Qətər və İordaniyanın xarici işlər nazirləri telefon danışığı aparıblar. Danışıq zamanı ABŞ ilə İran arasında yaranmış gərginlik müzakirə olunub. Tərəflər diplomatiyanın əsas çıxış yolu olduğunu bildiriblər. Qətər ABŞ-İran anlaşma memorandumunun icrasına çağırış edib. Nazirlər Hörmüz boğazında gəmiçiliyin təhlükəsizliyinin vacibliyini vurğulayıblar. Telefon danışığında regional sabitlik məsələləri də müzakirə olunub. Tərəflər gərginliyin azaldılması istiqamətində diplomatik səylərin davam etdirilməsinin əhəmiyyətini qeyd ediblər. Görüşdə siyasi dialoqun dəstəklənməsi vacib hesab olunub.

ABŞ Konqresinin üzvü Ro Xanna işğal altındakı İordan çayının qərb sahilində saxlanıldığını bildirib. Onun sözlərinə görə, avtomobilləri silahlı israilli məskunlaşanlar tərəfindən mühasirəyə alınıb. Konqresmen hadisənin dağıdıldığı bildirilən bir kəndə səfər zamanı baş verdiyini deyib. Ro Xanna İsrail hərbçilərinin də onların saxlanılmasını davam etdirdiyini iddia edib. Nümayəndə heyətinin bir saatdan çox gözlədildiyi bildirilir. Hadisə zamanı ABŞ-nin Qüdsdəki səfirliyindən kömək istənilib. Daha sonra polis əməkdaşlarının müdaxiləsi ilə qrup sərbəst buraxılıb. Hadisə ilə bağlı rəsmi açıqlama hələlik verilməyib.

ABŞ və Livan nümayəndə heyətləri Beyrutda görüş keçiriblər. Görüşdə Livanın cənubunda yaradılması planlaşdırılan ilk sınaq zonasının icrası müzakirə olunub. Danışıqlar ABŞ nümayəndə heyətinin Beyruta səfəri çərçivəsində baş tutub. Çərçivə sazişi ABŞ-nin vasitəçiliyi ilə hazırlanıb. Saziş İsrail qüvvələrinin mərhələli şəkildə geri çəkilməsini nəzərdə tutur. Təhlükəsizlik məsuliyyəti mərhələli şəkildə Livan Ordusuna veriləcək. Tərəflər bölgədə sabitliyin möhkəmləndirilməsini əsas məqsəd kimi qiymətləndirirlər. Danışıqların davam etdirilməsi planlaşdırılır.

İran gələcək hədəfli hücumların qarşısını almaq üçün ABŞ və İsrailə cavab vermək niyyətindədir. Professor Mustafa Xoşçeşm bildirib ki, Tehran qisası çəkindirici vasitə kimi görür. Onun sözlərinə görə, cavab verilməsə, İranın yüksək vəzifəli şəxslərinə qarşı hücumlar davam edə bilər. Xoşçeşm 2020-ci ildə Qasım Süleymaninin öldürülməsini xatırladıb. O, sonrakı illərdə İranın başqa yüksək vəzifəli şəxslərinin də hədəfə alındığını qeyd edib. Əli Şəmxaninin də öldürülən şəxslər arasında olduğu bildirilib. Professor bu hücumlar silsiləsinin dayandırılmasının vacibliyini vurğulayıb. Onun fikrincə, İran yalnız ağır cavab verməklə çəkindirici təsir yarada bilər.

ABŞ Omanın paytaxtı Məsqətdə keçirilən danışıqları mühüm diplomatik mərhələ hesab edir. Görüşlər İran və Oman rəsmilərinin iştirakı ilə baş tutur. İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçı böhranın diplomatik yolla həlli məqsədilə Omana səfər edib. ABŞ rəsmiləri bu görüşlərin gələcək danışıqlar üçün həlledici ola biləcəyini bildirirlər. Tərəflər gərginliyin azaldılması yollarını müzakirə edirlər. Oman uzun illərdir regionda vasitəçi rolunu oynayır. Vaşinqton diplomatik həll imkanlarının hələ də mövcud olduğunu hesab edir. Danışıqların nəticəsi bölgədəki vəziyyətə təsir göstərə bilər.

Keçmiş britaniyalı səfir Nikolas Hopton Omanın ABŞ ilə İran arasında vasitəçi ola biləcəyini bildirib. O, İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçının Omana səfərini mühüm diplomatik hadisə kimi qiymətləndirib. Hoptonun sözlərinə görə, Oman həm İran, həm də Qərb ölkələri ilə yaxşı münasibətlərə malikdir. O hesab edir ki, bu xüsusiyyət ölkəyə vasitəçilik üçün üstünlük verir. Keçmiş səfir Hörmüz boğazı ilə bağlı yeni reallıqların danışıqlarda nəzərə alınmasını təklif edib. Bununla yanaşı, o vurğulayıb ki, beynəlxalq dəniz hüququna riayət olunmalıdır. Hopton İranın boğazda gəmilərin hərəkətini çətinləşdirmək imkanına malik olduğunu qeyd edib. Onun fikrincə, diplomatik həll yolu hələ də mümkündür.

Səudiyyə Ərəbistanı və Pakistanın xarici işlər nazirləri telefon danışığı aparıblar. Danışıq zamanı ABŞ-İran müharibəsi və bölgədəki son vəziyyət müzakirə olunub. Tərəflər vasitəçilik təşəbbüslərinin dəstəklənməsinin vacibliyini vurğulayıblar. Nazirlər dialoqun davam etdirilməsinin zəruriliyini qeyd ediblər. Onların fikrincə, hərtərəfli siyasi həll bölgədə sabitliyin təmin olunmasına töhfə verə bilər. Telefon danışığında regional təhlükəsizlik məsələlərinə də toxunulub. Tərəflər diplomatik səylərin artırılmasının vacibliyini bildiriblər. Söhbət qarşılıqlı əməkdaşlığın davam etdirilməsi ilə bağlı razılaşma şəraitində başa çatıb.

Keçmiş britaniyalı səfir Nikolas Hopton ABŞ-İran anlaşma memorandumundakı qeyri-müəyyən müddəaların yeni gərginliyə səbəb olduğunu bildirib. O qeyd edib ki, 14 bəndlik sənəd müxtəlif cür şərh oluna bilir. Əsas fikir ayrılığı Hörmüz boğazından təhlükəsiz keçidlə bağlı 5-ci maddə ətrafında yaranıb. İran boğaz üzərində müəyyən nəzarət hüququnu saxladığını bildirir. ABŞ isə bu mövqeni qəbul etmir. Hoptonun fikrincə, son qarşılıqlı zərbələr məhz bu fikir ayrılığından qaynaqlanır. Bununla belə, o, vəziyyətin tammiqyaslı müharibəyə çevrilmədiyini vurğulayıb. Keçmiş səfir memorandumu tərəflər arasında mühüm diplomatik nailiyyət kimi qiymətləndirib.

İranlı professor Mustafa Xoşçeşm İranın Hörmüz boğazına nəzarətdən imtina etməyəcəyini bildirib. O hesab edir ki, hazırkı danışıqlar Tehran üçün faydalı deyil. Professorun fikrincə, müharibə dövründə boğazın bağlanması neft qiymətlərinin yüksəlməsinə səbəb olub və bu, İranın əsas təzyiq vasitəsinə çevrilib. O, ABŞ-nin boğazı hərbi yolla açmaq cəhdlərinin nəticəsiz qaldığını iddia edib. Xoşçeşm İranın quru sərhədlərindən istifadəni genişləndirdiyini də qeyd edib. Onun sözlərinə görə, Hörmüz boğazı tarixən İranın nəzarətində olub. Professor bu vəziyyətin dəyişdirilməsinin İran cəmiyyəti tərəfindən qəbul edilməyəcəyini vurğulayıb. O əlavə edib ki, ABŞ geri çəkilməsə, İranın danışıqlarda iştirakı mümkün deyil.

Tehrandakı universitetin professoru Mustafa Xoşçeşm ABŞ ilə İran arasında gərginliyin artacağını bildirib. Onun sözlərinə görə, ölkədə milyonlarla insan qisas tələb edir. Professor bunu Müctəba Xameneinin açıqlaması və cəmiyyətdəki əhval-ruhiyyə ilə əlaqələndirib. O, ABŞ-nin İran rəhbərliyinə qarşı həyata keçirilən əməliyyatlarını sərt tənqid edib. Xoşçeşm Vaşinqtonun əvvəlki razılaşmalara sadiq qalmadığını iddia edib. Onun fikrincə, bu səbəbdən qarşıdurmanın genişlənməsi ehtimalı yüksəkdir. Professor ABŞ-nin gələcəkdə də oxşar addımlar ata biləcəyini irəli sürüb. O, vəziyyətin daha da gərginləşəcəyini düşünür.

İran ABŞ-ın təkidli diplomatiya üsulunu pozmağa çalışır və beynəlxalq iqtisadi əlaqələr çərçivəsində təklif olunan mükafatı qəbul etməklə, eyni zamanda təzyiq və məcburiyyət metodlarını rədd edir. Ekspert Saghaye-Biria vurğulayıb ki, İranın etimadsızlığı son 25 ilin tarixi kontekstinə əsaslanır və ABŞ-ın iddialarına qarşıdir. Bu addım İranın diplomatiyada öz maraqlarını qorumaq məqsədilə etdiyi strateji gedişdir.

İranın BMT-dəki səfiri Əmir Səid İrəvani ABŞ-ın hücumları davam edərsə, Tehran ABŞ-la imzalanmış MoU üzrə öhdəliklərini yerinə yetirməyəcəyini bildirib. Diplomatik açıqlamada ABŞ-ın 7-8 iyul tarixlərində İran adaları və cənub şəhərlərinə qarşı hücumları BMT Nizamnaməsinin kobud pozuntusu kimi qiymətləndirilib. İrəvani deyib ki, Tehran yalnız ABŞ öz öhdəliklərini tam və səmimi şəkildə yerinə yetirdiyi halda MoU-ya sadiq qalacaq. Bu xəbər, gərginliyin artdığı bölgədə diplomatik münasibətlərin nə qədər həssas olduğunu göstərir.