Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (BMT) Qida Hüququ üzrə xüsusi məruzəçisi Maykl Faxri, ABŞ və İsrailin İrana qarşı həyata keçirdiyi hərbi əməliyyatların beynəlxalq hüquq normalarına zidd olduğunu və bu vəziyyətin həm bölgəni, həm də bütün dünyanı qeyri-sabitlik riski ilə üz-üzə qoyduğunu bəyan edib. Altı illik fəaliyyət müddəti başa çatmaqda olan Faxri, Anadolu Agentliyinə verdiyi müsahibədə ABŞ və İsrailin addımlarının açıq şəkildə qanunsuz olduğunu və bu gərginliyin İranda, eləcə də ümumilikdə regionda daha çox aclıq, məcburi köçkünlük və qorxu mühiti yaradacağını vurğulayıb. İsrailin işğalçılıq siyasətinin Suriya və Livana doğru genişləndiyini, Qəzza, İordan çayının qərb sahili və Şərqi Qüdsdə zorakılığın davam etdiyini xatırladan məruzəçi, bu regional müharibədən ən çox uşaqların, qadınların və yaşlıların əziyyət çəkdiyini qeyd edib.
#ABŞ və İsrailin İran gərginliyi
UNICEF ötən həftəsonu ABŞ və İsrailin İrana qarşı başlatdığı hərbi əməliyyatlarla kəskinləşən gərginlikdə indiyədək 189 uşağın həyatını itirdiyini açıqlayıb. Təşkilatın hesabatında qeyd olunur ki, bölgədəki hərbi hərəkətlilik uşaqlar üzərində artıq dağıdıcı bir təsir yaradıb. İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu və yerli mənbələrin məlumatına görə, hücumların ilk günündə İranın cənubundakı Minab şəhərində yerləşən Şəcərə-i Tayyibə adlı qızlar ibtidai məktəbi vurulub. Hücum nəticəsində yaşları 7 ilə 12 arasında dəyişən azı 175 şagirdin həlak olduğu bildirilir. Görgü tanıqları və beynəlxalq mətbuat orqanları məktəbin bir hərbi kompleksin yaxınlığında yerləşdiyi üçün zərbəyə məruz qaldığını, lakin binanın tamamilə mülki məqsədlər üçün istifadə edildiyini təsdiqləyib.
İran mediası çərşənbə akşamı məlumat yayıb ki, ABŞ və İsrailin İrana qarşı başlatdığı genişmiqyaslı hərbi hücum zamanı iqamətgahına endirilən hava zərbələri nəticəsində həlak olan ali rəhbər Əli Xamenei ölkənin şimal-şərqində yerləşən Məşhəd şəhərində dəfn ediləcək.
İran Qızıl Aypara Cəmiyyətinin son məlumatına görə, ABŞ və İsrail koalisiyasının həyata keçirdiyi hava hücumlarında həyatını itirənlərin sayı daha 232 nəfər artaraq 787-yə çatıb. Bombardmanların miqyası genişləndikcə sivil itkilərin sayı sürətlə artmaqda davam edir. "Mehr" xəbər agentliyinin yaydığı məlumata əsasən, hücumlar zamanı Həmədan şəhəri başda olmaqla, bir çox mülki yaşayış məntəqəsi birbaşa hədəfə alınıb. Dağıntılar altında qalan çox sayda binanın yerlə-yeksan olduğu, xilasetmə işlərinin isə davam etdiyi bildirilir. Saatlar keçdikcə sivil itkilərin real miqyası daha da aydınlaşır.
İran İslam İnqilabı Keşikçilər Korpusu (SEPAH), İsrail Baş naziri Benyamin Netanyahunun ofisinə və İsrail Hərbi Hava Qüvvələri komandanlığının mənzil-qərargahına zərbələr endirildiyi barədə məlumat yayıb. Bu hücumlar İranın "Doğru vəd 4" əməliyyatının 10-cu mərhələsi çərçivəsində "Xeybər" raketləri ilə icra olunub. Mənbələr qeyd edir ki, İranın İsrail ərazisinə yönəlmiş raket hücumlarında əsas hədəflər strateji hökumət binaları olub.
ABŞ və İsrailin İrana qarşı həyata keçirdiyi birgə hücumlardan sonra Tehranın cavab addımları və artan geosiyasi risklər qlobal enerji bazarlarında qiymətlərin kəskin yüksəlməsini bərabərində gətirib. ABŞ Prezidenti Donald Trampın 27 fevralda verdiyi açıqlamada, 26 fevralda başlayan nüvə danışıqlarında İranın "xoşniyyətli və açıq" mövqe nümayiş etdirmədiyini bildirərək prosesdən narazılığını ifadə etməsi bazarlarda risk qavrayışını gücləndirib. Həmin gün artan geosiyasi gərginliklərlə neft qiymətləri yüksəliş meylinə girib. "Brent" markalı neftin bir barelinin qiyməti 2,8 faiz artaraq 73 dollar səviyyəsində bağlanıb ki, bu da 2025-ci ilin iyunundan bəri ən yüksək göstəricidir. "West Texas Intermediate" (WTI) xam neftinin bareli isə 2,6 faiz artaraq 67,17 dollardan ticarət olunub.
İran Qırmızı Aypara Cəmiyyəti, ABŞ və İsrailin həyata keçirdiyi hücumlarda həyatını itirənlərin sayının 555-ə çatdığını bəyan edib. Fars xəbər agentliyi İran Qırmızı Aypara Cəmiyyəti tərəfindən edilən yazılı açıqlamanı yayımlayıb. Açıqlamada "131 yaşayış məntəqəsinə təşkil edilən hücumlarda 555 nəfər həyatını itirdi" ifadələrinə yer verilib. Yaralıların sayı ilə bağlı məlumat verilməyib.
Səudiyyə Ərəbistanının "Aramco" şirkəti dron hücumuna məruz qaldıqdan sonra ehtiyat tədbiri olaraq Ras Tanuradakı neft emalı zavodunu bağlayıb. Məlumata görə, bu addım obyektin təhlükəsizliyini təmin etmək və dron zərbəsinin fəsadlarını qiymətləndirmək məqsədilə atılıb. Ras Tanura zavodu qlobal enerji bazarı üçün strateji əhəmiyyət kəsb edən mərkəzlərdən biri hesab olunur.
"Dawn" qəzetinin xəbərinə görə, Xameneinin ABŞ-İsrail hücumları nəticəsində öldürülməsindən sonra Gilgit-Baltistan bölgəsində nümayişlər şiddətlənib. Bölgədəki Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (BMT) ofislərinə hücum edən nümayişçilər məktəb və polis bölməsini də yandırıblar. Gilgit-Baltistan polisi Skardu şəhərində komendant saatı elan edildiyini duyurub. Polis təmkinli olmağa çağırış edərək, dövlət əmlakının qorunmasının bütün vətəndaşların məsuliyyəti olduğunu bildirib. Bölgədəki bütün xarici turistlərin təhlükəsiz ərazilərə təxliyə edildiyi və bəzi yolların təhlükəsizlik səbəbindən hərəkətə bağlandığı xəbər verilir. Gilgit-Baltistan bölgəsində mağazalar, bazarlar və ticarət mərkəzləri bağlı qalarkən, ticari fəaliyyətlər dayandırılıb.
İranın Milli Təhlükəsizlik Ali Şurasının baş katibi Əli Laricani, Vaşinqtonla müzakirələri yenidən başlatmaq təşəbbüsü ilə çıxış etdiyi barədə iddiaları təkzib edərək, ABŞ ilə heç bir danışıqlar aparmayacaqlarını bəyan edib. Laricani sosial media hesabından etdiyi açıqlamada "Wall Street Journal" (WSJ) qəzetinin onun Oman Sultanlığı vasitəsilə Vaşinqtonla əlaqə qurmağa çalışdığı barədə xəbərinə reaksiya verib. O, bu iddiaları paylaşaraq qısa və kəskin şəkildə "ABŞ-la müzakirə aparmayacağıq" ifadəsini işlədib.
İsrailin İranın cənubunda yerləşən Hörmüzqan vilayətinin Minab rayonunda qız ibtidai məktəbinə hücumu nəticəsində 24 şagird ölüb, 60 nəfər isə yaralanıb. Xatırladaq ki, fevralın 17-də Vaşinqton və Tehran arasında keçirilən nüvə danışıqlarının ikinci raundu irəliləyişsiz başa çatdıqdan sonra ABŞ İrana yaxın ərazilərdə mövcudluğunu artıraraq Avropa və Yaxın Şərqdəki bazalara 150-dən çox təyyarə yerləşdirib.
ABŞ Vitse-prezidenti Cey Di Vens "Washington Post" qəzetinə verdiyi müsahibədə bildirib ki, Prezident Donald Tramp İran məsələsində hələ son qərarını verməyib. Vens vurğulayıb ki, ABŞ keçmişdəki hərbi müdaxilə səhvlərini təkrarlamamağa çalışır, lakin bu, Vaşinqtonun lazım gələrsə hərbi gücdən istifadə etməyəcəyi anlamına gəlmir. "Orta Şərqdə illərlə sürəcək və sonu görünməyən bir müharibənin içində olacağımıza ehtimal yoxdur" deyən Vens, mümkün hərbi zərbələrin dəqiq və nəticəyönümlü olacağına işarə edib.