#Kanada

Kanada Mərkəzi Bankının rəhbərliyi iqtisadi artımın davamlılığı ilə bağlı ortaq mövqeyə gələ bilməyib. Bank əsas faiz dərəcəsini 2,25 faiz səviyyəsində saxlayıb. İkinci rübdə iqtisadiyyatın 2,5 faiz artacağı proqnozlaşdırılır. Rəhbərlik iqtisadi göstəricilərin diqqətlə izlənilməsinin vacibliyini vurğulayıb. ABŞ tarifləri, daşınmaz əmlak bazarındakı durğunluq və zəif investisiyalar əsas risklər kimi göstərilib. İqtisadi artımın uzunmüddətli davamlılığı ilə bağlı qeyri-müəyyənlik qalır.

Kanada İsrailin Qərb sahilində məskunlaşma fəaliyyətinin dayandırılmasına çağırıb. Ottawa qeyri-qanuni məskunlaşma məntəqələrinin beynəlxalq hüquqa zidd olduğunu bildirib. BMT də bölgədə məskunlaşmaçıların hücumlarının rekord həddə çatdığını açıqlayıb. Hüquq müdafiə təşkilatları 2023-cü ilin oktyabrından bəri Qərb sahilində 1 100-dən çox fələstinlinin öldürüldüyünü bildirirlər. İsrail hökuməti məsələ ilə bağlı hələlik açıqlama verməyib.

Qətərin Baş naziri Şeyx Məhəmməd bin Əbdülrəhman Al Tani Kanadanın xarici işlər naziri Anita Anand ilə telefon danışığı aparıb. Tərəflər Yaxın Şərqdə gərginliyin azaldılması məsələlərini müzakirə ediblər. Qətər dialoq və diplomatiyanın vacibliyini vurğulayıb. Baş nazir anlaşma memorandumunun icrasının və Hörmüz boğazında gəmiçiliyin sərbəstliyinin təmin edilməsinin əhəmiyyətini qeyd edib. O, Qətərin regional sabitlik və davamlı sülhə dəstəyini bir daha ifadə edib. Telefon danışığında diplomatik həll yolları ətrafında fikir mübadiləsi aparılıb. Kanada tərəfi hələlik əlavə açıqlama verməyib.

Kanadanın qərbində yeni meşə yanğınları başlayıb, Ontario əyalətində isə alovun yayılması davam edir. Son bir həftədə təxminən 34 min ildırım çaxması Britaniya Kolumbiyasında çoxsaylı yanğınlara səbəb olub. Əyalətdə 25 təxliyə əmri qüvvədədir və 90 fəal yanğın qeydə alınıb. Rəsmilər isti və quraq havanın yanğınların genişlənməsinə gətirib çıxara biləcəyini bildiriblər. Ontario əyalətinin şimal-qərbində 139 fəal yanğın var və onların 32-si nəzarət altında deyil. Yanğınların tüstüsü ötən həftə ABŞ-nin bir sıra iri şəhərlərinə qədər çatıb. Banff və ətraf bölgələrdə havanın keyfiyyəti ilə bağlı xəbərdarlıq edilib. Həftə sonu bəzi ərazilərdə vəziyyətin yaxşılaşacağı gözlənilir.

Canadian Solar ABŞ-ın İndiana ştatında yeni günəş elementi zavodunu istifadəyə verib. Layihəyə təxminən 1 milyard dollar investisiya yatırılıb. Zavod tam gücü ilə işlədikdən sonra ildə 6 giqavat istehsal gücünə malik olacaq. Müəssisədə 1 200-dən çox yeni iş yerinin yaradılması nəzərdə tutulur. Zavod ABŞ-də heterokeçid texnologiyası ilə günəş elementləri istehsal edən ilk müəssisədir. Layihə ABŞ-nin idxaldan asılılığı azaltmaq strategiyasının bir hissəsi hesab olunur. Şirkət bu investisiyanı fəaliyyətində mühüm mərhələ kimi qiymətləndirir.

Kanada dolları ABŞ dollarına qarşı dəyər qazanıb. Buna güclü pərakəndə satış göstəriciləri və neft qiymətlərinin bahalaşması səbəb olub. May ayında pərakəndə satışlar 1 faiz artıb, iyun üzrə ilkin artım isə 0,4 faiz təşkil edib. Neftin qiyməti 92,40 dollara yüksəlib. İnflyasiya gözləntilərinin artması faiz dərəcələrinin yüksəldilməsi ehtimallarını gücləndirib. Baş nazir Mark Karni ABŞ-la ticarət mübahisəsində ölkənin maraqlarının qorunacağını bildirib. Kanada istiqrazlarının gəlirliliyi də yüksəlib.

Kanada ABŞ və İranı qarşıdurmanı azaltmağa və dialoqa qayıtmağa çağırıb. Xarici işlər naziri Anita Anand mülki infrastruktura hücumlarla bağlı narahatlığını bildirib. O, xüsusilə enerji və su təmizləyici qurğuların hədəfə alınmasının əhali üçün təhlükə yaratdığını qeyd edib. Kanada bütün tərəfləri təmkinli davranmağa çağırıb. Anita Anand mülki şəxslərin qorunmasının əsas prioritet olduğunu vurğulayıb. Açıqlama ABŞ və İran arasında hərbi gərginliyin davam etdiyi vaxtda verilib. Pakistanın vasitəçiliyi ilə əldə olunan razılaşmaya baxmayaraq, qarşıdurma səngiməyib.

Kanadanın Maliyyə Təşkilatlarına Nəzarət İdarəsi ölkənin böyük banklarına qabaqcıl süni intellekt modellərinin yaratdığı kibertəhlükələr barədə xəbərdarlıq edib. Qurum “Anthropic Claude Mythos” kimi sistemlərin təhlükəsizlik boşluqlarını daha sürətlə aşkar edə biləcəyini bildirib. Bu texnologiyaların bankların risklərə cavab vermə müddətini azalda biləcəyi qeyd olunub. Tənzimləyici qurum banklara yeni texnologiyalardan istifadə zamanı risklərin idarə edilməsini gücləndirməyi tövsiyə edib. Mütəxəssislər süni intellektin maliyyə sistemlərinə həm imkanlar, həm də yeni təhlükələr gətirdiyini vurğulayırlar. Kanada bankları və sığorta şirkətləri kibertəhlükəsizlik tədbirlərini artırmağa çalışır. Qlobal maliyyə qurumları qabaqcıl süni intellekt modellərinin təsirlərini qiymətləndirir.

Türkiyə Kanadanın təşəbbüsü ilə yaradılan Müdafiə, Təhlükəsizlik və Dayanıqlılıq Bankına qoşulmaq məsələsini araşdırır. Müdafiə Nazirliyinin mənbələri bildiriblər ki, Ankara təşəbbüslə bağlı danışıqları yaxından izləyib. Türkiyə Monrealda keçirilən müzakirələrdə iştirak edib. Ölkə NATO-nun Ankara sammitində qəbul olunan birgə bəyannaməyə də qoşulub. Bununla yanaşı, Ankara hələlik banka qoşulmaq barədə yekun qərar verməyib. Məsələ dövlət qurumları arasında müzakirə olunur. Daha əvvəl Türkiyə bu mərhələdə öhdəlik götürə bilməyəcəyini açıqlamışdı. Yekun qərarın yaxın müddətdə veriləcəyi gözlənilir.

Türkiyə ilə Kanada arasında imzalanması planlaşdırılan Azad Ticarət Sazişi (STA) üzrə danışıqların başlanması istiqamətində hazırlıq işlərinə start verilib. Məlumata görə, yay ayları ərzində saziş üzrə danışıqlara hazırlıq məqsədilə geniş və intensiv iş aparılacaq. Türkiyənin Ticarət Nazirliyi danışıq prosesinin dövlət qurumları, özəl sektor, vətəndaş cəmiyyəti təşkilatları və digər maraqlı tərəflərin iştirakı ilə həyata keçirilməsini planlaşdırır.

NATO-nun Avropa üzvləri və Kanada bu il müdafiə xərclərini artırmağa hazırlaşır. Alyans rəsmisinin sözlərinə görə, 2025-ci ildə əsas müdafiə xərclərinin ümumi daxili məhsulda payının orta hesabla 2,53 faizə çatacağı gözlənilir. Hazırda bu göstərici 2,31 faiz səviyyəsində qiymətləndirilir. Eyni zamanda, Ankarada keçirilən NATO Müdafiə Sənayesi Forumunda ən azı 50 milyard ABŞ dolları dəyərində yeni satınalma razılaşmaları əldə olunub. Müqavilələrin yekun dəyəri ilə bağlı hesablamalar davam edir. Bu göstəricilər NATO ölkələrinin müdafiə imkanlarını gücləndirmək istiqamətində atdığı addımların davam etdiyini göstərir. Müdafiə sənayesində əməkdaşlığın genişlənməsi alyansın gələcək təhlükəsizlik strategiyasının əsas istiqamətlərindən biri hesab olunur.

Norveç Ukraynanın hava hücumundan müdafiə imkanlarının gücləndirilməsi üçün 3 milyard Norveç kronu ayıracağını açıqlayıb. Təxminən 306,2 milyon ABŞ dollarına bərabər olan bu vəsait ballistik raketlərdən müdafiəyə sərf ediləcək. Norveç, Danimarka, Almaniya və Kanada ilə birlikdə ABŞ-də istehsal olunan yeni Patriot hava hücumundan müdafiə raketləri sifariş edəcək. Layihə Ukraynanın hava məkanının daha etibarlı qorunmasına xidmət edəcək. Oslo bu addımı beynəlxalq müdafiə əməkdaşlığının mühüm hissəsi kimi qiymətləndirir. Təşəbbüs Ukraynaya hərbi dəstəyin davam etdirilməsi istiqamətində atılan növbəti addımlardan biri hesab olunur. Müttəfiq ölkələr Ukraynanın müdafiə imkanlarını gücləndirmək üçün koordinasiyalı fəaliyyətlərini davam etdirirlər.