində başa çatmasını istəyir. Bununla belə, davam edən danışıqlar prosesi məsələnin hələ də açıq qaldığını göstərir.

Livanın Səhiyyə Nazirliyi ölkənin cənubuna və Beka vadisinə endirilən İsrail hava zərbələrinin ağır nəticələrə səbəb olduğunu açıqlayıb. Məlumata görə, son hücumlar nəticəsində 47 nəfər həyatını itirib, 97 nəfər yaralanıb. Ən çox itki Haruf yaşayış məntəqəsində qeydə alınıb və burada doqquz nəfər həlak olub. Hücumlar nəticəsində qadınlar və uşaqlar arasında da ölənlərin olduğu bildirilir. Həbuş, əd-Duveyr, Ərəb Salim və Təl Əbyad yaşayış məntəqələri də ciddi zərər görən ərazilər sırasındadır. Nazirlik çoxsaylı digər yaşayış məntəqələrində də itkilərin qeydə alındığını vurğulayıb. Rəsmi məlumata əsasən, martın 2-dən etibarən Livanda həlak olanların sayı 3 980 nəfərə çatıb. Bölgədə humanitar vəziyyətin daha da ağırlaşdığı qeyd olunur.

İran Xarici İşlər Nazirliyi ABŞ ilə İsveçrədə keçirilməsi planlaşdırılan görüşün təxirə salındığını açıqlayıb. Bildirilib ki, tərəflər arasında danışıqların yaxın günlərdə baş tutması üçün hazırlıqlar davam edir. İran rəsmilərinin sözlərinə görə, yekun razılaşma anlaşma memorandumunun bəzi müddəalarının icrasından asılıdır. İsveçrə hökuməti də görüşün təxirə salındığını təsdiqləyib. Bununla yanaşı, gələcək danışıqlar üçün hazırlıq işlərinin davam etdiyi vurğulanıb. Görüşün təxirə salınması Livandakı son hərbi gərginlik fonunda baş verib. Son günlər İsrail və Hizbullah arasında qarşıdurmalar yenidən intensivləşib. Bu vəziyyət diplomatik prosesin vaxtına dair qeyri-müəyyənliyi artırıb.

Livanın cənubunda atəşkəsin qüvvəyə minməsindən sonra hərbi fəaliyyətin davam etdiyi bildirilir. Məlumata görə, yerli vaxtla saat 16:00-dan sonra azı 12 İsrail hava zərbəsi qeydə alınıb. Hücumlar əsasən Nəbatiyyə bölgəsi və ətraf yaşayış məntəqələrini əhatə edib. Kəfr Sir və Nəbatiyyə əl-Fövqa istiqamətləri bir neçə dəfə hədəfə alınıb. Eyni zamanda ər-Reyhan, Adşit və Məsir Həbbuş ərazilərində də partlayışlar qeydə alınıb. Yerli mənbələr Nəbatiyyə və ətrafında artilleriya atəşinin də davam etdiyini bildirirlər. Bu hadisələr atəşkəsin praktikada nə dərəcədə işlək olduğu ilə bağlı suallar yaradıb. Bölgədə vəziyyət gərgin olaraq qalır.

İsrail ordusu Livanda Hizbullaha məxsus 150-dən çox hədəfə zərbə endirdiyini açıqlayıb. Bildirilib ki, hücumlar gecə yarısından etibarən həyata keçirilib. Bundan əvvəl yayılan məlumatda 80 hədəfin vurulduğu və onlarla Hizbullah üzvünün öldürüldüyü iddia olunmuşdu. Son açıqlama isə əməliyyatların daha geniş miqyas aldığını göstərir. İsrail tərəfi zərbələrin nəticələri ilə bağlı ətraflı məlumat verməyib. Hadisələr İsrail və Hizbullah arasında atəşkəsin qüvvəyə minməsi ilə bağlı xəbərlər fonunda baş verir. Buna baxmayaraq, bölgədə gərginlik hələ də davam edir. Tərəflər arasında qarşıdurmanın gələcək inkişafı diqqətlə izlənilir.