Suriya İsrailin davam edən hücumlarına baxmayaraq, diplomatik həll yolundan imtina etmədiyini açıqlayıb. Xarici işlər naziri Əsəd əş-Şeybani İsraillə danışıqların ABŞ-nin vasitəçiliyi ilə aparıldığını bildirib. Onun sözlərinə görə, iyul ayında Suriya ərazisinə 65 müdaxilə qeydə alınıb. Avqustun ilk 18 günündə isə daha 52 belə halın baş verdiyi bildirilir. Dəməşq Qüneytrə vilayətində və paytaxt ətrafında yaşayış evlərinə basqınları tənqid edib. Suriya tərəfinin məlumatına görə, ilin əvvəlindən İsrail hərbçiləri tərəfindən suriyalıların aparılması ilə bağlı 147 hal qeydə alınıb. Onlardan 49 nəfərin hələ də saxlanıldığı bildirilir. Dəməşq bütün bunlara baxmayaraq, qarşıdurmanın danışıqlar yolu ilə həllinə çalışdığını vurğulayır.
#ABŞ
Qətər İsraili ABŞ ilə İran arasındakı qarşıdurmadan istifadə etməkdə ittiham edib. Qətər Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Macid əl-Ənsari İsrailin bölgədə insan tələfatına səbəb olan zərbələr endirdiyini bildirib. O, Yaxın Şərqdə gərginliyin azaldılması üçün Oman və Pakistanla danışıqların davam etdiyini açıqlayıb. Əl-Ənsari Hörmüz boğazı böhranının həll edilməməsinin vəziyyəti daha da ağırlaşdıra biləcəyini vurğulayıb. Qətər tərəfdaşları ilə birlikdə boğazın yenidən açılması üçün dinc həll yolu axtarır. Doha İsrailin bölgədəki gərginlikdən istifadə etməsinə qarşı xəbərdarlıq edib. Qətər rəsmisi Fələstin, Livan və Suriya ərazilərində yeni vəziyyət yaradılması cəhdlərindən narahatlığını ifadə edib. Qətər böhranın danışıqlar və diplomatik yollarla həllinə çağırıb.
İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Baqayi ABŞ-nin İrana qarşı siyasətini sərt şəkildə tənqid edib. O, ABŞ-ni İrana qarşı hücum və təcavüz həyata keçirməkdə ittiham edib. Baqayi bildirib ki, Vaşinqtonun siyasəti İranın bütün maraqlarını hədəfə alır. O, Larək adasına endirilən son zərbələri ABŞ-nin yeni pozuntusu kimi qiymətləndirib. İran rəsmisi ölkəsinin həmin hücuma cavab verməyə haqqı olduğunu deyib. Baqayi ABŞ-nin təzyiqlərinə qarşı müqavimətin davam etdiriləcəyini bildirib. Tehran bununla yanaşı, ABŞ-nin siyasətini İranın milli maraqlarına qarşı yönəlmiş addım kimi qiymətləndirir.
İran Prezidenti Məsud Pezeşkian ABŞ-nin təzyiq və təhdid siyasətinə qayıtmasının diplomatiyaya zərər vura biləcəyini bildirib. O, bu fikirləri Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının Qırğızıstanda keçirilən sammitində səsləndirib. Pezeşkian ABŞ-nin əvvəlki öhdəliklərini pozduğunu iddia edib. İran lideri effektiv təminat mexanizmlərinin olmadığını vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, yeni təzyiq siyasəti diplomatik səyləri dalana dirəyə bilər. Açıqlama ABŞ və İran arasında qarşılıqlı hücumların davam etdiyi bir vaxtda verilib. Donald Tramp isə İranın ABŞ qüvvələrinə qarşı hücumlarına sərt cavab veriləcəyini bildirib.
Hörmüz boğazında kommersiya gəmiçiliyinin azalması İordaniyanın Əqəbə limanında tranzit yük daşımalarını artırıb. Əqəbə Konteyner Terminalı konteyner daşımalarında təxminən 5 faizlik artım qeydə alındığını açıqlayıb. Artım əsasən Şam bölgəsi və İraqa göndərilən yüklərin çoxalması ilə əlaqələndirilir. Terminalın məlumatına görə, 2026-cı ilin ilk yarısında tranzit yüklərin həcmi 155,1 faiz artıb. Hörmüz boğazında təhlükəsizlik risklərinin yüksəlməsi gəmiçiliyin azalmasına səbəb olub. Tacirlər alternativ ticarət yollarından istifadə etməyə başlayıblar. Suriya üzərindən keçən marşrutlar da mümkün alternativlər sırasında göstərilir.
ABŞ və İran arasında qarşılıqlı zərbələrin yenidən başlaması neft qiymətlərinin yüksəlməsinə səbəb olub. “Brent” markalı neftin qiyməti 91,67 dollara çataraq 90 dollar həddini keçib. ABŞ-nin Qərbi Texas markalı nefti də bahalaşaraq 87,03 dollara yüksəlib. Analitiklər qarşılıqlı zərbələrin münaqişənin uzun müddət davam edə biləcəyinə dair narahatlığı artırdığını bildirirlər. Qətər və Oman Hörmüz boğazının açılması ilə bağlı diplomatik səylər göstərir. Lakin bu səylər hələlik nəticəsiz qalıb. Boğazdan dünya neft tədarükünün təxminən beşdə biri keçdiyi üçün vəziyyət enerji bazarları üçün ciddi əhəmiyyət daşıyır.
ABŞ vitse-prezidenti Cey Di Vens Donald Trampın Xark adası ilə bağlı paylaşımının İrana mesaj olduğunu bildirib. Tramp sosial şəbəkədə adanın məhv edilməsi ilə bağlı video paylaşım yayıb. Vens qeyd edib ki, bu paylaşım İran rəhbərliyinə xəbərdarlıq məqsədi daşıyır. ABŞ rəsmisi ordunun Xark adasını hədəfə almadığını açıqlayıb. İran tərəfi isə Trampın paylaşımını məsxərəli adlandırıb. Xark adası İranın neft ixracı üçün mühüm mərkəz hesab olunur. ABŞ-nin son zərbələrində Larək adasındakı iki raket qurğusunun hədəfə alındığı bildirilib.
SEPAH ABŞ-yə məxsus MQ-9 pilotsuz uçuş aparatını Hörmüz boğazında vurduğunu iddia edib. İran İnqilab Keşikçiləri Korpusu hadisə zamanı yeni hava hücumundan müdafiə sistemindən istifadə etdiyini bildirib. İran tərəfi aparatın Fars körfəzinə düşdüyünü açıqlayıb. Hadisə ABŞ və İran arasında hərbi gərginliyin yenidən yüksəldiyi bir dövrə təsadüf edib. Bundan əvvəl İran ABŞ-nin Larək adasına zərbələrinə cavab olaraq İordaniyadakı ABŞ bazalarını hədəfə aldığını açıqlamışdı. Donald Tramp İran hücumlarına cavab veriləcəyini bildirib. ABŞ tərəfi isə pilotsuz uçuş aparatının vurulması ilə bağlı İranın iddiasını təsdiqləməyib.
ABŞ maliyyə naziri Skott Bessent bildirib ki, İrana qarşı sanksiyaların məqsədi Tehranın danışıqlar masasına qayıtması üçün şərait yaratmaqdır. O, İranın hərbi addımlarını ölkədəki iqtisadi çətinliklərlə əlaqələndirib. Bessent İran rəhbərliyinin vəziyyətin ağırlaşmasından narahat olduğunu iddia edib. ABŞ yeni sanksiyalar vasitəsilə İranın iqtisadi əlaqələrini məhdudlaşdırmağa çalışır. Vaşinqton daha bir İran bankına qarşı tədbir hazırladığını açıqlayıb. Tehran isə ABŞ-nin təzyiq siyasətinə qarşı çıxır. Tərəflər arasında diplomatik gərginlik davam edir.
ABŞ Mərkəzi Komandanlığı İran İnqilab Keşikçiləri Korpusunun Hörmüz boğazında böyük neft tankerinin minalara düşməsi ilə bağlı iddiasını rədd edib. CENTCOM bildirib ki, boğazda heç bir gəmi minaya toxunmayıb. ABŞ tərəfi İranın açıqlamasını yanlış məlumatlandırma cəhdi kimi qiymətləndirib. İran İnqilab Keşikçiləri Korpusu isə daha əvvəl bir tankerin iki mina ilə vurulduğunu və hərəkətsiz qaldığını iddia etmişdi. Hadisə Hörmüz boğazında gərginliyin davam etdiyi bir vaxtda baş verib. Tərəflər strateji su yolundakı vəziyyətlə bağlı fərqli mövqelər nümayiş etdirirlər. Hörmüz boğazı qlobal enerji daşımaları baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.
ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranın ABŞ qüvvələrinə qarşı istənilən hücumuna cavab veriləcəyini bildirib. O, İranın İordaniyadakı ABŞ qüvvələrinə raket hücumu həyata keçirdiyini iddia edib. Tramp raketlərin əksəriyyətinin zərərsizləşdirildiyini deyib. ABŞ lideri İranın ABŞ ilə razılaşma əldə etmək istədiyini də iddia edib. İranın ABŞ-nin Larək adasına zərbələrindən sonra İordaniyadakı aviabazaya hücum etdiyi bildirilir. Hadisə ABŞ və İran arasında son həftələrdə ilk hərbi toqquşma kimi qiymətləndirilir. Bölgədə gərginliyin artması ilə bağlı narahatlıqlar davam edir.
Avropa İttifaqı İran üzərində təzyiq siyasətini davam etdirmək üçün ABŞ və “Böyük yeddilik” ölkələri ilə əməkdaşlığı davam etdirəcəyini bildirib. Aİ İranın nüvə və ballistik raket proqramlarını məhdudlaşdırmasını tələb edib. Birlik Tehranı regional sabitliyi pozan fəaliyyətlərdə ittiham edib. Aİ İranın Rusiyanın Ukraynadakı müharibəsinə hərbi dəstək verdiyini də qeyd edib. Bəyanatda İran daxilində insan hüquqları məsələlərinə də toxunulub. Avropa İttifaqı təhlükəsizlik maraqları üçün əlavə tədbirlər görmək hüququnu saxladığını bildirib. Hörmüz boğazında dəniz keçidlərinin azadlığının qorunması Aİ-nin əsas narahatlıqlarından biri kimi göstərilib.